Ο πόλεμος της ενέργειας

Δίχως να πουληθούν μονάδες ηλεκτρισμού της ελεγχόμενης από το κράτος επιχείρησης άνοιξε η αγορά ηλεκτρισμού στις περισσότερες από τις χώρες- μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης τη δεκαετία του ΄90.

Κατάργησαν στην πράξη τις στρεβλώσεις στην αγορά χονδρικής, διαχώρισαν από την κρατική εταιρεία τα δίκτυα ώστε να καθιερωθούν ίσοι όροι παιχνιδιού για τους ανταγωνιστές της και αύξησαν σταδιακά, αλλά λελογισμένα, τα τιμολόγια λιανικής ώστε να επιτραπεί η είσοδος και άλλων παρόχων. Επίσης θωράκισαν την αγορά τους με έναν ισχυρό ρυθμιστή (ΡΑΕ) και όχι με απλό γνωμοδοτικό όργανο, όπως στη δική μας περίπτωση.

Ακολούθησαν δηλαδή μέτρα ήπιας προσαρμογής περιορίζοντας τη δυνατότητα στρεβλώσεων της αγοράς από τα κρατικά μονοπώλια. Πρόκειται για μέτρα και πολιτικές που δεν προωθήθηκαν στη χώρα μας, με αποτέλεσμα να βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Ενωσης για μεγαλύτερο άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και άρση των στρεβλώσεων ώστε να αυξηθεί το μερίδιο των ιδιωτών σε αυτήν. Πιέσεις που παίρνουν τη μορφή ακόμη και ακραίων υποδείξεων, όπως αυτές που διατυπώθηκαν από την τρόικα για πώληση μονάδων της ΔΕΗ σε ιδιώτες. Η κυβέρνηση, ύστερα από σκληρές διαπραγματεύσεις με την τρόικα την περασμένη εβδομάδα, έβαλε στοπ στα σενάρια αυτά. Ομως καλείται μέχρι τον Δεκέμβριο να οριστικοποιήσει τις αποφάσεις για τον τρόπο με τον οποίο θα προχωρήσει η πλήρης απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο σχεδιασμός θα αφορά την άρση των εμποδίων για τους ιδιώτες στην α γορά χονδρικής, αυξήσεις στα τιμολόγια που θα επιβληθούν σταδιακά μέχρι το 2013 και εκτιμώνται σε 30-40%, αλλά και τον διαχωρισμό των δικτύων διανομής. Τα στοιχεία δείχνουν ότι και στους τέσσερις δείκτες που εξετάζει η Κομισιόν για να ελέγξει αν μια αγορά έχει ανοίξει, η Ελλάδα παίρνει τη χειρότερη βαθμολογία: πολύ μικρός αριθμός καταναλωτών έχει αλλάξει πάροχο (γύρω στο 3%), το μερίδιο των ιδιωτικών μονάδων στη συνολική παραγωγή ηλεκτρισμού είναι μικρό (κάτω του 10%), διαχωρισμό δικτύων δεν έχουμε, ενώ οι εξουσίες της Ρυθμιστικής Αρχής δεν είναι ισχυρές.

Ειδικοί αναλυτές και παράγοντες της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας συνιστούν πάντως ότι σε κάθε περίπτωση η πολιτική απελευθέρωσης που θα ακολουθηθεί δεν θα πρέπει να υπονομεύσει το μέλλον της ΔΕΗ που εγγυάται την απρόσκοπτη ηλεκτροδότηση της χώρας. Προτείνουν δε τη λήψη μέτρων για τον εκσυγχρονισμό της ΔΕΗ ο οποίος περνά μέσα και από τον έλεγχο του κόστους παραγωγής, το οποίο αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Αποτυχημένο μοντέλο
Το μοντέλο που ακλούθησαν άλλες χώρες όχι μόνο δεν ζημίωσε τα πρώην μονοπώλια ηλεκτρισμού, αλλά τα οδήγησε σε εξυγίανση και τα μετέτρεψε σε ισχυρές εταιρείες με σημαντικά μερίδια αγοράς σε ολόκληρη την περιφερειακή αγορά της Ευρώπης, αλλά και εκτός Ε.Ε. Στην Ελλάδα, το μοντέλο που ακολουθήσαμε μετέτρεψε τη ΔΕΗ σε γίγαντα με πήλινα πόδια, χωρίς κεφάλαια για επενδύσεις στο γηρασμένο δίκτυο, με ακριβές, ρυπογόνες και παμπάλαιες μονάδες, για τις οποίες κάθε καλοκαίρι φοβόμαστε μην πάθουν ζημιά.

Εκπτώσεις έως 20% στο κοινωνικό τιμολόγιο

Εκπτώσεις 10%- 20% προβλέπει το κοινωνικό οικιακό τιμολόγιο, η απόφαση για το οποίο υπεγράφη χθες από την υπουργό Τίνα Μπιρμπίλη. Η ισχύς του αρχίζει από την 1η Ιανουαρίου 2011 και οι ενδιαφερόμενοι να ενταχθούν σε αυτό θα μπορούν να υποβάλλουν αιτήσεις από την 1η Οκτωβρίου μέχρι και τις 15 Δεκεμβρίου.

Προϋπόθεση για την ένταξη στο τιμολόγιο είναι ο δικαιούχος να έχει κατανάλωση κάτω από 1.000

kWh το τετράμηνο (ωφελείται το τμήμα μέχρι τις 800 kWh) και η κατανάλωση να αφορά πρώτη κατοικία και όχι εξοχικό. Το μέτρο αφορά άτομα με εισόδημα κάτω του αφορολόγητου ορίου των 12.000 ευρώ, μακροχρόνια ανέργους, γονείς με τρία παιδία και άτομα με αναπηρία. Στις κατηγορίες αυτές εκτιμάται ότι ανήκουν συνολικά περί τα 1,5-2 εκατ. μετρητές. Για τις καταναλώσεις έως 800 kWh η έκπτωση ορίζεται στο 10% από τα σημερινά τους τιμολόγια, ενώ για τις ειδικές ευπαθείς ομάδες ορίζεται στο 20%. Η έναρξη ισχύος του ορίζεται την 1/1/2011 και οι αιτήσεις θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά, απευθείας ή μέσω της ΔΕΗ στην ιστοσελίδα του ΔΕΣΜΗΕ.