Παιχνίδια με τις αξιολογήσεις

Ενας άγνωστος πόλεμος για την προσέλκυση φοιτητών και επενδύσεων στα πανεπιστήμια όλου του κόσμου και ιδίως τα αγγλοσαξονικά, με αντικείμενο την κατανομή της διεθνούς πίτας των 4 δισ. δολαρίων που έχει υπολογιστεί ότι αποτελούν την ετήσια οικονομική δραστηριότητα της παγκόσμιας Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, μαίνεται τα τελευταία χρόνια.

Αιχμή του δόρατος στον πόλεμο αυτό είναι οι διεθνείς αξιολογήσεις και κατατάξεις των πανεπιστημίων, στις οποίες λίγα ελληνικά πανεπιστήμια κατορθώνουν να διακριθούν, συνήθως σε μεσαίες και χαμηλές θέσεις. Κατατάξεις θεωρούμενες σοβαρές όπως της Σαγκάης και των «Τάιμς» του Λονδίνου, νέες κατατάξεις αμερικανικών μέσων (π.χ. US ΝΕWS) αλλά και κατατάξεις ακόμα και με κριτήριο τον αριθμό των χτυπημάτων σε ιστοσελίδες πανεπιστημίων, έχουν αρχίσει να πολλαπλασιάζονται.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, πρώην πρύτανη του Πολυτεχνείου της Αθήνας κ. Κων. Μουτζούρη, στην κατάταξη της Σαγκάης η αξιολόγηση γίνεται κατά το 1/3 σχεδόν με βάση πόσοι καθηγητές έχουν τιμηθεί με Νομπέλ. Σε άλλες κατατάξεις δίδεται έμφαση στο κριτήριο των μεταπτυχιακών σπουδών, που κατά τον καθηγητή δεν είναι και το πιο ισχυρό σημείο των ελληνικών πανεπιστημίων. «Δεν εξετάζει όμως κανείς π.χ. ότι οι απόφοιτοι του ΕΜΠ γίνονται αμέσως δεκτοί από όλα τα ξένα πανεπιστήμια ούτε το κοινωνικό έργο του Ιδρύματος. Η παροχή της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης έχει αναχθεί σε διεθνές εμπόριο και τέτοιου είδους κατατάξεις είναι δομημένες με κριτήρια τέτοια που ευνοούν τα μεγάλα και αγγλοσαξονικά Ιδρύματα», τονίζει. Πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καταλαβαίνοντας ότι οι κατατάξεις επηρεάζουν τους ενδιαφερόμενους, συμφώνησε να δημιουργήσει ευρωπαϊκό σύστημα αξιολόγησης με σαφέστερη επιστημονική τεκμηρίωση, αλλά η προσπάθεια βρίσκεται ακόμα στα σκαριά.

Δεν είναι αντικειμενικά
Κλειδί για την κατανόηση των κατατάξεων, αλλά και ερμηνεία του γεγονότος ότι η χώρα μας συνήθως δεν επιτυγχάνει ιδιαίτερα αξιοσημείωτες επιδόσεις, είναι τα κριτήρια βάσει των οποίων γίνεται η καθεμιά. Για παράδειγμα, ένα απο τα πλέον σημαντικά κριτήρια που μετράει κατά 40% στην κατάταξη των «Τάιμς», είναι οι απόψεις άλλων καθηγητών για το κάθε Ιδρυμα. Αν όμως κάποιος ρωτήσει έναν αλλοδαπό πανεπιστημιακό ποια γνώμη έχει για τα ελληνικά πανεπιστήμια, είναι λογικό να σκεφτεί τα πιο γνωστά, μεγάλα και παλαιότερα, όπως το Αθηνών. Είναι ωστόσο προφανές ότι αυτό δεν αποτελεί αντικειμενικό κριτήριο. Αλλο μη αντικειμενικό κριτήριο είναι οι απόψεις των εργοδοτών που προσλαμβάνουν αποφοίτους των πανεπιστημίων. Αλλα κριτήρια είναι αναλογία διδασκόντων/φοιτητών, οι δημοσιεύσεις των καθηγητών, ο αριθμός των ξένων καθηγητών και φοιτητών κ.ά.

Στην κατάταξη της Σαγκάης, πάλι, από την 100ή θέση και μέχρι την 500ή δεν δίνεται λεπτομερώς η θέση κάθε πανεπιστημίου. Ετσι, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο που εμφανίστηκε πέρυσι στις θέσεις 300-400, κανείς δεν ξέρει αν βρίσκεται στη θέση 301 ή 399. Σύμφωνα με τον υφυπουργό Παιδείας και στατιστικολόγο κ. Γ. Πανάρετο, που έχει αρθρογραφήσει στο μπλογκ του για το ζήτημα, το γεγονός αποτελεί και παραδοχή των ίδιων των συντακτών της έρευνας ότι οι δείκτες τους αδυνατούν να προσδιορίσουν μια καλά ορισμένη κατάταξη από ένα σημείο και ύστερα.

Κατά τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Πατρών και πρώην πρύτανη κ. Στ. Κουμπιά, το γεγονός ότι δεν υπάρχει ένα σύνολο κοινώς αποδεκτών κριτηρίων αξιολόγησης, αλλά στις διάφορες αξιολογήσεις υπεισέρχονται και μη ακαδημαϊκά κριτήρια που εμπεριέχουν και σκοπιμότητες, αποδεικνύει πως καλό είναι να τις λαμβάνει κανείς υπ΄ όψιν όσον αφορά τη θέση των ελληνικών ΑΕΙ χωρίς όμως να τις θεοποιεί ή να τις δαιμονοποιεί. «Για παράδειγμα, υπάρχει διεθνής έρευνα βασισμένη σε καθαρά ακαδημαϊκά κριτήρια (απήχηση δημοσιεύσεων- impact factor) στην οποία το Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου Πατρών βρίσκεται 40% υψηλότερα από τη μέση παγκόσμια κατάταξη», τονίζει.

ΕΧΟΥΝ ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ

Κλειδί για την κατανόηση των κατατάξεων είναι τα κριτήρια, για τα οποία οι έλληνες πανεπιστημιακοί έχουν πολλές ενστάσεις

Εκτός των 200 κορυφαίων το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μάρω Βακαλοπούλου

ΑΠΟΝ ΔΗΛΩΝΕΙ φέτος από τη λίστα με τα 200 κορυφαία ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα του κόσμου το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, που βρέθηκε στη 286η θέση από την 177η πέρυσι. Τα πρωτεία κατέκτησε το βρετανικό Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, αφήνοντας στη δεύτερη θέση το Χάρβαρντ (ΗΠΑ) που για έξι συναπτά έτη βρισκόταν στην κορυφή της λίστας. Τα βρετανικά πανεπιστήμια έκαναν φέτος δυναμική εμφάνιση καταλαμβάνοντας τέσσερις θέσεις στην πρώτη δεκάδα, ενώ και το Κing΄s College και το Πανεπιστήμιο του Αμβούργου βρίσκονται ανάμεσα στα 25 καλύτερα του κόσμου.

Το Αριστοτέλειο μετακινήθηκε από την πενηντάδα 451-500 στην 401-450, ενώ για πρώτη φορά εισέρχεται στην παγκόσμια κατάταξη και το Πανεπιστήμιο της Πάτρας καταλαμβάνοντας την 500ή θέση.

Αμερικανική κυριαρχία
Τα αμερικανικά ιδρύματα εξακολουθούν να κυριαρχούν στη λίστα που συντάσσει τα τελευταία επτά χρόνια η βρετανική επιτροπή σπουδών QS World University Rankings και η οποία μέχρι πέρυσι δημοσιευόταν αποκλειστικά στην εκπαιδευτική επιθεώρηση των «Τimes». Στη λίστα συμπεριλαμβάνονται επίσης 15 ασιατικά πανεπιστήμια, με κορυφαίο του Χονγκ Κονγκ που κατετάγη 23ο. Η Ολλανδία και η Γερμανία αντιπροσωπεύονται από 12 πανεπιστήμια, η Ιαπωνία και ο Καναδάς από 10, ενώ η Ιταλία που αποτελεί μία από τις παραδοσιακές δυνάμεις της Ευρώπης στην εκπαίδευση αντιπροσωπεύεται μόλις από 2 ιδρύματα- όπως και η Ταϊβάν. Ανάμεσα στα 200 καλύτερα ινστιτούτα ανώτατης εκπαίδευσης συγκαταλέγονται ακόμη ένα της Ινδίας και ένα της Ταϊλάνδης. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός πως ανάμεσα στα 100 πρώτα πανεπιστημιακά ιδρύματα του κόσμου δεν υπάρχει ούτε ένα γαλλικό.

Οι πέντε παράγοντες
Για την κατάρτιση του καταλόγου, η επιτροπή σπουδών λαμβάνει υπόψη πέντε παράγοντες: την ακαδημαϊκή φήμη (40%), την απορρόφηση στην αγορά εργασίας (10%), τις ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις (20%), την αναλογία καθηγητών- φοιτητών (20%) και την εθνική σύσταση του σώματος των καθηγητών και των φοιτητών.

«Το Κέμπριτζ κατέλαβε την πρώτη θέση γιατί παρουσίασε καλύτερες δημοσιεύσεις. Το Χάρβαρντ είχε μεν περισσότερους φοιτητές, πάγωσε όμως την πρόσληψη καθηγητών», δήλωσε στην «Γκάρντιαν» ο Τζον Ο΄Λέρι, εκτελεστικό μέλος της επιτροπής QS. Επίσης, απέδωσε την εξέχουσα θέση των αμερικανικών και των βρετανικών πανεπιστημίων στην αγγλική, που αποτελεί τη γλώσσα της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας.