[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Εξ ιδίων τα δηµόσια

Με την κατάθεση αυτές τις ηµέρες προσφυγής νοµικών προσώπων (µε πρώτο τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθήνας) κατά πράξεων βάσει του Μνηµονίου, άρα εµµέσως κατά της συνταγµατικότητας του ίδιου του Μνηµονίου, η κρίση περνά στα χέρια της Δικαιοσύνης. Η θεωρητική συζήτηση που προηγήθηκε αδίκησε, κατά τη γνώµη µου, την ουσία. Το ζήτηµα δεν ήταν αν το Μνηµόνιο εί ναι «καλό» ή «κακό», ή αν πιθανές αντισυνταγµατικότητες που ορισµένοι διείδαν ήταν «υπερβολικές», ή από πού, αν αµφισβητηθεί το Μνηµόνιο, θα «βρεθούν τα λεφτά» για να λυθούν τα οικονοµικά προ βλήµατα της χώρας. Από νο µική και θεσµική άποψη κρίσιµο είναι το κατά πόσο, και σε ποιο βαθµό επιτρεπτά, το Μνηµόνιο δηµιουργεί µια νέα έννοµη τάξη στην Ελλάδα και πώς η τάξη αυτή θα εναρµονισθεί – όπως οφείλουµε να επιθυµούµε να εναρµονισθεί – µε τις βασικές αρχές του κράτους δικαίου. Περί αυτού λοιπόν, και περί πολλών ειδικών ζητηµάτων, θα αποφανθούν σύντοµα οι δικαστές – και έτσι οι θεωρητικοί θα έχουν τουλάχιστον κάτι απτό για να συνεχίσουν να διαφωνούν.

Το πρόβληµα είναι ότι οι δικαστές θα αποφανθούν σε µια περίοδο κατά την οποία και η δική τους αξιοπιστία δεν βρίσκεται στο απόγειό της. Μία σειρά από πρόσφατα περιστατικά και συµπεριφορές δίνει επιχειρήµατα υπέρ της άποψης ότι, ιδίως σε κρίσιµες πε ριστάσεις, το δικαστικό σώµα κλείνεται στο καβούκι του αντί να ανοιχτεί στην κοινωνία, θέτει τα δικά του κριτήρια µπροστά ίσως όχι από το γενικό συµφέρον, πάντως από τη γενική αίσθηση των πραγµάτων. Δικαστής προσέφυγε – και από δικαστές θα κριθεί – κατά της µείωσης του µισθού του, σαν αυτή να αφορούσε µόνο το συγκεκριµένο επάγγελµα και όχι ολόκληρο τον δηµόσιο τοµέα.

Δικαστικές ενώσεις εξανέστησαν κατά της διαπίστωσης του ελεγκτή Δηµόσιας Διοίκησης περί µεγάλων καθυστερήσεων στην απονοµή δικαιοσύνης στη χώρα µας, σαν να µην είναι αυτό τεράστιο και υπαρκτό πρόβληµα και σαν να µην αφορά την οργά νωση, τον έλεγχο και το αίσθηµα καθήκοντος των προσώπων που απονέµουν δικαιοσύνη. Αλλες δικαστικές ενώσεις (ή ίσως και οι ίδιες) έσπευσαν να διαχωρίσουν τη θέση του κλά δου τους από τις ρυθµίσεις στο Ασφαλιστικό και από τη γενική απογραφή του προσωπι κού του Δηµοσίου – λες και κινδυνεύει από αυτά η ουσία της έννοιας «λειτουργός» που τους προσδίδει το Σύνταγµα. Δικαστής του Συµβουλίου της Επικρατείας προσέφυγε κατά της προαγωγής συναδέλφων της σε αντι προέδρους, προτάσσοντας τη νοµικίστικη επίκληση δήθεν διαδικαστικής παρανοµίας (τους υποψήφιους ακροάστηκε για πρώτη φορά η Βουλή) στην εύρυθµη λειτουργία του Δικαστηρίου και στο αντικειµενικό γεγονός ότι οι δύο προαχθείσες είναι κατά γενική οµολογία παραπάνω από άξιες. Δικαστικοί σχη µατισµοί έριξαν πρόσφατα στα εντελώς µα λακά τους κατηγορούµενους για το περίφη µο «παραδικαστικό» κύκλωµα, ακυρώνοντας έτσι όποια ψευδαίσθηση περί αποτελεσµατικότητας της επαγγελθείσας αυτοκάθαρσης.

Ολα αυτά δεν δικαιολογούν βέβαια γενικότητες του τύπου «δεν υπάρχουν δικαστές» ή «δεν απονέµεται δικαιοσύνη» στην Ελλάδα. Δείχνουν όµως µια συντε χνιακή – µε τη στενή έννοια του όρου – λογική, που δυσκολεύει την ήδη όχι παράλογα τεταµένη σχέση κοινωνικού σώµατος – Δικαιοσύνης. Οι δικαστές – εγγυητές των δικαιωµάτων όλων µας – είναι οι πρώτοι που θα έπρεπε να καταλάβουν ότι δεν µπορούν να εξαιρούνται ού τε να ζητούν να εξαιρεθούν από τα βάρη και τις αγωνίες µιας κοινωνίας επί ξηρού ακµής. Ειδικά λόγω της κρίσης, είναι ίσως η κατάλ ληλη στιγµή να τους αφαιρεθεί η δυνατότη τα να ρυθµίζουν µόνοι τους τα του µισθού τους. Είναι επίσης αναγκαίο να διαµορφω θεί διαφορετικά η σχέση της ανεξαρτησίας τους µε τη λογοδοσία τους, έτσι ώστε να µην µπορούν να κρύβονται πίσω από την πρώ τη για να αποφεύγουν τις υποχρεώσεις της δεύτερης. Ισως αυτά ανοίξουν κάποιες τρύ πες στον περίκλειστο κόσµο στον οποίο ορισµένοι ζουν, συµπαρασύροντας έναν ολόκληρο κλάδο σε χαµηλότερη υπόληψη από αυτή που του αξίζει.

ΝΑ ΤΟΚΑΤΑΛΑΒΟΥΝ

Οι δικαστές είναι οι πρώτοι που θα έπρεπε να καταλάβουν ότι δεν µπορεί να ζητούν να εξαιρεθούν από τα βάρη µιας κοινωνίας επί ξηρού ακµής

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγµατολόγος, µέλος του Εθνικού Συµβουλίου του ΠΑΣΟΚ.