Εναλλακτικά Στα μέτρα του αρχηγού

ΑΠΟ ΤΟ 1974 μέχρι σήμερα, κάθε κυβέρνηση αντιμετωπίζει το ίδιο δίλημμα: τι θα κάνει με τον εκλογικό νόμο; Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράδοξο που ο υπουργός Εσωτερικών Γιάννης Ραγκούσης έχει έτοιμο το νέο εκλογικό σύστημα που, κατά τα θρυλούμενα, συνδυάζει τη λίστα με τις μονοεδρικές σε μια σχέση 1:2. Αν αυτό συμβαίνει γρήγορα, είναι γιατί όλα στην ελληνική πολιτική τρέχουν. Το ενδιαφέρον είναι πως η πρόσφατη πολιτική προϊστορία είναι εις βάρος της κυβέρνησης Παπανδρέου. Κι αυτό γιατί από το 1990, όσες κυβερνήσεις – της Ν.Δ. ή του ΠΑΣΟΚ- τράβηξαν το χαρτί του εκλογικού νόμου- και το τράβηξαν όλες – έπαιξαν κι έχασαν. Ο εκλογικός νόμος που ψήφισαν λειτούργησε κόντρα στις προσδοκίες τους.

ΠΡΩΤΟΣ ΔΙΔΑΞΑΣ, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Το εκλογικό σύστημα που ψήφισε η κυβέρνηση του 1990-93 χαντάκωνε σταθερά τη Ν.Δ. ώς το 2004. Το καλοκαίρι του 2003 ήταν η σειρά του Κώστα Σημίτη. Στον έβδομο νόμο της θητείας του, ο τότε Πρωθυπουργός παρουσίαζε τον νόμο Σκανδαλίδη ύστερα από αρκετά γράψε-σβήσε. Αυτός χαντάκωνε το δεύτερο κόμμα και πριμοδοτούσε τα μικρότερα κόμματα, ιχνογραφώντας τη συγκρότηση μιας ελληνικής Κεντροαριστεράς. Τελικά, τον πλήρωσε το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 2007, όπου τα ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ αλλά και ο ΛΑΟΣ έγραψαν μια άνετη δεκαπεντάρα. Και ο Καραμανλής όμως έκανε λάθος. Δεν άλλαξε τον εκλογικό νόμο στην πρώτη θητεία του, όπως επέμενε ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης. Αν το είχε κάνει, δεν θα ήταν εγκλωβισμένος στους 152 βουλευτές που πήρε το 2007, ούτε όμηρος του Πέτρου Τατούλη. Θα μπορούσε να απελευθερωθεί κάνοντας εκλογές με νόμο πιο ευνοϊκό για το πρώτο κόμμα. Είναι ο νόμος Παυλόπουλου που ήρθε όμως αργά. Η Ν.Δ. έχασε τις εκλογές του 2009. Το bonus αυτοδυναμίας δέκα βουλευτών του νόμου Παυλόπουλου θα το αξιοποιήσει το ΠΑΣΟΚ στις επόμενες εκλογές- που μπορεί να είναι και πρόωρες.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ να ισχύσει ο νόμος Ραγκούση άμεσα; Υπάρχει αν πάρει εκατόν ογδόντα ψήφους στη Βουλή. Ωστόσο, οι εν ενεργεία βουλευτές έχουν αλλεργία στις μονοεδρικές. Αρα δύσκολα θα το ψηφίσει ο Αντώνης Σαμαράς που έχει την ανάγκη να «κρατήσει» την κοινοβουλευτική του ομάδα. Στα χαρτιά, ο νέος νόμος τονώνει την αντιπροσώπευση, αφού οι μονοεδρικές έχουν πολύ λιγότερους ψηφοφόρους. Και ενισχύει τη διαφάνεια, αφού η καμπάνια σε μικρές περιφέρειες δεν χρειάζεται πακτωλό χρημάτων. Στην πράξη όμως, λένε οι καχύποπτοι, ο νόμος Ραγκούση τονώνει τον αρχηγικό χαρακτήρα της ελληνικής πολιτικής. Στα αρχηγικά κόμματα, οι ευνοούμενοι του αρχηγού παίρνουν τις εύκολες μονοεδρικές- με αντασφάλιση στη λίστα περιφέρειας, αν δεν εκλεγούν. Αντιθέτως, όσοι δεν είναι «δικοί» του θα τοποθετηθούν σε μονοεδρική όπου θα έχουν απέναντι έναν ισχυρό υποψήφιο του άλλου κόμματος. Αρα δεν θα εκλεγούν.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: το σύστημα Ραγκούση θυμίζει τις προ 1990 εποχές όταν ο εκλογικός νόμος ήταν πολιτικό εργαλείο στα χέρια των αρχηγών. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής του 1974-80 είχε σκληρό πλειοψηφικό. Ο Ανδρέας Παπανδρέου χρησιμοποίησε άριστα τη λίστα στις εκλογές του ΄85, ενώ τα εκλογομαγειρέματα του Μένιου Κουτσόγιωργα το 1989-90 είχαν ως αποτέλεσμα να χρειαστούν τρεις εκλογές για να πάρει με το ζόρι ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ισχνή πλειοψηφία ενός βουλευτή. Μένει να δούμε αν οι φιλοδοξίες- στο θέμα του εκλογικού νόμου- της διακυβέρνησης Παπανδρέου θα ικανοποιηθούν- ή αν θα τις σαρώσει το πολιτικό περιβάλλον.