Η κρίση σε κάνει πιο δυνατό

Οι οικονομικές κρίσεις αντιμετωπίζονται από τους ειδικούς και ως περίοδοι ευκαιριών για την κοινωνία. Σύμφωνα με ορισμένες αιρετικές απόψεις, αυτό μπορεί να ισχύει και σε άλλους τομείς πλην της οικονομίας.
Στατιστικά στοιχεία, έρευνες ψυχολόγων και κοινωνιολόγων επισημαίνουν ότι ουδέν… κραχ αμιγές καλού…

Στις οικονομικές κρίσεις είναι πιθανόν, πέρα από τα προβλήματα και τις αναταραχές που δημιουργούνται, να παρατηρηθεί και σειρά θετικών επιδράσεων σε κοινωνικό επίπεδο. Για παράδειγμα, στη Μεγάλη Υφεση του 1929, με την οποία πολλοί παρομοίασαν τη σημερινή κρίση, ο Σύλλογος Αμερικανών Ιστορικών υποστηρίζει ότι οι πολίτες ήρθαν πιο κοντά ο ένας στον άλλον αναπτύσσοντας συμπεριφορές αλληλοβοήθειας και συνεργασίας.

Οπως τονίζει ο κ. Αντώνης Γεωργούλας, αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, «όντως σε περιόδους κρίσεων ορισμένοι δείκτες έχουν θετική συμπεριφορά. Ωστόσο, αυτή η συμπεριφορά βρίσκεται σε άμεση εξάρτηση με το υπό ανάδυση μόρφωμα. Δηλαδή, παλαιότερα σε κάθε κρίση υπήρχε ένα εναλλακτικό ιδεολογικό μόρφωμα έτοιμο να εμφανιστεί. Με αυτό συνδέονταν οι ελπίδες και οι αισιοδοξίες των ανθρώπων, επηρεάζοντας έτσι τους δείκτες. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα όλων το Νew Deal που ακολούθησε το Κραχ του ΄29. Δυστυχώς τώρα απουσιάζει ένα τέτοιο μόρφωμα και αυτό διαφοροποιεί την κρίση που ζούμε από όλες όσες έχουν συμβεί μέχρι τώρα». Ωστόσο, σημειώνει ότι «είναι όντως πολύ πιθανό να συσφιχθούν οι οικογενειακοί δεσμοί. Εχει παρατηρηθεί και σε παρελθούσες κρίσεις. Επικρατούν η αλληλεγγύη και άλλα συναισθήματα χαρακτηριστικά της κοινότητας. Σε μικρές όμως ομάδες και όχι σε συλλογικό επίπεδο. Συνήθως αυτά τα συναισθήματα δεν διαπερνούν όλη την κοινωνία. Ειδικά δε στο εξαιρετικά ανταγωνιστικό περιβάλλον που ζούμε σήμερα, θα είναι ακόμη πιο δύσκολο».

Ο ψυχολόγος Ααρον Κούπερ από το Ινστιτούτο Οικογένειας του Πανεπιστημίου του Νorthwestern το 2008 υποστήριζε ότι η κρίση, η οποία βρισκόταν τότε στο απόγειό της στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, θα μπορούσε να αποδειχθεί ωφέλιμη για τα παιδιά, αφού οι δύσκολοι οικονομικοί καιροί είναι μια μοναδική ευκαιρία διαπαιδαγώγησης. Το επιχείρημά του ήταν ότι οι γονείς περιβάλλουν τα παιδιά τους σήμερα με μια ασπίδα υπερπροστασίας, με αποτέλεσμα να μην τα εκπαιδεύουν στην αντιμετώπιση των δυσκολιών. Η οικογενειακή οικονομική στενότητα όμως είναι μια ευκαιρία για τα παιδιά να μάθουν να μην απαιτούν διαρκώς καινούργια αγαθά.

Η ψυχολόγος κ. Μαριέττα Ρήγα- Πεπελάση ωστόσο παρατηρεί ότι «τα παιδιά από 5 μέχρι 15 ετών υπάρχει το ενδεχόμενο να διαπαιδαγωγηθούν κατά τη διάρκεια μιας άσχημης οικονομικής περιόδου. Σε έναν νέο όμως 25 ετών, τον οποίον οι γονείς του συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν ως παιδί, δεν είναι εύκολο να αλλάξει κανείς παγιωμένες νοοτροπίες».

Ο ρόλος της ηγεσίας
Για την κ. Ρήγα- Πεπελάση, η οικονομική κρίση στη χώρα μας μπορεί να αποφέρει θετικά αποτελέσματα από ψυχολογική άποψη μόνο σε βάθος χρόνου και με την προϋπόθεση της κατάλληλης ηγεσίας που θα στηρίξει τους πολίτες. «Δηλαδή, οι Ελληνες συνολικά θα μπορούσαμε να μάθουμε να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες που έχουμε εδώ και τώρα και να μην προσπαθούμε να καλύψουμε τα προβλήματα. Ομως χρειαζόμαστε χρόνο και σωστή καθοδήγηση» αναφέρει χαρακτηριστικά.

ΚΑΛΑ ΠΑΙΔΙΑ

Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε περιβάλλον οικονομικής ύφεσης μαθαίνουν να μη ζητούν συνεχώς καινούργια πράγματα

Το κραχ… μακραίνει τη ζωή!

ΟΡΙΣΜΕΝΟΙ επιστήμονες φρονούν ότι η κρίση κάνει καλό και στην υγεία. Η ύφεση του 1929 επηρέασε θετικά, σύμφωνα με έρευνα, το προσδόκιμο ζωής των Αμερικανών. Πιο συγκεκριμένα, οδήγησε σε αύξησή του κατά 6,2 χρόνια. Αυτό υποστηρίζουν οι δύο κοινωνιολόγοι του Ινστιτούτου Κοινωνικών Ερευνών του Πανεπιστημίου στο Μίσιγκαν, Χοσέ Ταπία Γκρανάντος και Αννα Ντίεζ Ρου, οι οποίοι ανέλυσαν τις φάσεις οικονομικής ανάπτυξης και ύφεσης από το 1920 μέχρι το 1940. Σύμφωνα με τη μελέτη τους, το προσδόκιμο ζωής από 57,1 χρόνια το 1929 έφτασε τα 63,3 το 1932.

Η εξήγηση των δύο επιστημόνων είναι κάπως περίπλοκη.

Σε περιόδους κρίσεων, λένε, όπου αρκετοί μένουν άνεργοι και όσοι συνεχίζουν να δουλεύουν έχουν μικρότερο φόρτο εργασίας, οι άνθρωποι κοιμούνται πιο πολύ. Παράλληλα, επειδή η κατάσταση των οικονομικών τους είναι άσχημη δεν ξοδεύουν όσα και προ κρίσης σε τσιγάρα και αλκοόλ. Ολα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα να είναι υγιέστεροι και να ζουν περισσότερο. Αντιθέτως σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης θεωρούν πως οι αυξημένες εργασιακές υποχρεώσεις εντείνουν το στρες και οδηγούν σε μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ και τσιγάρων. Επίσης συνεπάγονται έλλειψη ύπνου και περισσότερα εργατικά ατυχήματα. Η μελέτη τους προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις στον επιστημονικό κόσμο. Ωστόσο, αρκετοί συνάδελφοί τους ήλεγξαν επανειλημμένως τα στοιχεία και είδαν πως όντως αυξήθηκε το προσδόκιμο ζωής. Κατέληξαν λοιπόν στο συμπέρασμα πως πιθανότατα οι αρνητικές επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία γίνονται εμφανείς μερικά χρόνια αργότερα και όχι κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης της κρίσης.