[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η αισιοδοξία της απελπισίας

Διαισθητικά αποτελεί κοινό τόπο, δεν παύει όµως να είναι πραγµατικότητα: σε λίγους µήνες αλλάξαµε εποχή. Η σηµερινή Ελλάδα δεν έχει καµία σχέση όχι µό νο µε την Ελλάδα των τελευταίων εκλογών ούτε καν µε την Ελλάδα των αρχών της χρο νιάς _ προ εισβολής των σπρεντς, διπλωµα τικών µαραθωνίων, µηχα νισµών βοήθειας, διαγγέλµατος Καστελλορίζου, υπογραφής Μνηµονίου, εγκατάστασης τρόικας, πολιορκίας της Βουλής και τριών θανάτων στο κέντρο της Αθήνας. Η σηµερινή Ελλάδα είναι µια χώρα µε άλλη ψυχολο γία (αποµόνωσης), άλλους στόχους (επιβίωσης), άλλα µέσα (δανεικά) και άλλες πιέσεις (αφόρητες), έχοντας διατηρήσει _ ευτυχώς και δυστυχώς _ τον ίδιο λαό, τις ίδιες δοµές, το ίδιο πολιτικό και κοινωνικό σύστηµα. Το πρώτο δεδοµένο του νέου σκηνικού είναι η επελθούσα αλλαγή στους όρους δι ακυβέρνησης. Με τη διεθνοποίηση του ελ ληνικού προβλήµατος (αναµφισβήτητη δι πλωµατική επιτυχία του Πρωθυπουργού), τη συγκρότηση και ενεργοποίηση ευρωπαϊ κού µηχανισµού βοήθειας υπό καθεστώς θεσµικού κενού (µικρό θαύµα, συγκρινόµενο ίσως µόνο µε την είσοδο της Κύπρου στην Ενωση) και την υπογραφή του Μνηµονίου συνεργασίας για την έναρξη της χρηµατο δότησης (αναγκαίο ίσως, αλλά βαρύτατο τί µηµα για όλα τα παραπάνω), η ελληνική πο λιτική _ και όχι µόνο στον χώρο της οικονο µίας _ δεν αποτελεί πλέον αποκλειστική αρ µοδιότητα της εκλεγµένης κυβέρνησης, αλλά συνασκείται µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νοµισµατικό Ταµείο. Από αυτή την άποψη, ο πρόσφατος νόµος διά του οποίου προβλέ φθηκαν τα µέτρα του νέου και εντελώς δι αφορετικού από το πρώτο Προγράµµατος Σταθερότητας και εντάχθηκε στην ελληνική τάξη το Μνηµόνιο επέχει θέση, συγχρόνως, νέων προγραµµατικών δηλώσεων της κυβέρνησης και νέου δόγµατος εθνικής κυριαρχί ας. Δεδοµένο δεύτερο, αυτή η αλλαγή στους όρους αλλά και στους στόχους της διακυβέρνησης _ µην ξεχνάµε ποια είναι τα µέτρα του Προγράµµατος-Μνηµονίου και τι ζητείται µέσα από αυτά _ συνδυάζεται µε ένα ιδιαίτερα ρευστό, ασταθές και κλειστών οριζόντων διεθνές περιβάλλον: µια Ευρωπαϊκή Ενωση πολιτικά χλωµή και σε καθεστώς γενικευµένης ύφεσης, τις Ηνωµένες Πολιτείες στον ρό λο του καλού (η συµβολή τους στην ελληνι κή περιπέτεια δεν πρέπει να υποτιµάται) αλλά µε µειωµένες δυνάµεις και ένα πραγµατικά «πολυπολικό» νεφέλωµα, που ευνοεί δυ ναµικές ηµιαυταρχικές χώρες – έθνη όπως η Τουρκία, παρά ιστορικές αλλά παρηκµασµένες δηµοκρατίες όπως η Ελλάδα.

Δεδοµένο τρίτο, η έσω και έξωθεν πολιτική ρευστότητα συναντάται και συνδια µορφώνει τις διαθέσεις µιας κοινωνίας στα όρια των δυνατοτήτων αλλά και των αντοχών της: µια κακοµαθηµένη, ασφαλώς, αλλά όχι τεµπέλα και όχι συνολικά διεφθαρµένη ελληνική κοινωνία, στην οποία ζητείται να κάνει θυ σίες για την υπέρβαση σφαλµάτων δεκαετιών, στα οποία ελάχιστα µετείχε, χωρίς καµία ουσιαστική ελπίδα αλλαγής παραδείγµατος. Και, δεδοµένο τέταρτο, η ανάγκη αλλαγής των πά ντων ήρθε χωρίς καµία προετοιµασία, µε κόµ µατα ανίσχυρα, όσον αφορά την κοινωνική τους ακτινοβολία, και ανίκανα για υπέρ του γενικού συµφέροντος συγκλίσεις, µε πλήρη κυριαρχία της συντεχνιακής λογικής (το θέαµα των έξω από τη Βουλή πανό µε «τοπικά αιτήµατα» ενό ψει «Καλλικράτη» προσλαµβάνει σε συνθήκες κρίσης µια οργουελική και µαζί φελινική διά σταση) και υπό την απίστευτη αλλά τόσο ελληνική δυσκολία να αλλάξει το παραµικρό (η τύχη της απαγόρευσης του καπνίσµατος είναι η κορυφή του κρατικού παγόβουνου).

Υπό αυτές τις συνθήκες πρέπει (απλώς)

να ξαναχτίσουµε την οικονοµία µας, να ξαναβρούµε τη διεθνή αξιοπιστία µας, να µάθουµε να ζούµε µε λιγότερα και να οικοδο µήσουµε µια νέα εθνική συνοχή. Κι όλα αυτά υπό ασφυκτικές και ετεροκαθοριζόµενες προθεσµίες-γκιλοτίνες και µε έλλειψη οποιουδή ποτε σχεδίου ικανού να εµπνεύσει. Μόνο αν στραφούµε στην αισιοδοξία (της απελπισίας)

του Γκράµσι υπάρχει πιθανότητα να παραµεί νουµε σοβαροί.

ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΣΤΟΧΟΙ

Πρέπει να ξαναχτίσουµε την οικονοµία µας, να ξαναβρούµε την αξιοπιστία µας, να µάθουµε να ζούµε µε λιγότερα, να οικοδοµήσουµε µια νέα εθνική συνοχή

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγµατολόγος, µέλος Εθνικού Συµβουλίου ΠΑΣΟΚ.