Εκανε γλυπτική τον φόβο

Ανατροπή και τόλμη την ανέδειξαν σε μια από τις κορυφαίες γλύπτριες που σφράγισαν την τέχνη του 20ού αιώνα
Τόλμησε να δώσει μορφή στις ενοχές, τον πόνο, τον φόβο, τη θηλυκότητα, τη σεξουαλικότητα. Κατάφερε να αναιρέσει την πραγματικότητα μέσα από τα γλυπτά της. Δοκίμασε να αγγίξει πολλά διαφορετικά κινήματα μέχρι να βρει την προσωπική της γραφή και να αποτινάξει τον τίτλο του «θηλυκού Μπρανκούζι». Γνώρισε την καταξίωση σε ηλικία 71 ετών και εξέθεσε τη δουλειά της στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου.

Ακούραστη ώς την τελευταία στιγμή, δεν σταματούσε να γεννά ιδέες και να θέλει να της υλοποιήσει. Η καρδιά της μεγάλης κυρίας της γλυπτικής- της Λουίζ Μπουρζουά- δεν άντεξε άλλες δοκιμασίες και ανατροπές και σταμάτησε να χτυπά, ενώ εκείνη είχε φτάσει πλέον σε ηλικία 99 ετών.

Δύο ήταν τα βασικά όπλα που ανέδειξαν τη γεννημένη στη Γαλλία, αλλά πολιτογραφημένη Αμερικανίδα, καλλιτέχνιδα. Τα ένστικτά της που πάντα ακολουθούσε για να πλάσει τα γλυπτά της- θυμός, επιθετικότητα, άγχος, θάνατος, φόβος. Και τα αναρίθμητα υλικά με τα οποία δεν σταματούσε στιγμή να πειραματίζεται: από μάρμαρο, ξύλο και πέτρα ώς γύψο, μέταλλο, ύφασμα και λάτεξ στις πιο συγκρατημένες εκφάνσεις της. Σουρωτήρια και σπασμένα γυαλικά, έπιπλα και παλιά ρούχα βουτηγμένα σε γύψο στις πιο εξεζητημένες στιγμές της. Οπλα που της επέτρεψαν να δοκιμάσει τα όριά της στη γλυπτική και να αναδειχθεί σε ηγετική μορφή της τέχνης του 20ού αιώνα.

Το παρελθόν της – είτε με τη θετική, είτε με την αρνητική έννοια- δεν την εγκατέλειψε ποτέ. «Οφείλουμε να αναδημιουργούμε το παρελθόν με έναν όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικό τρόπο, ελπίζοντας πως μια μέρα θα απαλλαχθούμε απ΄ αυτό», έλεγε η ίδια. Η παιδική της ηλικία ήταν παρούσα διαρκώς. Και όχι μόνο ως τραύμα- στην περίπτωση που ο πατέρας της τους εγκατέλειψε για την αγγλίδα γκουβερνάντα της, γεγονός που τη στιγμάτισε και την ώθησε σε έργα με σαφείς σεξουαλικές προεκτάσεις. Αλλά και ως καθημερινότητα, καθώς η ζωή της στο εργοστάσιο του πατέρα της- επισκεύαζε χαλιά- επηρέασε τόσο τη δεξιοτεχνία όσο και τις ιδέες της. Και οι πρώτες της σπουδές ( Μαθηματικά στη Σορβόννη) την επηρέασαν βαθιά, καθώς την έφεραν κοντά στη Γεωμετρία.

Παρά την ασυγκράτητη δημιουργικότητά της η Λουίζ Μπουρζουά επίσημα το ντεμπούτο της το έκανε στα μέσα της δεκαετίας του ΄40 στη Νέα Υόρκη, όπου μετακόμισε με τον σύζυγό της, ιστορικό τέχνης Ρόμπερτ Γκολντγουότερ και αφού έχει αφήσει πίσω της τη ζωγραφική για τη γλυπτική, ακολουθώντας τη συμβουλή του μέντορά της, επίσης ανατρεπτικού καλλιτέχνη Φερνάν Λεζέ.

Η έκθεση έχει επιτυχία, η Λουίζ όμως περνά μια μεγάλη φάση εσωστρέφειας. Και παρά το γεγονός ότι δέχεται τα ερεθίσματα της εποχής της και τα αποτυπώνει στα έργα της, πειραματίζεται και δημιουργεί τα βιομορφικά της έργα και γνωρίζεται με την αφρόκρεμα του καλλιτεχνικού κόσμου, θα επιστρέψει έντονα στα εικαστικά δρώμενα πλέον στη δεκαετία του ΄70, για να γίνει το 1982 η πρώτη γυναίκα της οποίας αναδρομική έκθεση θα φιλοξενηθεί στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης.

Θα προκαλέσει πολλές φορές έκτοτε. Είτε με τα γεμάτα σεξουαλικά υπονοούμενα γλυπτά της- συχνά πολλαπλασίαζε τα γεννητικά όργανα ή γυναικεία στήθη δημιουργώντας αινιγματικές φόρμες- είτε με τα μεγάλης κλίμακας έργα της- όπως η γνωστή αράχνη της- αλλά θα εκθέσει και στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου, όπως το Τέιτ, το Κέντρο Πομπιντού και το Γκουγκενχάιμ της Νέας Υόρκης και θα δεχθεί τιμητικές διακρίσεις (και από τον πρόεδρο Κλίντον), γεγονός που θα την αναδείξει σε ζωντανό θρύλο για την τέχνη του 20ού αιώνα.

ΙΝFΟ

Μικρή επιλογή έργων της Λουίζ Μπουρζουά εκτίθενται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Ηροδότου 1) έως τις 19 Σεπτεμβρίου.