«Να σπάσουµε τη ρουτίνα του αναµενόµενου στην τέχνη»

Ο ρόλος της τέχνης πρέπει να είναι εργαλείο της Πολιτείας, ιδιαίτερα σε εποχές κρίσης, υποστηρίζουν δύο φυσιογνωµίες της πολιτικής σκέψης και των παραστατικών τεχνών
Να ξαφνιάσουµε τον κόσµο των ειδικών, των εραστών της τέχνης, του θεάτρου, της όπερας, της λογοτεχνίας. Να σπάσουµε τη ρουτίνα του αναµενόµενου. Να τους ξαφνιάσουµε µε αναπάντεχο τρόπο. Να τους πλησιάσουµε µε τη δύναµη της τέχνης και έτσι να συµµετάσχουν στα πολιτικά πράγµατα. Η τέχνη λοιπόν έχει ρόλο στην πολιτική. Αυτό ανέ δειξαν µε τον διάλογό τους δύο φυσιογνωµίες της πολιτικής σκέψης και των παραστατικών τεχνών κατά τη χθεσινή εκδήλωση του Μegaron Ρlus. Από τη µία ο Γάλλος Ζαν Μαρί Κολοµπανί, εκπρόσωπος της πολιτικής δηµοσιογραφί ας -διετέλεσε διευθυντής στην εφηµερίδα «Le Μonde» – και απέναντί του ο Ζεράρ Μορτιέ, γενικός διευθυντής του Τeatro Real της Μαδρί της, ειδικός στην πολιτιστική διαχείριση, µε διαδροµή στους σηµαντικότερους θεατρικούς οργανισµούς της Ευρώπης όπως το Βασιλικό Θέατρο Ντε λα Μονέ και Οπερα των Βρυξελλών, Φεστιβάλ του Ζάλτσµπουργκ, Οπερα του Παρισιού. Θέµα της συζήτησής τους, «Η τέχνη εργαλείο της Πολιτείας».

Σε µια εποχή κατά την οποία οι κοινωνικές σχέσεις δεν µπορεί να γίνουν αντιληπτές µε οικο νοµικούς όρους, η λειτουργία της τέχνης εί ναι σηµαντική. «Οταν µιλάω για πολιτική της τέχνης εννοώ ότι δεν υπάρχει έργο τέχνης, καλλιτεχνική έκφραση, δηµιουργός που να µη στέκεται απέναντι από την εξουσία. Ακόµα και ένα έργο τέχνης που ασχολείται µε την οµορφιά, για χάρη της οµορφιάς κάνει πολιτική. Για τον λόγο ότι ο δηµιουργός του και το ίδιο το έργο υπερασπίζονται µία θέση. Δεν βλέπω την τέχνη εκτός της κοινωνίας. Οι καλλιτέχνες είναι περισσότερο ευαίσθητοι δέκτες από όλους µας. Και µπορούν µε τα έργα τους να γίνονται προφήτες. Να θέτουν προβληµατισµούς στην κοινωνία. Και αν πάλι δεν είναι σε θέση να δώσουν λύσεις, αυτό δεν είναι πρόβληµα. Αρκεί που µπορούν και κάνουν ερωτήσεις», είπε ο Ζεράρ Μορτιέ και το ποθετήθηκε απέναντι στην εισαγωγή του Ζαν Μαρί Κολοµπανί, ο οποίος τόνισε πως «η πρωτοτυπία του Ζεράρ Μορτιέ βρίσκεται στην άποψή του ότι οποιοδήποτε έργο τέχνης όταν εγείρει συναίσθηµα και σκέψεις µπορεί να επηρεάσει το κοινό ώστε να του αλλάξει τη µατιά µε την οποία αντικρύζει τον κόσµο και την κοινωνία».

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης τέθηκαν ζητήµατα για την υπερβολή της πληροφορίας από την πλευρά των µέσων ενηµέρωσης και την απώλεια της ικανότητάς µας να ζούµε µαζί στην κοινωνία. Ο Μορτιέ αναφέρθηκε στην ανάγκη συµµετοχής του πολίτη στον δηµόσιο βίο. Και υποστήριξε τη βεβαιότητά του πως «η αρχαία ελληνική τραγωδία επηρέασε τους νόµους του αθηναϊκού πολιτεύµατος και δεν διαµόρφωσαν οι νόµοι της αθηναϊκής πολιτείας το θέατρο στην αρχαία Ελλάδα». Ενώ σήµερα ζούµε σε µια εποχή που αντιµετωπίζει τους ρυθµούς της παγκοσµιοποίησης. Εποµένως, υπογραµµίζει ο Μορτιέ, «έχει σηµασία να εξετάσουµε τον τρόπο µε τον οποίο ένα έργο αποκτά σχέση µε τον τόπο. Κατά τον τρόπο δηλαδή που ο Βέρντι συνέθεσε την όπερα “Ναµπούκο”, που έκανε πρεµιέρα στο Μιλάνο όταν η πόλη βρισκόταν υπό αυστριακή κατοχή. Ή όταν η Τρίτη «ηρωική» Συµφωνία του Μπετόβεν θεωρήθηκε αναφορά στη Γαλλική Επανάσταση. Σήµερα, δεν λαµβάνουµε υπόψη τη σηµασία του τόπου στην αρχιτεκτονική δηµιουργία των θεάτρων. Και ξεχνάµε την επίδραση που έχει το παιχνίδι του φωτός και της νύχτας στην παραγωγή µιας καλλιτεχνικής δηµιουργίας».


Αµφισβήτηση κι ευαισθησία

Ο Ζαν Μαρί Κολοµπανί έστρεψε τη συζήτηση στην ανάγκη «να ζούµε µαζί στην κοινωνία. Γι’ αυτό κι έχουµε ανάγκη να διακηρύξουµε εκ νέου τον σκοπό της Τέχνης, του Θεάτρου, και της Μουσικής.

Αυτό σηµαίνει να διακόψουµε τις καθηµερινές µας συνήθειες, να αµφισβητήσουµε τη βία η οποία γίνεται σήµερα αποδεκτή ως κανόνας, να κάνουµε την κοινότητά µας πιο ευαίσθητη απέναντι στα ζητήµατα της ανθρώπινης κατάστασης που δεν µπορούν να επιλυθούν από τον νόµο και να επιβεβαιώσουµε ότι ο κόσµος µπορεί να είναι ένας καλύτερος τόπος». Γι’ αυτό, συµπληρώνει ο Ζεράρ Μορτιέ, «πρέπει να σπάσουµε τη ρουτίνα. Δηλαδή να αλλάξουµε την οπτική την οποία έχουν συνηθίσει να έχουν οι γνώστες της όπερας για παράδειγµα, στο ανέβασµα ενός έργου. Ας πούµε στον “Μαγεµένο Αυλό” του Μότσαρτ όλοι περιµένουν τη Βασίλισσα της Νύχτας να εµφανιστεί από το υπόγειο της σκηνής. Γιατί αυτό συµβαίνει συνήθως. Οµως η Βασίλισσα της Νύχτας και τα αστέρια της δεν είναι δυνατό να βγαίνουν από κάτω.

Εποµένως, όταν την εµφανίζεις από τον ουρανό της σκηνής, αυτό δηλώνει ανατροπή, προκαλεί συζήτηση και διεγείρει τα πνεύµατα».