«Εξυπνες» θεραπείες για τον καρκίνο του νεφρού

Νέες θεραπείες, που ονομάζονται εστιακές, διατηρούν ανέπαφα τα νεφρά που πάσχουν από καρκίνο.

«Τα τελευταία χρόνια, η χειρουργική στην αντιμετώπιση του καρκίνου του νεφρού έχει γνωρίσει αληθινή επανάσταση», λέει ο διευθυντής του Ουρολογικού Τμήματος στο Νοσοκομείο «Αμαλία Φλέμινγκ» και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας κ. Νίκος Αντωνίου.

«Λόγω της ταυτόχρονης εξέλιξης των απεικονιστικών μεθόδων και της εφαρμογής νέων τεχνικώνκρυοθεραπείας, υπερήχων υψηλής έντασης, ρομποτικών και ακτινοθεραπευτικών τεχνικών- που έχουν σκοπό να αφαιρέσουν τον όγκο, αλλά να διατηρήσουν το όργανο που πάσχει (nephrton-sparing surgery), εφόσον βέβαια πρόκειται για αρχικά στάδια της νόσου, αποφεύγουμε τον πλήρη ακρωτηριασμό, με όλα τα επακόλουθα».

Στις ΗΠΑ- όπου υπάρχουν αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία- ο νεφρικός καρκίνος υπολογίζεται στο 2,3% όλων των θανάτων από καρκίνο. Το 2007 διαγνώσθηκαν περίπου 51.000 νέες περιπτώσεις καρκίνου νεφρού και σημειώθηκαν 12.890 θάνατοι από αυτή την αιτία. Το 60% από τους καρκίνους νεφρού διαγνώσθηκαν σε ασθενείς κάτω των 65 ετών. Το 75%- 80% των ασθενών είχαν εντοπισμένο καρκίνο (χωρίς μεταστάσεις). Στην Ευρώπη, σύμφωνα με το «Εuropean Journal of Cancer» (2010), 56.000 άνδρες και 32.400 γυναίκες πέθαναν το 2008 από καρκίνο νεφρού.

«Παρατηρείται μια σταθερή αύξηση του καρκίνου του νεφρού τα τελευταία χρόνια, από 7,1 ανά 100.000 πληθυσμού σε 11 περιπτώσεις ανά 100.000 πληθυσμού, μεταξύ των ετών 1983 και 2002», τονίζει ο κ. Αντωνίου. «Μολονότι η αυξημένη χρήση απεικονιστικών μεθόδων φαίνεται να αποτελεί τον κύριο παράγοντα (καλύτερη διάγνωση, δηλαδή), συμμετέχουν και άλλοι παράγοντες στην εξέλιξη αυτή (όπως η παχυσαρκία και η υπέρταση), εκτός των γνωστών καρκινογόνων (νικέλιο κ.ά.)».

Ετσι, ασθενείς που αύξησαν το βάρος τους κατά 30 κιλά βρέθηκε ότι διπλασίασαν παράλληλα και τον κίνδυνο για καρκίνο του νεφρού. Εάν υπήρχε και υπέρταση, ο κίνδυνος υπερτριπλασιαζόταν.

«Σήμερα, οι 7 στους 10 νεφρικοί καρκίνοι ανιχνεύονται γρήγορα και δεν προκαλούν συμπτώματα, ενώ το μέγεθος των όγκων είναι μικρότερο των 4 εκατοστών», λέει ο κ. Αντωνίου. «Από αυτές τις γρήγορα ανακαλυφθείσες μάζες, το 20%30% είναι καλοήθεις και οι υπόλοιπες κακοήθεις. Ετσι, προέκυψε η ανάγκη να μη γίνεται νεφρεκτομή, αλλά αφαίρεση του όγκου με διατήρηση του οργάνου».

Τα 5 «όπλα»

Η αντιμετώπιση σήμερα γίνεται με:

1. Ανοιχτή χειρουργική, με μερική νεφρεκτομή.

2. Λαπαρασκοπική μερική νεφρεκτομή.

3. Κρυοθεραπεία του νεφρικού όγκου.

4. Χρησιμοποίηση ραδιοκυμάτων.

5. Απλή ενεργός παρακολούθηση.

«Η ανοιχτή μερική νεφρεκτομή αποτελεί τον χρυσό κανόνα», λέει ο κ. Αντωνίου. «Πολύ καλά αποτελέσματα όμως δίνει και η χρησιμοποίηση νεώτερων τεχνικών, με καταστροφική ενέργεια κατά των όγκων, ιδιαίτερα σε προσεκτικά επιλεγμένους ασθενείς».

Κρυοθεραπεία

Η ΜΕΘΟΔΟΣ στηρίζεται στην ιστική καταστροφή μέσω της ελεγχόμενης δημιουργίας πάγου στην περιοχή όπου εντοπίζεται ο νεφρικός όγκος. «Τοποθετείται ειδικό κρυοηλεκτρόδιο- με άμεση επισκόπηση ή μέσω αξονικού τομογράφου- στη νεφρική μάζα και γίνεται κρυοπηξία μέσω υγροποιημένου Αργού (Αrgon)», περιγράφει ο κ. Αντωνίου. «Ετσι, αρχίζει να δημιουργείται μια μπάλα πάγου (ice ball), η οποία προκαλεί την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων και των κυτταρικών μεμβρανών. Οι θερμοκρασίες που προκαλούν ιστική καταστροφή είναι μικρότερες των-20 βαθμών Κελσίου και φθάνουν έως τους40 βαθμούς Κελσίου».

Αν και τα κρυοηλεκτρόδια μπορεί να τοποθετηθούν με ανοιχτή χειρουργική επέμβαση, τελευταία η τοποθέτηση γίνεται και με λαπαροσκοπικές ή διαδερμικές τεχνικές. Υπέρηχοι ελέγχουν την πορεία της καταστροφής του όγκου.

Ραδιοκύματα (Radiofreuency ή RFΑ)

ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ με την κρυοθεραπεία, τα ραδιοκύματα χρησιμοποιούν εναλλασσόμενο ρεύμα υψηλής συχνότητας, για να προκαλέσουν ιστική καταστροφή μέσω υψηλών θερμοκρασιών (50-100 βαθμοί Κελσίου). Σε εργασία που δημοσιεύθηκε στο «Βritish Journal of Οurology» βρέθηκε ότι ύστερα από θεραπεία νεφρικών όγκων σε αρχικό στάδιο με ραδιοκύματα και παρακολούθηση 30 μηνών, το 93,4% των ασθενών ήταν ελεύθεροι από τη νόσο.

Περίπου το ίδιο ποσοστό ανακοινώθηκε και σε άλλη εργασία (από τον Levinson), σε 31 ασθενείς με μικρό όγκο σε μονήρη νεφρό. «Από τη μετα-ανάλυση 46 ανακοινώσεων από τη διεθνή βιβλιογραφία, φαίνεται όμως ότι η θεραπεία με ραδιοκύματα υπολείπεται έναντι της κρυοθεραπείας, παρουσιάζοντας μεγαλύτερη συχνότητα υποτροπών (12,3%, έναντι 4,7%)», σχολιάζει ο κ. Αντωνίου. «Φαίνεται, επίσης, ότι περισσότεροι ασθενείς με RFΑ θεραπεία προχωρούν σε μεταστάσεις σε σχέση με αυτούς με κρυοθεραπεία».

Ενεργός Παρακολούθηση (Αctive Surveillance)

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ χρόνια προστέθηκε άλλη μία θεραπευτική επιλογή, εφόσον πρόκειται για όγκο έως 4 εκατοστά και ασθενείς άνω των 75 ετών ή όσους έχουν χρόνια προβλήματα υγείας (π.χ. νεφρική ανεπάρκεια) και δεν μπορούν να υποβληθούν σε επέμβαση έστω και μέσης χρονικής διάρκειας.

«Μετά την αρχική διάγνωση, γίνεται τακτική παρακολούθηση του νεφρικού όγκου και επέμβαση από τον ουρολόγο μόνον εφόσον ο όγκος παρουσιάσει συμπτώματα (πόνο, αιματουρία) ή αρχίζει να αυξάνεται σε μέγεθος», εξηγεί ο κ. Αντωνίου. «Παρακολούθηση 110 ηλικιωμένων με μέσο όρο ηλικίας τα 81 χρόνια και μέσο όρο νεφρικό όγκο 2,5 εκ. έδειξε ότι στο 43% των ασθενών ο καρκίνος δεν αυξήθηκε καθόλου».

Απαραίτητο σε κάθε περίπτωση είναι να γίνεται ακριβής εντόπιση των νεφρικών όγκων με αξονική και μαγνητική τομογραφία.