Χάθηκε για πάντα το 80% των ευρωπαϊκών βωβών ταινιών

Τουλάχιστον οκτώ στις δέκα «θρυλικές» ταινίες του ευρωπαϊκού βωβού κινηματογράφου εκτιμάται ότι έχουν χαθεί για πάντα και δεν θα μπορέσουν να ανακτηθούν στο μέλλον, με αποτέλεσμα να «αφανιστεί» ένα τεράστιο τμήμα της πανευρωπαϊκής κινηματογραφικής κληρονομιάς, ανυπολόγιστης καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας.

Σαν να μην έφτανε αυτό, είναι ορατός ο κίνδυνος να χαθούν και οι νεότερες ταινίες που έχουν δημιουργηθεί με ψηφιακή τεχνολογία, καθώς πολλά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) δεν τηρούν ψηφιακό αρχείο της εθνικής τους κινηματογραφίας, όπως τονίζεται σε έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Μόνο η Λετονία και η Δανία έχουν μέχρι σήμερα αναπτύξει στρατηγικές ψηφιοποίησης ταινιών που καλύπτουν το σύνολο της εθνικής κινηματογραφικής τους «κληρονομιάς», ενώ η Ουγγαρία αποφάσισε να ψηφιοποιήσει μόλις εκατό από τις ταινίες της. Την ίδια στιγμή, λιγότερο από το ένα τρίτο των κρατών-μελών συλλέγει επί του παρόντος ψηφιακό κινηματογραφικό υλικό, όπως συνέβαινε με το αναλογικό υλικό, σημειώνει η έκθεση της Κομισιόν.

Όλες οι πρώτες ταινίες σπουδαίων δημιουργών, όπως οι Αυστριακοί Φριτς Λανγκ και Γκέοργκ Παμπστ και ο Γερμανός Φρίντριχ Μουρνάου, πιστεύεται ότι έχουν χαθεί, μαζί με εκατοντάδες ακόμη αριστουργήματα της Έβδομης Τέχνης από τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, το πρόβλημα για τη διάσωση των ταινιών έγκειται στην έλλειψη μιας ενιαίας προσέγγισης για τη διατήρηση των «γηρασμένων» ταινιών. Η συντήρηση των παλιών φιλμ σε σφραγισμένα κιβώτια δεν μπορεί να εγγυηθεί τη διάσωσή των έργων και την «απόδοσή» τους στις μελλοντικές γενιές.

«Στην ψηφιακή εποχή απαιτείται ένα νέο μοντέλο πρόσβασης», σημειώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο, τα ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο αποθήκευσης και διατήρησης του ψηφιακού υλικού παραμένουν αναπάντητα.

Πέρα από τα τεχνικά ζητήματα, οι νομικές δυσχέρειες περιορίζουν την αποτελεσματική χρήση των κινηματογραφικών αρχείων και την πρόσβαση σε παλιές ταινίες. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές μέθοδοι βάσει των οποίων τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. συγκεντρώνουν, διαφυλάσσουν, αποκαθιστούν και μοιράζονται τις εθνικές συλλογές ταινιών τους.

Οι γραφειοκρατικές διαδικασίες και ο χρόνος που απαιτείται για να διασαφηνιστούν τα πνευματικά δικαιώματα, συχνά εμποδίζουν τους αρμόδιους φορείς να παρέχουν πρόσβαση στο αρχειακό υλικό.

Σύμφωνα με την έκθεση της Κομισιόν, αρκετά κράτη-μέλη θα επιδοκίμαζαν τυχόν παρέμβαση της Ε.Ε. στο ζήτημα των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, προκειμένου να διασωθούν τα εναπομείναντα «διαμάντια» του κινηματογράφου, το μέλλον των οποίων είναι σήμερα άδηλο.