Από μακριά φαινόταν σαν ένας τυπικός οικογενειάρχης. Μπροστά το καρότσι με το μωρό, δεξιά η γυναίκα του, αριστερά η κόρη του. Πλησίασα για του μιλήσω αλλά στην οικογένεια υπήρχε μια αναταραχή και κοντοστάθηκα. Ο μικρός στο καρότσι κλαψούριζε κι ένα μπιμπερό άλλαζε χέρια ανάμεσα στον μπαμπά και τη μαμά. Τελικά μπήκε το νερό από το θερμός, προστέθηκε ένα κουταλάκι σκόνη γάλακτος και ο Τζεμ ανέλαβε να ελέγξει τη θερμοκρασία του μείγματος. Αφού επιβεβαίωσε με εμφαντικό τρόπο ότι όλα είναι υπέροχα, το μπιμπερό από τα χέρια της μάνας κατέληξε στην αγκαλιά του μπέμπη.
«Να, λοιπόν, ο επόμενος καγκελάριος της Γερμανίας» αστειεύθηκε ο κοινός μας φίλος Πωλ Ευμορφίδης κάνοντας τις συστάσεις. «Μην τρομάζεις τον κόσμο» ήταν η άμεση απάντηση του Τζεμ, που για να θερμάνει ακόμη περισσότερο το κλίμα πρόσθεσε ένα άψογο «καλημέρα» και ένα σπαστό «τι κάνεις». Το χαμόγελό του μαρτυρούσε άνθρωπο ανοιχτόκαρδο. Οι φωτογραφίες και τα βίντεο που είχα δει έδιναν μιαν άλλη εντύπωση. «Ενας Γερμανός με φαβορίτες και μαχητικές οικολογικές απόψεις», είχα διαβάσει σε μια λεζάντα. «Ο Τούρκος της Γερμανίας» ήταν ένας άλλος τίτλος. Να σας δώσω λοιπόν την ταυτότητά του. Ο Τζεμ Εζντεμιρ γεννήθηκε το 1965 στη Γερμανία από τούρκους μετανάστες. Ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος. Μόνο που έγινε το 2008 ο πρώτος αρχηγός κόμματος στη Γερμανία με τούρκους γονείς. Ορισμένα συντηρητικά γερμανικά μέσα φρύαξαν. Πώς είναι δυνατόν ένας άνθρωπος που παίρνει την ιθαγένεια το 1992, να γίνεται βουλευτής, ευρωβουλευτής και στο τέλος αρχηγός των Πρασίνων; Οι δικές μου απορίες ήταν άλλες. Γιατί τον λένε «γερμανό Ομπάμα» και «Ελβις Πρίσλεϊ της Γερμανίας»; Και πού έχει μάθει τα λίγα έστω ελληνικά που ξέρει; «Είχα κάποτε ένα λεξικό με μακριά μαλλιά…» μου είπε γελώντας, αλλά το αστείο δεν το έπιασα. «Εννοεί ότι κάποτε είχε μια φίλη στην Ελλάδα» μου εξηγεί ο Πωλ που είναι μυημένος στα αστεία του.
Για πείτε μου για την προγιαγιά σας τη Μαρία;
– Η ελληνίδα γιαγιά της μάνας μου ερωτεύτηκε παράφορα έναν Τούρκο. Τον προπάππο μου. Αξιωματικό του Ατατούρκ.
Για πότε μιλάμε; – Γύρω στο 1915 γνωριστήκανε. Και το 1922-1923 διάλεξαν να ζήσουν στην Τουρκία.
Και φαντάζομαι έγινε και μουσουλμάνα;
– Ναι και όταν μεγάλωσε έπαιρνε τη μητέρα μου, την εγγονή της δηλαδή, και την πήγαινε σε όλα τα τζαμιά της Τουρκίας για να δείξει ότι έγινε μια πιστή μουσουλμάνα. Η μάνα μου δεν ήθελε να πηγαίνει.
Ελληνοτουρκικός έρωτας σε πολύ δύσκολα χρόνια.
– Να σκεφθείτε ότι ο ένας ήταν τούρκος στρατιώτης και η άλλη Ελληνίδα. Τότε απαγορευόταν να ερωτευτείς άνθρωπο από την «άλλη πλευρά». Το σόι του παππού έλεγε πως δεν είναι σωστό αλλά αυτός την προστάτευε γιατί ήταν πολύ ερωτευμένος.
Εχετε λοιπόν προγιαγιά ελληνίδα, τούρκους γονείς, η γυναίκα σας είναι από την Αργεντινή κι εσείς έχετε γεννηθεί στην Γερμανία.
– Ενας Γερμανός με ιστορία. Αλλά από τη στιγμή που έγινα πολιτικός, αυτή και μόνο αυτή τη χώρα εκπροσωπώ. Εχω, βέβαια, μιαν ιδιαίτερη σχέση με την Τουρκία. Εχω φίλους, συγγενείς, μιλάω την τουρκική γλώσσα.
Οι Γερμανοί πώς δέχονται αυτή την ιδιαίτερη σχέση που έχετε με την Τουρκία; – Αρκετοί δημοσιογράφοι με ρωτάνε πού ανήκω. Και θα ήθελαν να ακούσουν ότι είμαι με τους Τούρκους για να πουν, «κοίτα, υποστηρίζει την Τουρκία», αλλά εγώ δεν παίζω σε διπλό ταμπλό.
Είναι τυχαίο όμως ότι γεννηθήκατε στη Γερμανία. Θα μπορούσαν οι γονείς σας να είχαν μεταναστεύσει στο Βέλγιο ή στη Γαλλία.
– Μα κανένας μας δεν ξέρει με ποια εθνικότητα θα γεννηθεί. Αλλά οι γονείς μου μού έχουν μάθει να μην κρίνω τους ανθρώπους από την εθνικότητά τους και τη θρησκεία τους.
Ηταν εργάτες οι γονείς σας;
– Ο πατέρας μου δούλευε στα χωράφια. Πήγε στην πόλη όταν έγινε στρατιώτης και μετά δεν ήθελε να γυρίσει στο χωριό. Είδε μία διαφήμιση για τη Γερμανία και είπε να πάει να δουλέψει 2-3 χρόνια και να επιστρέψει στην Τουρκία. Γνώρισε όμως τη μάνα μου κι έτσι άρχισε η ιστορία.
Η μάνα σας;
– Η μάνα μου είναι μορφωμένη σε σχέση με τον πατέρα μου ο οποίος είχε πάει μόνο τρία χρόνια σχολείο. Αν και δεν το λέει ανοιχτά, έφυγε από την Κωνσταντινούπολη γιατί δεν ήθελε έναν άντρα που της δίνανε. Ηταν δυνατή γυναίκα.
Ποια ήταν η πρώτη οικολογική πράξη που έχετε κάνει;
– Τη δεκαετία του ΄70, όταν ήμουν πρόεδρος στο σχολείο, δίναμε μάχη για να χρησιμοποιούμε μόνο ανακυκλωμένο χαρτί. «Το λευκό έχει χλώριο και δεν είναι καλό για το περιβάλλον», τους έλεγα και οι δάσκαλοι με κοιτάζανε παράξενα. Μετά έγινα φανατικός του τρένου. Η μάνα μου πήγαινε στη δουλειά με το τρένο και με έπαιρνε καμιά φορά μαζί της. Τότε ήταν της μόδας τα αυτοκίνητα και κάποια στιγμή είπαν να βγάλουν ακόμη και τις ράγες. Παλέψαμε να μη γίνει, με τη σκέψη πως κάποτε θα φανούν χρήσιμες. Κι έτσι έγινε. Σήμερα πηγαίνω από το Βερολίνο στο πατρικό μου με τρένο.
Ναι, το τρένο παίρνει την εκδίκησή του στην Ευρώπη.
– Η Ελλάδα όμως έχει άσχημη εικόνα στην Ευρώπη όσον αφορά το σιδηροδρομικό της δίκτυο. Απ΄ ό, τι ξέρω υπάρχουν οδηγίες από το ΔΝΤ για να καταργηθούν κάποιες γραμμές. Να παλέψετε. Δεν βλέπετε τι γίνεται τώρα στο Μεξικό; Δεν μπορεί το μέλλον του πλανήτη να εξαρτάται από το πετρέλαιο.
Υπήρξατε ποτέ αριστερός ή δεξιός ή μόνο οικολόγος;
– Είχα δασκάλους που ήταν «κόκκινοι», δηλαδή σοσιαλδημοκράτες, αλλά επειδή αυτοί τη δεκαετία του ΄80 ήταν υπέρ των ατομικών εργοστασίων και των πυραύλων, μπήκα στους Πράσινους. Βέβαια, οι σοσιαλδημοκράτες πιστεύουν πως οι οικολόγοι είναι «παιδιά τους».
Εσείς πώς τους βλέπετε;
– Οι ρίζες μας είναι στην Αριστερά, αλλά δεν προερχόμαστε όλοι από την Αριστερά. Η πόρτα μας είναι ανοιχτή σε όλους. Η οικολογία είναι κάτι σαν θρησκεία.
Φαντάζομαι ότι είσθε υπέρ τις μείωσης των στρατιωτικών δαπανών της Τουρκίας και της Ελλάδας;
– Ναι ειδικά τώρα, μετά τα σκληρά οικονομικά μέτρα στην Ελλάδα. Και η Τουρκία βέβαια, δεν είναι σε καλύτερη οικονομική κατάσταση. Για παράδειγμα, έχει σημαντικά προβλήματα στην παιδεία. Αν μία χώρα μειώσει τον οπλισμό της, η άλλη θα ακολουθήσει. Καμία όμως δεν κάνει την αρχή. Από τις στρατιωτικές δαπάνες πάντως άλλοι κερδίζουν, όχι οι λαοί.
Και κυρίως οι Γερμανοί και οι Γάλλοι στην Ευρώπη. Αν μειώσουμε τους εξοπλισμούς, κάποιοι θα πεινάσουν.
– Η Γερμανία ευτυχώς δεν στηρίζεται μόνο στο εμπόριο όπλων. Αλλά έχετε δίκιο, οι Γερμανοί και οι Γάλλοι δεν χτίζουν μόνο σχολεία. Η Γερμανία κάνει πολλά λάθη, πρέπει να δώσει χρήματα για ανεμογεννήτριες, αυτό είναι το μέλλον, η πράσινη ανάπτυξη. Και το Αιγαίο να γίνει μια οικολογική περιοχή. Από όλους τους τίτλους που σας συνοδεύουν, «γερμανός Ομπάμα», «Ελβις Πρίσλεϊ της Γερμανίας», «ο πιο καλοντυμένος γερμανός πολιτικός», ποιον ακούτε πιο ευχάριστα;
– Μην ακούτε τι λένε οι δημοσιογράφοι… Χάρηκα που εξελέγη πρόεδρος ο Ομπάμα. Ανοιξε ένα παράθυρο. Βέβαια, δεν ξέρουμε πόσο θα αντέξει. Σκέφτεται πάντως οικολογικά.
Περισσότερο από τους Ευρωπαίους; – Αν εννοείτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εγώ εκνευρίζομαι γιατί δεν έχει μία φωνή. Είτε πρόκειται για την οικολογία είτε για την οικονομία, η Ευρώπη δεν είναι ενωμένη. Χρειάστηκε να πάρει ο Ομπάμα τηλέφωνο τη Μέρκελ και τον Σαρκοζί, να τους πει να σταθεροποιήσουν το ευρώ. Αυτό είναι ντροπή.
Πώς βλέπετε τους έλληνες πολιτικούς; – Η Ελλάδα έχει έναν πρωθυπουργό που ξέρει τι γίνεται στον κόσμο και έπεισε την Ευρώπη πως η χώρα του θα αλλάξει προς το καλύτερο. Οσο είναι αυτός πρωθυπουργός, η Ελλάδα θα έχει μία εξαιρετική πορεία.
Μιλάτε συχνά με τον Παπανδρέου; – Συχνά και όποτε έρχεται στη Γερμανία συναντιόμαστε.
Εχετε και μερικές ίδιες συνήθειες. Αντιπαθείτε και οι δύο το κρέας.
– Ναι, εγώ όμως δεν τρώω ούτε ψάρι.
Βετζετέριαν; – Από τα 17 μου χρόνια, και όπως βλέπετε, ζω.
Αλλους έλληνες πολιτικούς δεν γνωρίζετε;
– Είμαστε φίλοι με τον φιλελεύθερο ευρωβουλευτή Γιώργο Χατζημαρκάκη. Μαλώνουμε για την πολιτική αλλά συμφωνούμε για το ποδόσφαιρο. Ξέρω και τον Καρατζαφέρη. Αυτός ο άνθρωπος έχει δύο πρόσωπα. Ενα πολιτικό και ένα ανθρώπινο. Μια φορά τον συνάντησα στο ασανσέρ στο Ευρωκοινοβούλιο, τον κοίταξα στα μάτια και του είπα: «Στο Κοινοβούλιο μπορεί να λες ό, τι θέλεις για τους Τούρκους, αλλά να ξέρεις ότι οι Γερμανοί και οι Γάλλοι τα ίδια λένε για σένα και για μένα. Οτι είμαστε ανατολίτες». Ελπίζω να μην ξέχασε αυτό που του είπα.
Είστε θρησκευόμενος; – Η θρησκεία είναι για τον άνθρωπο, και όχι το αντίστροφο. Ετσι με μεγαλώσανε οι γονείς μου, με ανοιχτό μυαλό. Η μάνα μου μού έλεγε ότι οι χριστιανοί και οι μουσουλμάνοι πιστεύουν σε έναν Θεό. Και οι Εντολές που έδωσε ο Θεός ήταν για όλους ίδιες. Κι αν τις εφαρμόζαμε, θα είχαμε λιγότερα προβλήματα.
Εχω μάθει ότι έχετε πάει και στο Αγιον Ορος.
– Δυο φορές! Οι έλληνες φίλοι μου απορούν: «Μπαίνεις εσύ που είσαι μουσουλμάνος κι εμείς που είμαστε χριστιανοί πρέπει να περιμένουμε»; Εγώ όμως κάνω αγώνα για να ανοίξει η Σχολή της Χάλκης στην Τουρκία.
Ισχύει ότι έχετε βάλει στόχο τη θέση της Μέρκελ;
-Δεν είναι εύκολο, γιατί εμείς είμαστε μικρό κόμμα. Πάντοτε στη θέση της Μέρκελ θα είναι ένας πολιτικός από τα δύο μεγάλα κόμματα. SΡD, CDU. Θα δούμε όμως το 2013…
Η μάνα μου μού έλεγε ότι οι χριστιανοί και οι μουσουλμάνοι πιστεύουν σε έναν Θεό. Και οι Εντολές που έδωσε ο Θεός ήταν για όλους ίδιες
«Αν η Ελλάδα χρεοκοπήσει, θα ακολουθήσουν κι άλλες χώρες»
– Σε μια δημοκρατική χώρα δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις εφημερίδες. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να εξηγήσουμε στον γερμανικό λαό ότι και η Γερμανία έχει κερδίσει τόσα χρόνια από τους Ελληνες. Ενα μεγάλο θέμα είναι βέβαια πως η Ελλάδα δε χρησιμοποίησε σωστά τα ευρωπαϊκά πακέτα.
Ναι, αν και στην Ελλάδα συνηθίζουμε να λέμε ότι για την κρίση φταίνε μόνο οι τραπεζίτες και οι πολιτικοί…
– Οι πολιτικοί φταίνε, αυτό είναι σίγουρο. Αυτοί θέτουν τους όρους. Εμείς είμαστε αυτοί που παίρνουμε τα μέτρα. Αυτή είναι και η δουλειά μας. Και βεβαίως για μας φταίει και η Μέρκελ. – Η Μέρκελ δεν τα πήγε καθόλου καλά. Ο Χέλμουτ Κολ δε θα άφηνε τα πράγματα να φτάσουν ώς εδώ. Ως Πράσινος διαφωνούσα σε πολλά μαζί του αλλά στα ευρωπαϊκά θέματα ήταν σωστός.
Πώς τα βλέπετε τα μέτρα του Παπανδρέου; – Τα μέτρα είναι απαραίτητα. Και αν η Γερμανία λάμβανε τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση Παπανδρέου, οι αντιδράσεις θα ήταν χειρότερες.
Κάθε μέρα θα είχαμε διαδηλώσεις. Θα πρέπει πάντως να βρεθεί ένας τρόπος να ισορροπήσουν οι μισθοί στην Ευρώπη. Να μην υπάρχουν μισθολογικές ανισότητες ανάμεσα στους Ελληνες και τους Γερμανούς.
Πιστεύετε ότι κάποιοι στην Ευρώπη ποντάρουν στο σενάριο της χρεοκοπίας της Ελλάδας;
– Θέλω να πιστεύω πως όχι. Αν χρεοκοπήσει η Ελλάδα, θα έχουμε συνέχεια στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία. Η ευρωζώνη είναι μια οικογένεια. Το πρόβλημα δεν τελειώνει με τη χρεοκοπία της Ελλάδας.
