[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η άσκηση ιδεολογικής βίας

Με την Εκκλησία πάντα ελπίζει κανείς ότι κάτι θα αλλάξει, καθώς θα εκσυγχρονιστεί η στάση της απέναντι στην κοινωνία· µετά µάλιστα από τη χριστοδουλική λαίλαπα και την έλευση του νέου αρχιεπισκόπου, που εµφανίζεται συνετός και τουλάχιστον δεν έχει καβαλήσει το καλάµι. Λάθος! Τίποτα δεν άλλαξε.

Στο τέλος του περασµένου Μαΐου, στη Σάµο οργάνωσαν Επιστηµονικό Συνέδριο για το νησί αυτό στην Επανάσταση του 1821. Η οργανωτική επιτροπή µού έκανε την τιµή να κλείσω το Συνέδριο µε µια διάλεξη για την Επανάσταση γενικά· όχι ειδικά για τη Σάµο – γνωρίζω άλλωστε γι’ αυτό ελάχιστα πράγµατα. Το Συνέδριο είχε εξαιρετική επιτυχία· νέοι ιστορικοί παρουσίασαν πολύ ενδιαφέρουσες ανακοινώσεις που προκάλεσαν και εξίσου ενδιαφέρουσες συζητήσεις.

Από την οργανωτική επιτροπή είχαν προσκληθεί να µετάσχουν όλοι οι φορείς του νησιού – «συµφορείς» τους έλεγε ένας µακαρίτης φίλος µου – και, φυσικά, και η Ιερά Μητρόπολη Σάµου και Ικαρίας. Από την επίσηµη Εκκλησία δεν εµφανίστηκε κανείς· στο τέλος µόνον του Συνεδρίου παρέστησαν δύο συµπαθέστατοι νεαροί ιεροµόναχοι (αν κατάλαβα καλά)· ο ένας από τους δύο στο τέλος και της δικής µου διάλεξης διατύπωσε, µε πολύ σεβασµό, µια αντίρρηση σε όσα είπα σχετικά µε τον ρόλο της Εκκλησίας στο ‘21. Ενας άλλος κύριος όµως, φιλόλογος, που τυχαίνει να ήταν και συµφοιτητής µου, εµφανίστηκε να έχει γίνει έξαλλος, φωνασκούσε λέγοντάς µου ότι γνωρίζει πάρα πολλούς επισκόπους που έδρασαν στην Επανάσταση – έµοιαζε να έχει αναλάβει εργολαβικώς την υπεράσπιση της Εκκλησίας! Του απάντησα ότι πρέπει να δηµοσιεύσει τις πληροφορίες που έχει και τον παρακάλεσα να µου στείλει το σχετικό δηµοσίευµα, λέγοντας ότι τα πορίσµατα της επιστηµονικής έρευνας εξ ορισµού υπόκεινται σε αναθεώρηση.

Μόλις τέσσερις ηµέρες µετά τη λήξη του Συνεδρίου η οργανωτική επιτροπή έλαβε επιστολή από τον Μητροπολίτη Σάµου και Ικαρίας κ. Ευσέβιο, όπου πρώτον διαµαρτύρεται γιατί δεν υπήρξε ούτε µία ανακοίνωση «για την πανθοµολογουµένως πλούσια συνεισφορά της Εκκλησίας στη Σαµιακή Επανάσταση του 1821».

Κατόπιν, στην επιστολή του κ. Ευσεβίου λέγεται, κατά παράβαση της αλήθειας, ότι η Εκκλησία στο Συνέδριο «δεν είχε ειδοποιηθεί και δεν είχε προσκληθεί σχετικώς» και δικαιολογεί ο σεβασµιώτατος τη δήθεν παράλειψη ως εξής: «Η παράλειψις αυτή µας προξένησε θλίψη και σκεπτικισµό, σχετικώς µε τους λόγους που την προκάλεσαν. Και ήλθαν και επιβεβαιώθηκαν οι λόγοι µε τη σχετικήν εισήγησιν, η οποία παρά τον προσδιορισµένο τίτλο της εξέφρασε µια γενικευµένη επίθεση εναντίον της Εκκλησίας και της προσφοράς της στο Ελληνικό Εθνος σε τέτοιο σηµείο, ώστε, όπως πληροφορηθήκαµε, εξόργισε το ακροατήριο και εξηνάγκασε και τον π. Χρυσόστοµο και τον κ. Αγγελινάρα να διαµαρτυρηθούν εντόνως. Και διερωτώµεθα προς τι και διατί η απουσία της Τοπικής µας Εκκλησίας και η παρουσία µιας τοιαύτης γνωστής ανά την Ελλάδα εισηγήσεως “επιστηµονικού τουρισµού”»;

Εδώ τελείωσε το παράθεµα. Διευκρινίζω ότι ο εν λόγω «επιστηµονικός τουρίστας» είναι η αφεντιά µου. Τη γλώσσα της επιστολής του σεβασµιωτάτου κ. Ευσεβίου δεν θα τη σχολιάσω γιατί θα χρειαζόµουν τουλάχιστον δύο ακόµη επιφυλλίδες. Γενικότερα δεν θα είχα ασχοληθεί µε την επιστολή του σεβασµιώτατου, αν δεν απέπνεε ένα σαφώς αντιεπιστηµονικό, δηλαδή αντικοινωνικό πνεύµα· αν δεν είχαµε να κάνουµε µε κατάφωρη παραποίηση της πραγµατικότητας και αν δεν συνιστούσε, η επιστολή, έκφραση ωµής επέµβασης σε ένα επιστηµονικό συνέδριο· αν τέλος δεν συνιστούσε την ανοιχτή εκδήλωση ενός παλιού, πολύ παλιού, εκκλησιαστικού πνεύµατος, όταν ο ιερωµένος στον οποίο προσφεύγαµε για να εξοµολογηθούµε µας επέβαλλε ποινή προκειµένου να επανέλθουµε «στους κόλπους της µητρός Εκκλησίας». Γιατί τι άλλο εκφράζει το αίτηµα, µε µορφή παράκλησης, να συµπεριληφθεί στα πρακτικά του συνεδρίου «σχετική» µελέτη. «Με τον τρόπο αυτό ο φιλίστωρ αναγνώστης και ο ιστορικός ερευνητής του µέλλοντος…»· προκειµένου µε αυτόν τον τρόπο «να καλυφθεί το ατόπηµα, της οργανωτικής επιτροπής; Αλλιώς, σεβασµιώτατε, «εις το πυρ…»; Μήπως, σεβασµιώτατε, αυτά είναι πια µακρινό παρελθόν;

Και πριν τελειώσω, επειδή µίλησα για παραποίηση της πραγµατικότητας, θέλω να διευκρινίσω ότι το θέµα µου δεν ήταν για την Επανάσταση στη Σάµο, ώστε να µε απασχολήσει η «συνεισφορά» της Τοπικής Εκκλησίας· ότι το θέµα µου ήταν «οικονοµία, κοινωνία, πολιτική» στην Επανάσταση, γενικώς, και εποµένως δεν µίλησα «παρά τον προσδιορισµένο τίτλο» αφού η Εκκλησία ανήκει και στο «κοινωνία» και στο «πολιτική»· και ότι άλλο η στάση της Εκκλησίας απέναντι στην Επανάσταση του 1821 και άλλο η συµµετοχή, ηρωική πολλές φορές, κληρικών όλων των βαθµίδων – η Εγκύκλιος – αποκήρυξη της Επανάστασης της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου είναι γνωστή· αν στον σεβασµιώτατο κ. Ευσέβιο δεν είναι, ευχαρίστως να του τη στείλω.

Τέλος, µια ευθεία ερώτηση προς τον σεβασµιώτατο: τι σας εµπόδισε, σεβασµιώτατε, να πείτε το όνοµά µου, αφού, όπως ο ίδιος λέτε «ο επιστηµονικός τουρισµός» µου είναι «ανά την Ελλάδα γνωστός;».

ΟΛΑ ΤΑ ΙΔΙΑ ΜΕΝΟΥΝ

Πάντα ελπίζεις πως κάτι θα αλλάξει στην Εκκλησία. Πως θα εκσυγχρονιστεί. Λάθος. Τίποτα δεν αλλάζει

Ο Βασίλης Κρεµµυδάς είναι οµότιµος καθηγητής του Πανεπιστηµίου Αθηνών