[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Ο Δεκάλογος του καλού Πανεπιστηµίου

Εχοντας συµµετάσχει ενεργά στη σύνταξη του τελευταίου νόµου για την Ερευνα, αντιλαµβάνοµαι ότι σήµερα µε δύο νόµους ανενεργούς και µια χώρα υπό κατάρρευση, το µέλλον των ΑΕΙ είναι αβέβαιο. Εάν η υφιστάµενη κρίση µάς αφήνει ακόµη περιθώρια να ονειρευτούµε, θα επιθυµούσα να προτείνω τον Δεκάλογο του Πανεπιστηµίου για την επόµενη µέρα µιας «επόµενης χώρας».

1 Δηµιουργία Αυτοδύναµου Περιφερειακού Πανεπιστηµίου (ΑΠΕΠ).

2 Κεντρικό όργανο διοίκησής του, το Ανώτατο Περιφερειακό Εκπαιδευτικό Συµβούλιο (ΑΠΕΣ), 7µελές έως 11µελές, που θα απαρτίζεται κατά πλειοψηφία από ακαδηµαϊκούς ή ερευνητές αναγνωρισµένων ερευνητικών ιδρυµάτων µε σχετική εµπειρία σε ανάλογες θέσεις.

Τα λοιπά µέλη θα είναι εκπρόσωποι αναγνωρισµένων ερευνητικών ή πνευµατικών ιδρυµάτων της περιφέρειας αλλά και διανοούµενοι ή διακεκριµένου κύρους πολίτες. Το ΑΠΕΣ θα είναι το αρµόδιο όργανο για την εκλογή του προέδρου (πρύτανης), ανάµεσα από τα µέλη ΔΕΠ του Συµβουλίου.

3 Οι αρµοδιότητες του ΑΠΕΣ είναι: Ο κεντρικός και στρατηγικός σχεδιασµός της δοµής των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Μονάδων (ΑΕΜ, νυν ΑΕΙ) της περιφέρειας, η γεωγραφική κατανοµή τους, η επιλογή κατευθύνσεων σπουδών, η συνεργασία µεταξύ τους, η κατανοµή κονδυλίων. Η επιλογή και ανάθεση στις ΑΕΜ της συνολικής διαχείρισης των βασικών διοικητικών και λειτουργικών δοµών (Ειδικός Λογαριασµός, Οικονοµική Υπηρεσία, Τεχνική Υπηρεσία), µε στόχο τη συγχώνευση και την εξειδίκευση των υπηρεσιών σε επιλεγµένους και συγκεκριµένους εργασιακούς χώρους στην περιφέρεια.

4 Οι αντιπρυτάνεις (προεδρεύοντες) των ΑΕΜ θα επιλέγονται µε αυστηρά κριτήρια, µε διαφανείς και αξιοκρατικές διαδικασίες από το ΑΠΕΣ.

5 Ολα τα υπόλοιπα θεσµικά όργανα (κοσµήτορες, πρόεδροι κ.λπ.) θα εκλέγονται από το σύνολο των υπηρετούντων σε κάθε ΑΕΜ, µε διαδικασίες ανάλογες των σηµερινών εκλογών. 6 Οι φοιτητές θα συµµετέχουν στα όργανα µε εκπροσώπους τους (η αναλογία τους, προς συζήτηση) που θα εκλέγονται από αυτούς. Αυτή θα είναι η µόνη εµπλοκή των φοιτητών στην εκλογή οργάνων των ΑΕΜ.

7 Θεσµοθέτηση δύο επιπέδων Ανώτατης Εκπαίδευσης: α. Πρώτο επίπεδο, η κολεγιακή φοίτηση τριών ή περισσότερων κατευθύνσεων (Ιατρική/Βιολογικές επιστήµες, Θετικές επιστήµες, Ανθρωπιστικές επιστήµες κ.λπ.), µονοετής ή διετής. β. Δεύτερο επίπεδο, η εξειδικευµένη πανεπιστηµιακή φοίτηση. Σε περίπτωση µονοετούς κολεγιακής, το δεύτερο επίπεδο της πανεπιστηµιακής εκπαίδευσης µπορεί να αρχίζει µε επιλογές σε επίπεδο σχολών και, εν συνεχεία, στο τρίτο έτος να εξειδικεύεται σε τµήµατα. Η εισαγωγή στο πρώτο επίπεδο θα γίνεται χωρίς εξετάσεις, ενώ στο δεύτερο επίπεδο βάσει της βαθµολογίας και των εξετάσεων στο πρώτο επίπεδο και επιπλέον ειδικών κριτηρίων που θα αποφασίζει κάθε ΑΠΕΣ, βάσει εισηγήσεων των ΑΕΜ.

8 Αξιολόγηση όλων των δοµών Ανώτατης Εκπαίδευσης, ΑΕΙ, ΤΕΙ, σε επίπεδο περιφέρειας, αλλά ενδεχοµένως και ΙΕΚ, µε ανακατάταξη και συγχώνευσή τους σε δύο κύριες δοµές, µία για την κολεγιακή φοίτηση και µία για την πανεπιστηµιακή εκπαίδευση.

9 Δηµιουργία ενός κεντρικού κρατικού λογαριασµού για τις ανάγκες λειτουργίας των ΑΠΕΠ, που θα κατανέµεται ανά περιφέρεια µε πλήρη ευθύνη διαχείρισης από το ΑΠΕΠ.

Θεσµοθέτηση αυστηρών κριτηρίων αλγορίθµου κατανοµής των κονδυλίων, µε πρόβλεψη ένα µέρος να παραµένει σε εθνική κεντρική διαχείριση και να αποδίδεται βάσει απόδοσης (λογοδοσίας) των ΑΠΕΠ αλλά και µέσω εθνικών ανταγωνιστικών ερευνητικών προγραµµάτων.

10 Οι σχέσεις των Περιφερειακών Ιδρυµάτων Τεχνολογίας και Ερευνας, των Ερευνητικών Πανεπιστηµιακών Ιδρυµάτων και γενικώς των ερευνητικών έναντι των διδακτικών δοµών θα αποφασίζονται από τα ΑΠΕΠ, εναρµονισµένες µε τον εθνικό στρατηγικό σχεδιασµό για την Ερευνα και µε διακριτή αυτοτέλεια στις λειτουργίες τους ως προς τον ιδιωτικό χαρακτήρα τους.

Βάσει των παραπάνω θα επιτευχθούν: Η ελάττωση κάτω από το µισό του αριθµού των πρυτανικών αρχών. Η ελάττωση στο µισό των υπηρεσιακών δοµών υποστήριξης των ΑΕΙ. Η ελάττωση των ηµιθανών ή υπολειτουργούντων ΑΕΙ, ΤΕΙ κ.λπ. και η απελευθέρωση διδακτικού δυναµικού. Η εξοικονόµηση πόρων και η αναδιανοµή τους. Ο καλύτερος σχεδιασµός αντικειµένων και επιπέδου σπουδών. Ο ουσιαστικός επαγγελµατικός προσανατολισµός και η ωριµότερη επιλογή επαγγέλµατος σπουδών, αλλά και κατευθύνσεων ζωής, µέσω της κολεγιακής εκπαίδευσης. Η αξιοκρατικότερη επιλογή των επιστηµόνων στα Ακαδηµαϊκά Ιδρύµατα. Η απελευθέρωση και η απεξάρτηση της Μέσης Εκπαίδευσης από την ψυχοφθόρο βιοµηχανία των εισαγωγικών εξετάσεων, αλλά κυρίως η αυτοδυναµία της Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Γνωρίζοντας ότι ένας κανόνας δεν µπορεί να ταιριάζει σε όλους, είµαι βέβαιος ότι µόνο εάν ο συγκεκριµένος Δεκάλογος αποτελέσει τη βάση ενός αληθινού διαλόγου θα έχει και κάποια χρησιµότητα.

Ο καθηγητής Ιωάννης Παλλήκαρης είναι πρύτανης του Πανεπιστηµίου Κρήτης.

Το κείµενο αυτό είναι εκτενής σύνοψη της οµιλίας του στην 64η Σύνοδο των Πρυτάνεων.

ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ

Θα συµµετέχουν στα όργανα µε εκπροσώπους τους που θα εκλέγονται από αυτούς. Αυτή θα είναι η µόνη εµπλοκή τους στην εκλογή οργάνων των ΑΕΜ