Μεγάλωσε η ψαλίδα της οργής

Για πρώτη φορά προσμείχτηκαν, με πολύ δραματικό αποτέλεσμα, δύο πράγματα εκρηκτικά που για πολύ καιρό προχωρούσαν παράλληλα. Το ένα είναι το στρεβλό μοντέλο ανάπτυξης που βασιζόταν στον δανεισμό για την κατανάλωση. Οχι για την επένδυση, όχι για την παραγωγή. Σε αυτό το μοντέλο το χρήμα δεν μοιραζόταν ισομερώς, δεν υπήρχε δηλαδή ένας ευτυχής χορτάτος λαός. Κάποιοι το καρπώνονταν και το κρατούσαν για τον εαυτό τους. Αυτό έγινε με τη σιωπηρή συμφωνία και των δύο κομμάτων και με τη σκέψη ότι έστω και αν το μοντέλο δεν διαρκέσει για πάντα, εν πάση περιπτώσει δεν θα πληρώσει η παρούσα γενιά. Ερχεται όμως η ύφεση και επισπεύδει, φέρνει στην επιφάνεια τον μεγάλο ασθενή που λέγεται Ελλάδα. Ταυτόχρονα οδηγεί σε βίαια μέτρα για τα οποία ολόκληρος ο λαός ήταν απροετοίμαστος. Διότι ενώ από τα 180 χρόνια της ελευθερίας μας τα 50 τα έχουμε περάσει υπό καθεστώς πτώχευσης, παλιότερα δεν ήταν μεγάλη η ψαλίδα ανάμεσα στις προσδοκίες του κόσμου και την πραγματική οικονομία. Ο κόσμος ήταν «εκπαιδευμένος» να ζει φτωχικά. Δεν υπήρχε ο καταναλωτισμός. Αφού η ψαλίδα ήταν μικρή, και η ψαλίδα της οργής ήταν μικρή όταν γινόταν στάση πληρωμών. Τώρα γκρεμιστήκαμε από ψηλά, πέσαμε από τον 20ό όροφο. Αρα η οργή είναι μεγαλύτερη και η αίσθηση της πρέσας επίσης μεγαλύτερη. Ο δεύτερος πόλος που ήρθε σε εκρηκτική επαφή με τον πρώτο είναι ότι όλα αυτά τα 35 χρόνια είχαμε αναπτύξει μια κουλτούρα βίας ασύμμετρη και με τις διεκδικήσεις και με το κοινοβουλευτικό πολίτευμα, αδιανόητη σε οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρώπης. Εκεί δεν νοείται σε μια διαδήλωση να πετάς και καμιά εκατοστή μολότοφ. Εμείς περάσαμε βίαια από τα νεράντζια στις μολότοφ. Αλλά η μολότοφ είναι μια δυνάμει δολοφονία. Αν ρίξω βενζίνη σε κάποιον τζογάρω στο αν θα καεί ή όχι. Αν τώρα ρίξω βενζίνη πάνω στη βενζίνη ξανά και ξανά, πολλαπλασιάζω γεωμετρικά τις πιθανότητες να σκοτώσω. Το γεγονός ότι συνέβη μόνο δύο φορές μεταπολιτευτικά, το ΄91 στο «Κ. Μαρούσης» και προ ημερών, είναι καθαρά θέμα τύχης. Θα μπορούσε να συμβεί πολύ περισσότερες. Η εκρηκτική συνάντηση λοιπόν ενός καταναλωτικού μοντέλου που δεν έχει σχέση με την πραγματική οικονομία με την κουλτούρα της βίας, δεν μπορεί παρά να μας βυθίζει όλο και βαθύτερα στο τέλμα. Πολύ φοβάμαι ότι δεν θα αποφύγουμε τη χρεοκοπία και η χρεοκοπία, σε αντίθεση με ό,τι πρεσβεύουν ορισμένοι ελαφρόμυαλοι (που λένε ας χρεοκοπήσουμε να τελειώνουμε για να κάνουμε καινούργιο ξεκίνημα) θα οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη βία. Δεν πιστεύω ότι θα καταλυθεί η δημοκρατία, όπως πιστεύουν μερικοί ξένοι δημοσιογράφοι, αλλά εκ των πραγμάτων θα οδηγηθούμε σε ένα πιο αυταρχικό, ντε φάκτο πιο αστυνομικό κράτος.

Είχαμε αναπτύξει μια κουλτούρα βίας ασύμμετρη και με τις διεκδικήσεις και με το κοινοβουλευτικό πολίτευμα, αδιανόητη σε οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρώπης