Συγγνώµη για τη Ματωµένη Κυριακή

«Τα όσα συνέβησαν τη Ματωµένη Κυριακή ήταν αναιτιολόγητα και αδικαιολόγητα… Δεν έπρεπε ποτέ να έχουν συµβεί… Κανένα από τα θύµατα δεν ήταν οπλισµένο… Κανένα από τα θύµατα δεν εκπροσωπούσε απειλή… Την πρώτη σφαίρα την έριξε ο βρετανικός στρατός… Εκ µέρους της κυβέρνησης, εκ µέρους της χώρας, λυπάµαι, λυπάµαι βαθιά».

Χρειάστηκε να περάσουν 38 χρόνια. Στο διάστηµα αυτό, η Βloody Sunday, η Ματωµένη Κυριακή, ο θάνατος 14 καθολικών διαδηλωτών στο Λόντοντερι της Βόρειας Ιρλανδίας από πυρά του 1ου Τάγµατος του Βρετανικού Συντάγµατος Αλεξιπτωτιστών, έγινε θρύλος: φρόντισαν γι’ αυτό καλλιτέχνες όπως οι U2, ο Τζον Λένον, ο Πολ ΜακΚάρτνεϊ και οι «Στιφ Λιτλ Φίνγκερς».

Χρειάστηκε επίσης να γίνει η µεγαλύτερη και πιο ακριβή έρευνα στη βρετανική ιστορία. Δώδεκα χρόνια διήρκεσε η έρευνα που ανέθεσε στον δικαστή Λόρδο Σάβιλ ο Τόνι Μπλερ το 1998, κόστισε 235 εκατ. ευρώ, 921 µάρτυρες κατέθεσαν προφορικά, συνολικά 2.500 γραπτές µαρτυρίες και 221 ντοκουµέντα εξετάστηκαν, 5.000 σελίδες ήταν το πόρισµα που κατέθεσε χθες ο Σάβιλ. Πρώτα το διάβασαν, κεκλεισµένων των θυρών, στο Δηµαρχείο του Λόντοντερι οι συγγενείς των νεκρών. Η πρώτη έρευνα που είχε γίνει για τη σφαγή, την ίδια χρονιά, από τον δικαστή Λόρδο Γουάιτζερι, είχε λίγο – πολύ αθωώσει τους στρατιώτες, υποστηρίζοντας πως είχαν ανοίξει πυρ ευρισκόµενοι σε αυτοάµυνα, πως κάποιοι τουλάχιστον από τους νεκρούς και τους τραυµατίες κρατούσαν όπλα ή βόµβες, πως ήταν τροµοκράτες του ΙRΑ. Κάθε ένας συγγενής που έµπαινε χθες στο Δηµαρχείο, σήκωνε µια µεγάλη φωτογραφία του δικού του ανθρώπου.

Κάθε φορά, το συγκεντρωµένο πλήθος επευφηµούσε. Εµενε ακόµα µία ώρα µέχρι να παρουσιάσει ο Ντέιβιντ Κάµερον το πόρισµα στο βρετανικό Κοινοβούλιο. Αλλά όταν οι συγκεντρωµένοι στην πλατεία του Δηµαρχείου, στο Λόντοντερι, είδαν τους συγγενείς των νεκρών στα παράθυρα να επιδεικνύουν χαµογελαστοί την έκθεση, κατάλαβαν. Λίγο αργότερα, στο άκουσµα της επίσηµης «συγγνώµης», η πλατεία θα γέµιζε αγκαλιές και δάκρυα δικαίωσης.

«Είµαι πατριώτης, αλλά…»
«Κύριε πρόεδρε του Κοινοβουλίου», άρχισε να λέει ο βρετανός πρωθυπουργός, «είµαι βαθιά πατριώτης. Οµως… δεν υπερασπίζεσαι τον βρετανικό στρατό δικαιολογώντας τα αδικαιολόγητα. Τα συµπεράσµατα αυτής της έκθεσης είναι απόλυτα σαφή. Δεν υπάρχουν αµφισηµίες, ούτε διφορούµενα. Τα όσα συνέβησαν τη Ματωµένη Κυριακή ήταν λάθος». Προµελέτη δεν υπήρχε, δήλωσε ο Κάµερον – αν και επ’ αυτού υπάρχουν πολλές διαφωνίες. Οι στρατιώτες πήραν από τον διοικητή τους µια εντολή που δεν έπρεπε να είχαν πάρει. Κανείς δεν άνοιξε πυρ ευρισκόµενος σε αυτοάµυνα. Κάποια από τα θύµατα πράγµατι πυροβολήθηκαν πισώπλατα, καθώς προσπαθούσαν να διαφύγουν ή βοηθούσαν τους τραυµατίες. Κι έπειτα, οι στρατιώτες είπαν ψέµατα.

Η ΕΡΕΥΝΑ

απέδειξε πως πολλά από τα 14 θύµατα πυροβολήθηκαν πισώπλατα από τους βρετανούς αλεξιπτωτιστές

Απάντησαν µε σφαίρες στους διαδηλωτές

ΚΥΡΙΑΚΗ, 30 Ιανουαρίου 1972.

Στο Λόντοντερι της Βόρειας Ιρλανδίας η Ενωση Πολιτικών Ελευθεριών, οργάνωση που πρωτοστατεί στις κινητοποιήσεις των καθολικών, πραγµατοποιεί πορεία διαµαρτυρίας, σε πείσµα της απαγόρευσης που έχει επιβάλει η τοπική κυβέρνηση των προτεσταντών. Απαιτεί να παύσει ο χωρίς δίκη εγκλεισµός υπόπτων για συµµετοχή στον ΙRΑ και να αποχωρήσουν τα βρετανικά στρατεύµατα από τη Βόρεια Ιρλανδία. Μέλη του 1ου Τάγµατος του Βρετανικού Συντάγµατος Αλεξιπτωτιστών θα ανοίξουν πυρ εναντίον των διαδηλωτών.

Δεκατρείς σκοτώνονται επιτόπου, ακόµα ένας θα πεθάνει αργότερα.

Οι έξι είναι ανήλικοι, παιδιά 17 ετών. Αλλοι δεκατρείς διαδηλωτές τραυµατίζονται.

Οπως επισηµαίνει το ΒΒC, η σφαγή αυτή σε συνδυασµό µε τα αποδεδειγµένα πια µεροληπτικά πορίσµατα της πρώτης έρευνας, «ενίσχυσαν τα επιχειρήµατα των ιρλανδών καθολικών και εξασφάλισαν στον Προσωρινό ΙRΑ πληµµύρα νεοσυλλέκτων για τον µακροχρόνιο πόλεµό του». Περισσότεροι από 470 άνθρωποι σκοτώθηκαν εκείνη τη χρονιά, το 1972 ήταν η φονικότερη χρονιά στις τέσσερις δεκαετίες που διήρκεσε η διαµάχη στη Βόρεια Ιρλανδία. Συνολικά 3.700 ανθρώπινες ζωές στοίχισε αυτή η διαµάχη.

Κοντά 1.800 ανθρώπους σκότωσε ο ΙRΑ προτού κηρύξει κατάπαυση πυρός το 1997. Αναθέτοντας στον Λόρδο Σάβιλ να ερευνήσει τη Ματωµένη Κυριακή, το 1998, ο Τόνι Μπλερ άνοιγε τον δρόµο για τη Συµφωνία της Μεγάλης Παρασκευής, στην οποία στηρίχτηκε η ειρηνευτική διαδικασία στη Βόρεια Ιρλανδία.

Στο Λονδίνο όµως σήµερα, επισηµαίνει το ΒΒC, πολλοί φοβούνται την έρευνα –φοβούνται µήπως, αντί να κλείσουν οριστικά, οι πληγές ξανανοίξουν. Η Εισαγγελία της Βόρειας Ιρλανδίας δήλωσε χθες πως εξετάζει το ενδεχόµενο άσκησης διώξεων. Πάντως, οι καταθέσεις που έδωσαν οι Βρετανοί στρατιώτες στον Σάβιλ δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν εναντίον τους.