Ενα… ιταλικό κλειδί για να ανοίξουν οι αγορές

«Είναι σαν να προσπαθείς να θεραπεύσεις έναν εξαρτημένο με περισσότερα ναρκωτικά, ενώ η λύση είναι να τον αποτοξινώσεις». Το 2008 ο Τομάζο Πάντοα Σιόπα επέκρινε τις αποσπασματικές απαντήσεις της Ε.Ε. στην κρίση. Το 2010
αναλαμβάνει καθήκοντα συμβούλου του Πρωθυπουργού της πρώτης και μοναδικής χώρας της ευρωζώνης που υπήχθη στον μηχανισμό, αποδεικνύοντας ότι ο κόσμος της αγοράς είναι τελικά πολύ μικρός…

Δεν είναι τυχαίο ότι στις πρώτες δηλώσεις του μετά την επίσημη ανακοίνωση από το γραφείο του Γιώργου Παπανδρέου πως ο Σιόπα αναλαμβάνει χρέη συμβούλου του για την οικονομία, ο 70χρονος πρώην υπουργός Οικονομίας της Ιταλίας παραδέχθηκε πως ο ρόλος του είναι απαιτητικός. «Η πρόκληση είναι διπλή. Διακυβεύεται η επιτυχής ανάκαμψη της Ελλάδας και η διαχείριση της κρίσης στην Ε.Ε.». Ενώ πριν από έναν μήνα υπογράμμιζε στην ιταλική «Λα Στάμπα»: «Οι αγορές έχουν δίκιο που φοβούνται μια ενδεχόμενη ύφεση στην ευρωζώνη, εξαιτίας των κυβερνητικών απαντήσεων στην κρίση».

Ο Σιόπα γνωρίζει όσο λίγοι τις αγορές και τα γρανάζια που κινούν την πολιτική στις Βρυξέλλες, τη Φρανκφούρτη και την Ουάσιγκτον. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, κλήθηκε σε αυτή τη συγκυρία: για να αποκαταστήσει την επαφή της Αθήνας με τις ξένες πρωτεύουσες και, κυρίως, για να ανοίξει τις πόρτες των αγορών. Ανθρωποι που γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα, μιλούν για σημαντική προσωπικότητα με διεθνές κύρος και διασυνδέσεις με κορυφαίους τραπεζίτες. Ο ιταλός οικονομολόγος έχει θητεύσει και στις τρεις πλευρές του συστήματος: πρώτα στην Κομισιόν, κατόπιν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, στη συνέχεια στην πολιτική ως υπουργός Οικονομικών του Ρομάνο Πρόντι, στο ΔΝΤ, ενώ σήμερα διευθύνει το ευρωπαϊκό τμήμα της εταιρείας οικονομικών συμβούλων Ρromontory Financial.

Παρότι κανείς δεν αμφισβητεί ότι πρόκειται για μεγάλη προσωπικότητα, δεν είναι λίγοι αυτοί που αμφισβητούν τη χρησιμότητά του για τη χώρα μας αυτή την περίοδο. «Ο Σιόπα και ο Στίγκλιτς σίγουρα μπορούν να γράψουν βιβλίο, όπου θα επαναδιατυπώσουν τους κανόνες του καπιταλισμού. Αλλο είναι όμως να βοηθάς μια χώρα που βρίσκεται στα όρια της χρεοκοπίας», λέει χαρακτηριστικά παράγοντας της αγοράς.

Η Ελλάδα πάντως δεν είναι άγνωστη στον Σιόπα. Τη δεκαετία του ΄90 είχε συμμετάσχει στη συγγραφή συλλογικού τόμου για τον οικονομικό μετασχηματισμό του ευρωπαϊκού Νότου, τον οποίο συνυπέγραφαν ο Γιάννης Στουρνάρας, σημερινός διευθυντής του ΙΟΒΕ, και η Λούκα Κατσέλη, υπουργός Οικονομίας. Επίσης γνωρίζει καλά και την Αννα Διαμαντοπούλου. Μάλιστα, στο Φόρουμ των ευρωπαϊκών θινκ-τανκ που διοργανώνει στις 30 Σεπτεμβρίου στη Βαρκελώνη η οργάνωση Νotre Εurope, της οποίας προεδρεύει, την έχει καλέσει για να την παρουσιάσει ως βασική ομιλήτρια σε πάνελ με θέμα την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.

Ο «πατέρας του ευρώ», όπως έχει χαρακτηριστεί, είναι από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του κοινού νομίσματος. Από το 2008 έχει ταχθεί υπέρ ενός γενναίου και ενιαίου μηχανισμού στήριξης για τις ευρωπαϊκές τράπεζες. «Ισως η Ευρώπη βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τις ΗΠΑ όσον αφορά τον κίνδυνο και τη δομή του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Βρίσκεται όμως σε πιο δύσκολη θέση σε ό,τι αφορά την επιτήρηση και τα εργαλεία πολιτικής. Χρειαζόμαστε ένα ευρωπαϊκό, όχι ένα εθνικό εργαλείο», έλεγε σε συνέντευξή του στο Ρόιτερς το 2008. Και υπογράμμιζε τους κινδύνους που ελλοχεύουν λόγω της αδράνειας της Ε.Ε. για τη σταθερότητα της ευρωζώνης.

Ο Ιταλός επαληθεύτηκε. Ηταν από τους πρώτους ανθρώπους που επαναλάμβανε ότι το πρόβλημα δεν είναι ελληνικό αλλά ευρωπαϊκό. Και ήταν σε θέση να το λέει, καθώς υπήρξε διευθυντής Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων στην Κομισιόν και αργότερα (1998-2005) μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, της οποίας υπήρξε ιδρυτικό μέλος. Στη θέση αυτή τον τοποθέτησε ο προσωπικός του φίλος Ρομάνο Πρόντι. Το 2006 μάλιστα, όταν σχημάτισε τον εννεαμελή συνασπισμό της Ελιάς, ο Πρόντι εμπιστεύτηκε στον δικό του άνθρωπο τη θέση του υπουργού Οικονομικών.

Η τοποθέτησή του προκάλεσε ανακούφιση στις αγορές, που έβλεπαν το χρέος της Ιταλίας να εκτροχιάζεται. Παρότι δέχθηκε επιθέσεις ως εξωκοινοβουλευτικό πρόσωπο, ο Σιόπα υπεραμύνθηκε της επιλογής λέγοντας: «Εχω υπάρξει δημόσιος λειτουργός μια ζωή. Η διαφορά είναι ότι αλλάζω από μια κατάσταση όπου η πολιτική είναι εντελώς διαφορετική από τον τομέα δουλειάς σου, σε μια κατάσταση όπου η πολιτική είναι θεμελιώδης για τη δουλειά σου, αλλά δεν είσαι επαγγελματίας πολιτικός». Υπέρμαχος των ελεύθερων αγορών και της μεταρρύθμισης της αγοράς εργασίας, εφήρμοσε πολιτική αυστηρής λιτότητας. Επί των ημερών του τα κρατικά έσοδα αυξήθηκαν, απέκτησαν μάλιστα το όνομα «il tesoro», δηλαδή ο θησαυρός. Αλλά δεν ήταν όλα λιτότητα. Ο Σιόπα υποστήριζε σθεναρά την ανάγκη να υποστηριχτούν οι ηλικίες 20-30 ετών με φοροελαφρύνσεις και άλλα κίνητρα.

Σημαντικότερη ίσως από την τοποθέτησή του στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ήταν η τελευταία θέση που ανέλαβε, στο ΔΝΤ (2007-2008). Οταν ο Γκόρντον Μπράουν παραιτήθηκε επειδή ανέλαβε καθήκοντα πρωθυπουργού, ο Σιόπα τοποθετήθηκε επικεφαλής της Διεθνούς Νομισματικής Επιτροπής (ΙΜFC) του ΔΝΤ. Είναι η Επιτροπή που χαράσσει την πολιτική και ορίζει τις προτεραιότητες του Ταμείου. Ο διορισμός του Σιόπα λίγο μετά την εκλογή του Ντομινίκ Στρος-Καν στο τιμόνι του ΔΝΤ εκλήφθηκε ως χαστούκι από τις αναδυόμενες νέες οικονομίες που πιέζουν για αλλαγές στη διακυβέρνηση του Ταμείου. Και αυτό γιατί επικρατέστερος υποψήφιος για τη θέση εθεωρείτο ο τότε υπουργός Οικονομικών της Ινδίας. «Σίγουρα το ΔΝΤ είναι ένας οργανισμός που πρέπει να ανανεώσει τον λόγο ύπαρξής του και τη νομιμοποίησή του στις χώρες μέλη», είχε πει τότε για να χρυσώσει το χάπι ο Σιόπα. Ο Σιόπα κατέχει μια θέση και στην Ομάδα των 30 (G30). Πρόκειται για το διεθνές σώμα στο οποίο συμμετέχουν κορυφαίοι ακαδημαϊκοί (όπως ο νομπελίστας Οικονομίας Πολ Κρούγκμαν), παράγοντες της αγοράς και κεντρικοί τραπεζίτες.

ΕΙΠΕ

Το στάτους κβο είναι απαράδεκτο, μη βιώσιμο και επικίνδυνο. Δεν υπάρχει ενιαίος κανόνας για τις ευρωπαϊκές τράπεζες

ΕΙΠΑΝ ΓΙ΄ ΑΥΤΟΝ

Δεν πρόκειται για άνθρωπο που κάνει πίσω όταν πρέπει να αντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις

Εφημερίδα «ΙΙ Sole 24 Οre»