Γνώμη Μοιραίο ή σωτήριο σοκ

Η φονική βόμβα στην Κατεχάκη δεν θα μπορούσε να έχει εκραγεί σε χειρότερη στιγμή.

Για το ηθικό μιας κυβέρνησης, που ετοιμαζόταν να δώσει την πιο δύσκολη και κρίσιμη πολιτική μάχη της, τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος και της εργατικής νομοθεσίας, δίχως εσωτερική συνοχή, δίχως αυτοπεποίθηση και δίχως σαφές σχέδιο, εν συγχύσει, με διαπραγματευτικούς αυτοσχεδιασμούς και ακροβατικές επικοινωνιακές κινήσεις.

Για μια κοινωνία, που βυθιζόταν αβοήθητη στους χειρότερους φόβους της, νιώθοντας ότι αμφισβητούνται και κλονίζονται τα θεμέλια του μεταπολιτευτικού κοινωνικού συμβολαίου – το οποίο προσέφερε κάποια σιγουριά, με όλα του τα στραβά και τα ανάποδα, τις κραυγαλέες αδικίες και τον πανθομολογούμενο ανορθολογισμό του- και κανένα νέο σχέδιο κοινωνικού συμβολαίου δεν προβάλλει στον ορίζοντα, κανένα δίχτυ προστασίας δεν υπάρχει κάτω από τα πόδια της.

Και για την εικόνα μιας χώρας, που έψαχνε μια ένεση αισιοδοξίας και αυτοεκτίμησης, όπου να ΄ναι, ακόμη και στα γήπεδα του Μουντιάλ, αγωνιούσε να αλλάξει τον τρόπο που τη βλέπουν οι άλλοι, να αποτινάξει τη στερεότυπη εικόνα της αποτυχίας, που της είχαν καρφιτσώσει οι «σομόν» σελίδες και τα κίτρινα έντυπα της υφηλίου και, παράλληλα, να διασώσει κάτι από μια δύσκολη τουριστική χρονιά.

Και ξαφνικά, μια βόμβα εξερράγη στο γραφείο ενός υπουργού- εκείνου που θα έπρεπε να είναι καλύτερα προστατευμένος και ταυτόχρονα εκείνου που έδινε, περισσότερο από άλλους, μια αίσθηση σιγουριάς και αποτελεσματικότητας στην κυβέρνηση αυτή. Και το αποτέλεσμα ήταν, συμβολικά, πολλαπλάσιο της εκρηκτικής δύναμης και της φονικής έκβασης της βόμβας.

Σαν ένα αίσθημα πένθους και ανασφάλειας να ήρθε να προστεθεί σε ένα ήδη πικρό και δυσοίωνο κοκτέιλ φόβων, σύγχυσης, αναστάτωσης. Και σαν να μας δόθηκε, ταυτόχρονα, κι ένας οδοδείκτης, για να μετρήσουμε με ακρίβεια πόσα έτη φωτός διανύσαμε μέσα σε έξι μόλις χρόνια, από εκείνο το μακρινό 2004, όταν, για μια στιγμή, πιστέψαμε ότι η χώρα είχε λυτρωθεί από τα φαντάσματά της, είχε διαβεί όλα τα εμπόδια κι είχε νικήσει όλους τους κινδύνους, είχε εγκατασταθεί στον πυρήνα του ευημερούντος κόσμου (και, παρεμπιπτόντως, στην κορυφή του ποδοσφαιρικού Ολύμπου) και είχε αποκτήσει τη μαγική δύναμη να προσφέρει ευημερία και ασφάλεια στους πολίτες της, δίχως να υποβληθεί στο κόστος και τον κόπο μιας μεταρρύθμισης.

Μπορεί να ήταν μια ευκαιρία που χάσαμε. Μπορεί να ήταν, απλώς, μια αυταπάτη. Το βέβαιο είναι ότι η χώρα που κάποτε πίστεψε ότι έγινε συγκάτοικος των Ολυμπίων νιώθει αίφνης να την έριξαν στη συντροφιά των σκοτεινών μορφών του Αδη. Και πρέπει, επειγόντως, να βρούμε τρόπο να δραπετεύσουμε από εκεί. Να δούμε φως. Και να αντισταθούμε σε αυτή τη μοιραία κεντρόφυγο δύναμη που μας παρασύρει- το νιώθει κανείς ήδη, σε κουβέντες, αντιδράσεις, συνθήματα, ακόμη και σε κάποιες «συνδικαλιστικές» δράσεις- να απαντήσουμε στην κρίση όχι με ανακλαστικά κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης, αλλά με σημαία ένα «ο σώζων εαυτόν σωθήτω».

Θα ήταν ευχής έργον, το σοκ από την έκρηξη στην Κατεχάκη να αποδειχθεί λυτρωτικό. Σωτήριο και όχι μοιραίο. Να συνεφέρει μια κυβέρνηση που πορευόταν απροετοίμαστη και αυτοσχεδιάζοντας να επιβάλει θεμελιώδεις αλλαγές που δεν ήταν ικανή ούτε να εξηγήσει, ούτε να υπερασπιστεί, ούτε να εντάξει σε κάποιο σχέδιο για το μέλλον.

Αλλά να κάνει και τους υπόλοιπους παίκτες του μεγάλου κοινωνικού παιγνίου, όλους μας, να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν επιτρέπεται σ΄ αυτές τις κρίσιμες περιστάσεις να παίζουμε εν ου παικτοίς και είναι ανάγκη να οργανωθεί, έστω και καθυστερημένα, η ελλείπουσα κοινωνική διαπραγμάτευση. Που θα ψάξει απαντήσεις στα αναπάντητα ακόμη ερωτήματα: πώς θα κατανεμηθεί το κόστος αυτής της ανυπόφορα γρήγορης και βίαιης δημοσιονομικής προσαρμογής που μας επιβλήθηκε, με τρόπο που να προστατεύει τους πλέον αδύναμους, να μην ακυρώνει κρίσιμα δημόσια αγαθά και να μη φράζει όλους τους πόρους της επιστροφής στην ανάπτυξη. Και που, έτσι, θα αποκαταστήσει, κάπως, το χαμένο αίσθημα ασφάλειας και προσανατολισμού, θα δώσει σε όλα αυτά προορισμό και στόχο.

Το σοκ από τη βόμβα πρέπει να συνεφέρει την κυβέρνηση που πορευόταν απροετοίμαστη και αυτοσχεδιάζοντας να επιβάλει θεμελιώδεις αλλαγές που δεν ήταν ικανή ούτε να εξηγήσει, ούτε να υπερασπιστεί, ούτε να εντάξει σε κάποιο σχέδιο για το μέλλον