[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Βοηθάµε τους µετανάστες να αποχωρήσουν µε αξιοπρέπεια

Ηταν µια προσπάθεια που άργησε, αλλά πλέον υλοποιείται. Ο εθελοντικός επαναπατρισµός µεταναστών (παράνοµα ή νόµιµα διαµενόντων) εφαρµόζεται και στην Ελλάδα υπό την αιγίδα του Διεθνούς Οργανισµού Μετανάστευσης και µε χρηµατοδότηση του ελληνικού κράτους και της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ο Δανιήλ Εσδράς, αρχηγός της αποστολής του ΔΟΜ στην Ελλάδα, συντονίζει τις ενέργειες για να αποχωρούν οι µετανάστες µε αξιοπρέπεια.

1 Το πρόγραµµα εθελοντικού επαναπατρισµού λειτουργεί στην Ευρώπη από το 2007. Γιατί άργησε να εφαρµοστεί στην Ελλάδα;

Ο λόγος είναι η συνήθης γραφειοκρατία στην Ελλάδα, συνετέλεσε δε και η αλλαγή κυβέρνησης τον Νοέµβριο 2009.

2 Πώς λειτουργεί το πρόγραµµα εθελοντικού επαναπατρισµού;

Ο ενδιαφερόµενος προσέρχεται οικειοθελώς στο γραφείο του ΔΟΜ, εγγράφεται στο πρόγραµµα, δακτυλοσκοπείται από την Αστυνοµία και ταυτοποιείται από την πρεσβεία της χώρας του ώστε να του χορηγηθεί ταξιδιωτικό έγγραφο. Ο ΔΟΜ φροντίζει για την έκδοση του εισιτηρίου, του χορηγεί ένα οικονοµικό βοήθηµα (300 ευρώ) και τον συνοδεύει στο αεροδρόµιο κατά την αναχώρησή του.

3 Αφορά µετανάστες που διαµένουν παράνοµα ή νόµιµα στην Ελλάδα;

Αφορά είτε νόµιµους είτε παράνοµους µετανάστες που επιθυµούν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους.

4 Η απουσία αφγανικής πρεσβείας στην Ελλάδα προκαλεί προβλήµατα στο έργο σας;
Κάνει τη διαδικασία έκδοσης ταξιδιωτικού εγγράφου πιο δύσκολη. Οµως ο ΔΟΜ µε έξοδά του µεριµνά για την έλευση αφγανού διπλωµατικού υπαλλήλου στην Αθήνα, για την έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων σε Αφγανούς που είναι εγγεγραµµένοι στο πρόγραµµα.

5 Πόσοι µετανάστες έχουν επιστρέψει στις πατρίδες τους µέσω του προγράµµατος µέχρι σήµερα;

Εως τις 20/9 είχαν επιστρέψει 190 άνθρωποι.

6 Πόσα αιτήµατα θα µπορέσετε να ικανοποιήσετε;

Ο ελάχιστος αριθµός αιτηµάτων που θα ικανοποιηθούν είναι 400 και ο µέγιστος 450, πάντα στο πλαίσιο του υπάρχοντος προϋπολογισµού. Οι εγγραφές έχουν ήδη υπερβεί τους 1.000 ανθρώπους και συνεχίζονται.

7 Υπάρχει ηµεροµηνία λήξης;
Το πρόγραµµα ολοκληρώνεται φέτος. Ευελπιστούµε να αρχίσει αµέσως µετά το νέο πρόγραµµα και να υπάρξει χρηµατοδότηση για µερικά ακόµη χρόνια. 8 Πώς θα ενηµερώσετε µεγαλύτερο αριθµό µεταναστών γι’ αυτό;

Ηδη γίνεται ενηµέρωση σε νησιά και σε πόλεις της Ελλάδας.

9 Ποιοι είναι οι λόγοι που τους στέλνουν πίσω;

Υπάρχουν υπήκοοι τρίτων χωρών που δεν έχουν κανένα νόµιµο έγγραφο, βρίσκονται σε απόγνωση και ενδεχοµένως έχουν αποπειραθεί ανεπιτυχώς να µεταβούν σε κάποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα, άλλοι που θέλουν να επιστρέψουν επειδή οι συνθήκες στις πατρίδες τους έχουν αλλάξει και ορισµένοι που θέλουν να επιστρέψουν για σοβαρούς προσωπικούς λόγους.

10 Στις πατρίδες τους όµως δεν κινδυνεύει η ζωή τους;

Η ζωή τους δεν κινδυνεύει, είτε διότι έχουν αλλάξει οι συνθήκες εκεί είτε διότι µεταβαίνουν σε ασφαλείς περιοχές.

11 Γιατί να µην επαναπροωθούνται όσοι εισέρχονται παράνοµα στη χώρα από τη στιγµή που συλλαµβάνονται;

Οι απελάσεις/ επαναπροωθήσεις συνιστούν ένα αποτυχηµένο και απάνθρωπο σύστηµα. Στις περιπτώσεις αυτές προκύπτει ζήτηµα διακρίβωσης της εθνικότητας, καθώς και η απροθυµία των πρεσβειών να συνεργαστούν για την έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων. 12 Πώς κρίνετε τη Συνθήκη του Δουβλίνου, σύµφωνα µε την οποία οι λαθροµετανάστες που συλλαµβάνονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες στέλνονται πίσω στην Ελλάδα εφόσον αυτή είναι η πύλη εισόδου τους;
Οταν η Ελλάδα υπέγραψε τη Συνθήκη αυτή, δυστυχώς δεν µπορούσε να προβλέψει τα προβλήµατα που θα της δηµιουργούσε. Βρέθηκα σε µια συζήτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπου χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελλάδα και η Μάλτα ήταν υπέρ της αναστολής της Συνθήκης του Δουβλίνου για κάποιες περιπτώσεις. Σε αυτό ήταν αντίθετες η Αυστρία και η Γερµανία.

13 Πώς επηρεάζει η ελληνική οικονοµική κρίση το φαινόµενο της µετανάστευσης;
Υπάρχει η εκτίµηση ότι µε την οικονοµική κρίση γίνονται περισσότερες αναχωρήσεις και λιγότερες αφίξεις µεταναστών.

14 Σε περιόδους οικονοµικής κρίσης συνήθως πληθαίνουν οι ρατσιστικές φωνές στην κοινωνία. Το έχετε παρατηρήσει;

Παρατηρούµε τελευταία, και αυτό ίσως οφείλεται στην οικονοµική κρίση, περισσότερα κρούσµατα ρατσιστικής βίας στο κέντρο της Αθήνας και σε άλλα µεγάλα αστικά κέντρα.

15 Από τον ΔΟΜ καταγράφονται και οι παράνοµες υιοθεσίες. Τι ακριβώς συµβαίνει στη χώρα µας;

Η πολυπλοκότητα της σχετικής νοµοθεσίας και η γραφειοκρατία προσφέρουν εύφορο έδαφος για παράνοµες υιοθεσίες µε θύµατα µετανάστες και πρόσφυγες.

16 Ενα άλλο ζήτηµα που απασχολεί τη χώρα µας είναι το trafficking. Σε ποιες µορφές παρατηρείται στην Ελλάδα;

Από εµπόριο ωαρίων και άλλων οργάνων έως σεξουαλική και εργασιακή εκµετάλλευση. Στην Ελλάδα η εργασιακή εκµετάλλευση παρουσιάζει µεγάλη άνοδο.

17 Ποιες είναι οι συνθήκες ζωής των θυµάτων σωµατεµπορίας;

Αθλιες. Η σωµατεµπορία αποτελεί το χειρότερο είδος µετανάστευσης – το θύµα στερείται την ελευθερία και την αυτονοµία του, πωλείται, ενοικιάζεται, αγοράζεται και χρησιµοποιείται σαν προϊόν.

18 Πώς παρεµβαίνει ο ΔΟΜ για να τα βοηθήσει;

Κατ’ αρχήν ο ΔΟΜ πιστεύει στην αξία της πρόληψης, µέσα από ενηµερωτικές εκστρατείες που απευθύνονται σε δυνάµει θύµατα, καθώς και εκστρατείες ευαισθητοποίησης «πελατών». Οι δράσεις αυτές πραγµατοποιούνται σε όλο τον κόσµο, µέσα από τα 470 γραφεία του ΔΟΜ.

19 Ποιες άλλες ενέργειες θα έπρεπε να γίνουν για να λυθεί το πρόβληµα της λαθροµετανάστευσης;

Μια σειρά µέτρων που θα µπορούσε να αντιµετωπίσει το ζήτηµα αυτό: προγράµµατα κυκλικής εργασίας, θεώρηση της λαθροµετανάστευσης ως ευρωπαϊκού ζητήµατος και όχι µόνον ως ελληνικού, οικονοµική ενίσχυση της Ελλάδας, δηµιουργία Κέντρων Πρώτης Υποδοχής.

20 Πώς θα σας φαινόταν ένας κόσµος χωρίς σύνορα;

Θα ήταν τόσο εφικτός όσο και η ουτοπική Πολιτεία του Πλάτωνα.