Τα βακτήρια διατηρούν την ισορροπία του σώματος

Τον ωφέλιμο ρόλο στην υγεία μας που διαδραματίζουν τα αμέτρητα βακτήρια που ζουν στον ανθρώπινο οργανισμό προσπαθούν να διαλευκάνουν επιστήμονες, χαρτογραφώντας τον πληθυσμό τους.

Δεν ήξερε τι άλλο να κάνει. Ο δρ Αλεξάντερ Χόρουτς, γαστρεντερολόγος στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότας, έβλεπε την ασθενή του να αργοσβήνει καθημερινά, εξαιτίας μιας φοβερής μόλυνσης στο έντερο. Η γυναίκα είχε προσβληθεί από το βακτήριο Clostridium difficile και υπέφερε από συνεχείς διάρροιες, με αποτέλεσμα να έχει χάσει πολλά κιλά και να κινδυνεύει να πεθάνει. Παρά το γεγονός ότι ο δρ Χόρουτς της χορηγούσε ένα κοκτέιλ από αντιβιοτικά, η διαρροϊκή νόσος που βασάνιζε τη γυναίκα δεν θεραπευόταν και όλα έδειχναν ότι το τέλος πλησιάζει. Ωσπου ο αμερικανός γιατρός αποφάσισε να την υποβάλει σε μια «παράδοξη» μεταμόσχευση.

Εγινε καλά. Δεν θα της μεταμόσχευε στομάχι ή τμήμα από έντερο κάποιου άλλου ανθρώπου, αλλά ένα… τσούρμο από βακτήρια που θα έπαιρνε από τον οργανισμό του συζύγου της. Τα πήρε λοιπόν, τα έβαλε σε ένα αλατούχο διάλυμα και τα διοχέτευσε στην ασθενή. Ηταν 2008. Λίγους μήνες μετά τη μεταμόσχευση-ή βακτηριοθεραπεία όπως λέγεταιο δρ Α. Χόρουτς μαζί με τους συναδέλφους του ανέφεραν στην επιστημονική επιθεώρηση Clinical Gastroen terology ότι η διάρροια εξαφανίστηκε μέσα σε μια μέρα και έκτοτε δεν εμφανίστηκε ποτέ ξανά.

Τι είχε συμβεί; Πριν από τη μεταμόσχευση, οι αμερικανοί ειδικοί έκαναν έναν γονιδιακό έλεγχο της βακτηριακής χλωρίδας στο έντερό της. Διαπίστωσαν ότι ήταν σε απελπιστική κατάσταση, καθώς τα βακτήρια που έπρεπε φυσιολογικά να βρίσκονται εκεί, είχαν σχεδόν εξαφανιστεί. Ετσι, όταν τα βακτήρια του συζύγου της βρέθηκαν, αναπλήρωσαν το κενό που είχε δημιουργηθεί, κατάφεραν να ελέγξουν τη νόσο και να τη θεραπεύσουν άμεσα. «Πραγματικά, δεν περιμέναμε ότι θα συνέβαινε κάτι τέτοιο. Ηταν μεγάλη έκπληξη», είπε η Τζάνετ Τζάνσον, που είναι μικροβιολόγος στο Εθνικό Εργαστήριο Lawrence Βerkeley των ΗΠΑ.

Η περίπτωση της άρρωστης αυτής γυναίκας ήταν ένα ακόμη παράδειγμα που αποδεικνύει τον καταλυτικό ρόλο στην υγεία μας που διαδραματίζουν τα βακτήρια που ζουν στο σώμα μας. Και είναι αμέτρητα τα βακτήρια αυτά, τόσο πολλά που κανείς ακόμα δεν ξέρει τον αριθμό τους αλλά και πώς ακριβώς δρουν και συνεργάζονται μέσα στα ζωτικά μας όργανα.

«Να φανταστείτε ότι τα βακτήρια που έχουμε πάνω μας είναι 10 φορές περισσότερα από τα κύτταρά μας», εκτιμά ο Τζορτζ Γουέινστοκ από το Πανεπιστήμιο Γουόσινγκτον στο Σεντ Λούις, μιλώντας στην εφημερίδα «Τhe Νew Υork Τimes». «Ολοι αυτοί οι πληθυσμοί μικροβίων αποτελούν ένα μικροβιακό γονιδίωμα όπως λέγεται, σαν ένα ξένο σώμα μέσα στο σώμα μας, για το οποίο γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα».

Βακτήρια ζουν ακόμη και στους πνεύμονές μας, που κάποτε εθεωρείτο αποστειρωμένη περιοχή. Επιστήμονες από το Ιmperial College του Λονδίνου ανακάλυψαν πρόσφατα μελετώντας τους πνεύμονες υγιών εθελοντών την ύπαρξη 128 ειδών από βακτήρια. Σε κάθε τετραγωνικό εκατοστό των πνευμόνων μας ζουν, όπως αποδείχτηκε, 2.000 μικρόβια. Στο ανθρώπινο στόμα ζουν από 500 μέχρι 1.000 είδη μικροβίων, διαφορετικά είδη από δόντι σε δόντι ή στη γλώσσα, ενώ τα μικρόβια στη μύτη μας παράγουν αντιβιοτικές ουσίες που σκοτώνουν επικίνδυνους παθογόνους οργανισμούς που μπορεί να αναπνεύσουμε.

Τα βακτήρια είναι εκείνα που διευκολύνουν τη χώνεψη της τροφής, ενώ οι ίδιοι μικροοργανισμοί έχουν λόγο στην εμφάνιση του άσθματος. Οι άνθρωποι με άσθμα έχουν διαφορετικά είδη βακτηρίων από εκείνους που δεν υποφέρουν από άσθμα, ενώ και οι άνθρωποι με παχυσαρκία φιλοξενούν στο έντερό τους διαφορετικά είδη βακτηρίων από τους ανθρώπους με φυσιολογικό βάρος.

Τα βακτήρια και οι μικροοργανισμοί φαίνεται πως διατηρούν το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα στην ισοροπία που πρέπει. Οι επιστήμονες επιχειρούν να αναλύσουν την ακολουθία του DΝΑ τους για να αποκτήσουν πλήρη εικόνα του ρόλου που επιτελούν στο σώμα μας. Μάλιστα, στο πλαίσιο του προγράμματος Ηuman Μicrobiome Ρroject που ξεκίνησε το 2007, οι ειδικοί εξέτασαν το γονιδίωμα 900 βακτηρίων και διαπίστωσαν ότι στα 178 από τα γονιδιώματα κρύβονταν 29.693

γονίδια, τη στιγμή που στον άνθρωπο υπάρχουν 20.000 γονίδια που κωδικοποιούν πρωτεΐνες.