Πόλεμος νεύρων στα Στενά

Από τη Σαγκάη, όπου βρέθηκε χθες προκειμένου να επισκεφθεί το περίπτερο του Ιράν στην Παγκόσμια Εκθεση, ο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ επιδόθηκε στη συνήθη σκληρή ρητορική του εναντίον της Δύσης και των νέων κυρώσεων που αυτή του επέβαλε. Τι θα γινόταν όμως αν τη θέση των λεκτικών έπαιρναν πραγματικά πυρά;

Τι θα συνέβαινε αν οι ΗΠΑ ή το Ισραήλ εξαπέλυαν επίθεση εναντίον των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων και η Τεχεράνη έκλεινε ως απάντηση, όπως έχει τόσες φορές προειδοποιήσει, τα Στενά του Ορμούζ, αυτόν τον στρατηγικό θαλάσσιο διάδρομο από όπου διέρχονται καθημερινά 17 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου- το 30% των παγκόσμιων εξαγωγών; Η απεσταλμένη της «Figaro» που επισκέφθηκε την περιοχή είδε στο αλ-Κασάμπ του Ομάν δεκάδες ιρανούς εμπόρους να ανταλλάσσουν γίδες και λαχανικά με τσιγάρα και ηλεκτρονικά είδη- αγαθά υπό αμερικανικό εμπάργκο. Φτάνουν κάθε σούρουπο στο αλ-Κασάμπ με τις μηχανοκίνητες βάρκες τους, γρήγορα κάνουν τα παζάρια, φορτώνουν τα λαθραία και επιστρέφουν στο Μπαντάρ Αμπάς, στην πατρίδα τους. Μόλις 50 χιλιόμετρα χωρίζουν τα δύο αυτά χωριά, η θαλάσσια διαδρομή δεν διαρκεί πάνω από ώρα, οι κίνδυνοι όμως είναι πολλοί και διαρκώς αυξάνονται.

Καταρχάς, εξηγεί ο Σαΐντ, ένας 40χρονος Ιρανός που ζει 20 χρόνια τώρα από το λαθρεμπόριο, οι βάρκες κινδυνεύουν να προσκρούσουν στα πολυάριθμα τάνκερ που περνούν τα Στενά: καμιά φορά, η θύελλα λυσσομανάει, η ομίχλη είναι πυκνή και η θάλασσα κακότροπη. «Επειτα, είναι και οι πειρατές, ολοένα και περισσότεροι πειρατές». Ο κίνδυνος της σύλληψης πάντα παραμονεύει, το Ομάν επιτρέπει αλλά το Ιράν απαγορεύει το εμπόριο και η Τεχεράνη πολλαπλασιάζει την επίδειξη δύναμης στην περιοχή. Για τον Σαΐντ, όμως, το χειρότερο, είναι το «ατάς»- η «φωτιά».

«Αρκεί μια σπίθα για να πάρουν όλα φωτιά…», συνομολογεί ο Μοχαμάντ. Αυτά τα όμορφα τιρκουάζ νερά, ανάμεσα στον Περσικό Κόλπο και τη Θάλασσα του Ομάν, έχουν ζήσει πολλές συγκρούσεις- μεταξύ άλλων και τον διάσημο «πόλεμο των δεξαμενόπλοιων», την περίοδο του πολέμου Ιράν – Ιράκ. Κι αν, σε ένα υποθετικό σενάριο, η Τεχεράνη φτάσει πράγματι να κλείσει (ξανά) τα Στενά του Ορμούζ; Για τον Τίοντορ Καράζικ, διευθυντή ερευνών στο Ινστιτούτο Ιnegma, η επιχείρηση θα μπορούσε να διαρκέσει έως και 15 ημέρες, και να συνοδευτεί από έναν ασύμμετρο πόλεμο: «Οι Ιρανοί έχουν τα μέσα να κάνουν σαμποτάζ, με τη βοήθεια παγιδευμένων σκαφών και ναρκών. Χωρίς να υπολογίζουμε τις επιθέσεις εναντίον των αμερικανών στρατιωτών στο Ιράκ ή τους πυραύλους εναντίον των αμερικανικών βάσεων στις χώρες του Κόλπου». «Οπλο αποτροπής». «Είμαστε ακόμα μακριά από ένα τέτοιο σενάριο», λέει από την πλευρά του ο Αμπντάλα αλ-Χαράσι, διευθυντής της Εγκυκλοπαίδειας του Ομάν. «Οι απειλές της Τεχεράνης δεν είναι παρά ένα όπλο αποτροπής». Νομικά, υπενθυμίζει, Ιράν και Ομάν μοιράζονται τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Το σουλτανάτο θα φρόντιζε να διατηρήσει την ουδετερότητά του, να παίξει ρόλο διαμεσολαβητή.

Στην πραγματικότητα, τα Εμιράτα έχουν ήδη αρχίσει να σκέπτονται εναλλακτικές διόδους, που θα τους επέτρεπαν να πωλούν το πετρέλαιό τους παρακάμπτοντας τον Περσικό Κόλπο. «Σε περίπτωση ανάγκης, θα είναι επικουρικά μέσα. Αλλά κοστίζουν πολύ και δεν επαρκούν», λέει ο Μοχαμάντ-Ρεζά Τζαλίλι, καθηγητής στο Ινστιτούτο Ανώτατων Διεθνών και Αναπτυξιακών Σπουδών της Γενεύης. Το κλείσιμο των Στενών θα μπορούσε, ομολογεί, να γονατίσει την παγκόσμια οικονομία: «Η τιμή του πετρελαίου θα έπαιρνε φωτιά, το ίδιο και τα ναυτιλιακά ασφάλιστρα».