Τρεις γενιές ΠαΣοΚ στην «αποστρατεία»

Οσοι πιστεύουν στους συμβολισμούς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι δεν άνοιξε τυχαία την περασμένη Δευτέρα τις πόρτες του το στοιχειωμένο κτίριο στην οδό Χαρ.
Τρικούπη 50. Δηλαδή, δεν έγινε τυχαία εκεί- και όχι στην καινούργια έδρα του κόμματος επί της οδού Ιπποκράτους- η «δίκη» του Ακη Τσοχατζόπουλου.

Στο ΠαΣοΚ δεν θέλουν να περνούν την πόρτα του σημερινού τους στρατηγείου οι του πάλαι. Εχουν κόψει οριστικά τις γέφυρες με το παρελθόν τους. Μοιραία κόβουν και όσους προσωποποιούν αυτές τις γέφυρες. Τα τελευταία χρόνια ο Γιώργος Παπανδρέου έβαλε στο περιθώριο τους περισσότερους από όσους είχε αναδείξει ο πατέρας του. Το σκηνικό παραπέμπει στους συνειρμούς της θρυλικής ταινίας του Σίντνεϊ Πόλακ «Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν». Το σκηνικό διαμορφώνουν τα ιδία στοιχεία: η οικονομική κρίση και το βάρβαρο κοινό που παρακολουθεί χωρίς έλεος τους χορευτές να πέφτουν από την εξάντληση.

Ο Ακης είναι ο τελευταίος των Μοϊκανών σε αυτή τη μεταλλαγή. Ο «πιο πιστός φρουρός», για δεκαετίες εμβληματικό πρόσωπο της ιστορικής ηγεσίας του ΠαΣοΚ και της τρόικας που περιέβαλλε τον Ανδρέα Παπανδρέου. Στον καιρό της παντοδυναμίας του δεν πείραξε κανέναν. Σήμερα τα πράγματα είναι αλλιώς: άλλους έσωσε, εαυτόν ου δύναται σώσαι. Ηταν ο πρώτος γραμματέας στην ιστορία της Κ.Ε. του ΠαΣοΚ και αναδείχθηκε από τη δραματική σύνοδο στο «Πεντελικόν» το 1990, στην οποία ο Ανδρέας Παπανδρέου έπαιξε τα ρέστα του και κέρδισε. Τη Δευτέρα απολογήθηκε σε έναν κομματικό γραμματέα που εκείνη την περίοδο δεν ήταν καν στο ΠαΣοΚ.

Από το πρώτο υπουργικό συμβούλιο του Ανδρέα Παπανδρέου μετά τον θρίαμβο του 1981, δεν κάθεται ούτε ένας σήμερα γύρω από το οβάλ τραπέζι. Και από το δεύτερο υπουργικό συμβούλιο που σχημάτισε εννέα μήνες αργότερα, διασώζεται μόνον ο Θόδωρος Πάγκαλος. Ηταν υφυπουργός Εμπορίου υπό τον Γ. Μωραΐτη, υπήρξε δελφίνος του Ανδρέα Παπανδρέου και έγινε αντιπρόεδρος του γιου του. Ειρήσθω εν παρόδω, ο Θ. Πάγκαλος ήταν ο πρώτος από τους λεγόμενους κορυφαίους του ΠαΣοΚ που εκλήθη στο Πειθαρχικό, τον Αύγουστο του 1995. Δεν προσήλθε και το θέμα δεν είχε συνέχεια.

Παρένθεση. Και από την πρώτη κυβέρνηση Σημίτη το 1996 ελάχιστοι είναι σήμερα υπουργοί. Ο Θ. Πάγκαλος που είχε το υπουργείο Εξωτερικών, ο Ευάγγελος Βενιζέλος που έγινε τότε υπουργός Δικαιοσύνης, ο Χάρης Καστανίδης που ορίστηκε υπουργός Μεταφορών, ο Δημήτρης Ρέππας ήταν υπουργός Τύπου και υφυπουργός Εμπορίου ο Μιχ. Χρυσοχοΐδης. Ο υπουργός ΜακεδονίαςΘράκης εκείνης της κυβέρνησης είναι σήμερα πρόεδρος της Βουλής και ο σημερινός Πρωθυπουργός δεν ήταν καν μέλος της. Κλείνει η παρένθεση.

Μέσα σε λίγα χρόνια η «τάξη του 1974» αποδεκατίστηκε στο ΠαΣοΚ. Παρότι άντεξε στην πίεση που δέχθηκε τα χρόνια του εκσυγχρονισμού, όταν δεν συνθηκολόγησε μαζί του, αποδείχθηκε πολύ ευάλωτη στη μετά Σημίτη εποχή. Ο δεύτερος Παπανδρέου που ηγείται του ΠαΣοΚ δεν δυσκολεύτηκε να την παραγκωνίσει. Και άρχισε από τον άνθρωπο που του παρέδωσε το κόμμα μια νύχτα στην οδό Αναγνωστοπούλου τον Ιανουάριο του 2004. Ο Κώστας Σημίτης αποδυναμώθηκε σταδιακά στο εσωκομματικό πεδίο και εν τέλει πλήρωσε το τίμημα της προτίμησης που φάνηκε να δείχνει προς τους βενιζελικούς στην αναμέτρηση του 2007. Εμεινε εκτός Βουλής, ουσιαστικά βρίσκεται και εκτός ΠαΣοΚ. Ενώ, αντίθετα, ο Ευάγγ. Βενιζέλος πλησιάζει όλο και πιο κοντά στο Μέγαρο Μαξίμου.

Ο Κ. Σημίτης αναμετρήθηκε όσο κανένας άλλος στο εσωτερικό του ΠαΣοΚ με τον Ανδρέα Παπανδρέου. Του είπε στα ίσια τον Ιούλιο του 1995 ότι «οι υπουργοί δεν είναι υπάλληλοι». Και προκάλεσε ιερή οργή στην Εκάλη όταν δήλωσε ότι υπήρξε «συνιδρυτής» του Κινήματος. Διέσωσε το απαξιωμένο ΠαΣοΚ του 1994-95 και υπό την ηγεσία του κέρδισε άλλα οκτώ χρόνια στην εξουσία. Ωστόσο στο τέλος απαξιώνεται και ο ίδιος από τον διάδοχό του. Παιχνίδια της Ιστορίας. Που γίνονται πιο περίπλοκα, αν υπολογιστεί ότι ο Σημίτης είχε πάντα αγαθές σχέσεις με τον Γιώργο και σε αυτόν στηρίχθηκε η εκλογή του στην πρωθυπουργία και την προεδρία του ΠαΣοΚ το 1996, σήμερα βρίσκεται απέναντι, ενώ ο Θ. Πάγκαλος που «πυροβόλησε» πολλές φόρες και τους δύο Παπανδρέου είναι Νο 2 σε κυβέρνηση Παπανδρέου. Ο Λαλιώτης. Ακόμη πιο δραματικό είναι το παιχνίδι που έπαιξε η μοίρα στον Κώστα Λαλιώτη, αυτοπροβαλλόμενο κάποτε ως «ο τέταρτος γιος του Ανδρέα». Για ένα διάστημα τον ακολουθούσε ο χαρακτηρισμός «Ζοσπέν του ΠαΣοΚ». Με πολύ στενή σχέση με τον Ανδρέα, διακήρυξε ότι δεν πρόκειται να γίνει πατροκτόνος το 1989, αλλά πήγε κόντρα στη θέλησή του στο «Πεντελικόν» το 1990. Διήνυσε μια μεγάλη περίοδο κατά την οποία λειτουργούσε ως οιονεί σύμβουλος του Γιώργου και στο τέλος έμεινε εκτός πολιτικής, αφού το μόνο που του προσφέρθηκε ήταν μη εκλόγιμη θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας το 2007. Και ένα άδειο πουκάμισο στο Ιδρυμα Ανδρέα Παπανδρέου στη συνέχεια.


Ο Παπανδρέου και οι παπανδρεϊκοί…

Γυναίκα-σίδερο του ΠαΣοκ η Βάσω Παπανδρέου διέγραψε εντυπωσιακή τροχιά, με αξιώματα αλλά και δυσκολίες στο ΠαΣοκ των Παπανδρέου, ήταν Νο 2 στο μεσοδιάστημα Σημίτη, αλλά μετά τις εκλογές του 2009 το αστέρι της δείχνει να την εγκαταλείπει. Η πρώτη γυναίκα για την οποία εξυφάνθηκαν σενάρια μελλοντικής πρωθυπουργού, με θητεία στην πιο ένδοξη περίοδο της Κομισιόν του Ντελόρ και με πανευρωπαϊκό ρεκόρ ψήφων στη Β΄ Αθηνών το 1993, είναι σήμερα απλή βουλευτής, πρόεδρος μιας Επιτροπής στο Κοινοβούλιο.

Οπως απλός βουλευτής και πρόεδρος της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας είναι και ο Μιλτ. Παπαϊωάννου, στο γραφείο του οποίου είχε εγκατασταθεί το στρατηγείο του Γιώργου το 2007. Μπορεί να βρισκόταν, μαζί με άλλους δίπλα στον Γ. Γεννηματά, ο Ανδρέας Παπανδρέου όμως ήταν ο μέντοράς του.

Με τη δική του διαδρομή ο Στέφανος Τζουμάκας, σφοδρός επικριτής πολλών κινήσεων του Ανδρέα Παπανδρέου αλλά και πολύ κοντά του ταυτόχρονα, ιστορικό στέλεχος με επίσης εναλλασσόμενες σχέσεις με τον Σημίτη, στήριξε με αποτελεσματική μαχητικότητα τον Γιώργο το 2007, αλλά σήμερα βρίσκεται εκτός Κοινοβουλίου και εκτός οπτικού πεδίου του Πρωθυπουργού. Ομοίως και ο Αλέκος Παπαδόπουλος που ύστερα από εσωκομματικά σλάλομ δεν πολιτεύτηκε το 2009.

Αποτραβηγμένος είναι ο Παρασκευάς Αυγερινός, που υπήρξε κάποτε ο πιο δημοφιλής μεταξύ των ηγετικών στελεχών στα συνέδρια του ΠαΣοΚ. Το ίδιος και ο Ανάστασης Πεπονής. Εγραψε ιστορία με τον ομώνυμο νόμο για τις προσλήψεις, που απάλλαξε τους βουλευτές από τις πιέσεις για ρουσφέτι και τον άφησε εκτός Βουλής- δίκην τιμωρίας, για τη μόνη αξιόλογη πολιτική τομή στη δεύτερη κυβερνητική περίοδο του Ανδρέα Παπανδρέου.

Μακράν του κυβερνητικού πυρήνα βρίσκεται και ο Αντώνης Λιβάνης, σαρξ εκ της σαρκός του ιδρυτή του ΠαΣοΚ κάποτε, όπως και ο Πέτρος Λάμπρου που προσκαλείται σποραδικά σε επιτροπές που δεν ανακοινώνονται πέριξ του Μεγάρου Μάξιμου. Εκτός κάδρου βρίσκεται και ο Γιώργος Παναγιωτακόπουλος, ενώ δεν ξαναμπήκε στο παιχνίδι ο Δημ. Τσοβόλας, παρά τις επαφές που είχε με τον Γ. Παπανδρέου κάποια περίοδο.

Ο Γ. Αρσένης. Εντελώς ξεχωριστή είναι η περίπτωση του Γεράσιμου Αρσένη, που βρέθηκε εκτός ΠαΣοΚ και με δικό του κόμμα για ένα διάστημα. Ηταν η πρώτη επιλογή του Γιώργου στην αναμέτρηση για την πρωθυπουργία το 1996 και ίσως σε αυτόν απευθυνόταν το αυτοσαρκαστικό: «Γιώργο, χάσαμε». Σήμερα βρίσκεται εκτός ενεργού πολιτικής, αλλά καθόλου έξω από τα πράγματα. Οχι γιατί η σύζυγός του Λούκα Κατσέλη είναι υπουργός, αλλά γιατί οι δικές του προσβάσεις στο περιβάλλον του Πρωθυπουργού παραμένουν ενεργές, ή τουλάχιστον ενεργοποιούνται κατά περιόδους. Το ίδιο συμβαίνει και με τον Τ. Ρουμελιώτη. Βρέθηκε κοντά στους Παπανδρέου το 1989, έκτοτε έκανε μία θητεία στο Ευρωκοινοβούλιο και χάθηκε από την πολιτική ιδιωτεύοντας. Για να τον ξαναβρούμε σήμερα προσωπικό απεσταλμένο του Πρωθυπουργού στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Σε μια λίστα παλαιών παπανδρεϊκών που διασώζονται προσωρινά με την ιδιότητα του βουλευτή βρίσκονται αρκετά στελέχη, κοντά στην ηλικία του Πρωθυπουργού. Ο Χρ. Παπουτσής και ο Π. Ευθυμίου που εκτελούν και χρέη κοινοβουλευτικών εκπροσώπων, ο Κ. Σκανδαλίδης, ο Αθ. Τσούρας. Με ιδιαίτερο τρόπο τηρείται η απόσταση από τον Απόστολο Κακλαμάνη που υπήρξε μέλος της πρώτης Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠαΣοΚ το 1974 και έκτοτε δεν έχασε καμία εκλογή. Απλοί βουλευτής είναι και ο Κ. Γείτονας και ο Σ. Βαλυράκης από την παλαιά φρουρά, αλλά και ο Τηλ. Χυτήρης που συνδέθηκε με τον Ανδρέα Παπανδρέου στο Χέρφιλντ.

Ενα ΠαΣοΚ με επικεφαλής έναν Παπανδρέου και χωρίς τους παλιούς παπανδρεϊκούς δεν ήταν κάτι για το οποίο θα στοιχημάτιζαν πολλοί πριν από μερικά χρόνια. Εν τέλει το σύνθημα του 2004, «Γιώργο, άλλαξέ τα όλα», εξελίχθηκε με τον ιδιαίτερο τρόπο που έχει ο Πρωθυπουργός να επιβάλλει τη βούλησή του: δεν τους διώχνει όταν είναι μέσα, απλώς τους κλείνει την πόρτα όταν λείπουν!

Ο κύκλος των συνεργατών του Ανδρέα δεν διατηρεί σήμερα σχέσεις με το Μαξίμου