Τα χέλια επιστρέφουν στη λίμνη Καστοριάς

Τέσσερις δεκαετίες μετά την κατασκευή των φραγμάτων στον Αλιάκμονα που ανέκοψαν το μεταναστευτικό ταξίδι των χελιών προς τη Μεσόγειο και τον Βόρειο Ατλαντικό, ιχθυολόγοι επιχειρούν να επαναφέρουν την οικολογική ισορροπία στη λίμνη.
Υπάλληλοι της Νομαρχίας Καστοριάς απελευθέρωσαν στα νερά της πριν από λίγες ημέρες 15.000 χέλια, είδος που είχε εκλείψει. «Εκτός από την υπεραλίευση και την πιθανή μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα, ένας παράγοντας για τη μεγάλη μείωση των χελιών σταδιακά μετά τη δεκαετία του ΄70, ήταν η κατασκευή του υδροηλεκτρικού φράγματος Πολυφύτου Κοζάνης» λέει στα «ΝΕΑ» ο ιχθυολόγος της Νομαρχίας Καστοριάς κ. Παύλος Φίλος.

«Το φράγμα στον Αλιάκμονα αποτελούσε ανυπέρβλητο εμπόδιο για τα χέλια. Δεν μπορούσαν να μεταναστεύσουν στο Αιγαίο, από εκεί στο Γιβραλτάρ και να φτάσουν τελικά στη Θάλασσα των Σαργασσών, στον Ατλαντικό, για να γεννήσουν τα αυγά τους» λέει ο κ. Φίλος.

Με την απελευθέρωση 15.000 χελιών στη λίμνη της Καστοριάς, οι επιστήμονες επιχειρούν να βοηθήσουν τα χέλια στο εν πολλοίς μυστηριώδες αναπαραγωγικό τους ταξίδι. Η μεγαλύτερη δυσκολία εντοπίστηκε στην επιστροφή τους από τη θάλασσα προς τα εσωτερικά γλυκά νερά. Τα χέλια δεν μπορούσαν να αναπλεύσουν το φράγμα κι έτσι με τα χρόνια επέστρεφαν ολοένα και λιγότερα στη λίμνη της Καστοριάς.

Σύμφωνα με τον ιχθυολόγο κ. Φίλο, ο εμπλουτισμός του οικοσυστήματος με ψάρια, εκτός του ότι ενισχύει το ιχθυαπόθεμα, έχει απώτερο στόχο την οικολογική ισορροπία: «Στα τέλη της δεκαετίας του ΄80 οι ψαράδες έριξαν γόνο ηλιόψαρου, ενός μικρού είδους που εισήχθη από τις λίμνες της Βόρειας Αμερικής και έχει μηδαμινή αλιευτική αξία. Τα ανθεκτικά ηλιόψαρα προσαρμόστηκαν εύκολα και με τον καιρό εκτόπισαν τα ντόπια είδη ψαριών. Ευελπιστούμε ότι τα χέλια, που είναι σαρκοφάγα, θα μειώσουν τον πληθυσμό των ηλιόψαρων».

Οσο για το πώς θα διατηρηθεί το είδος στη λίμνη παρά το φράγμα στον Αλιάκμονα, ο ιχθυολόγος απαντά ότι την περίοδο της επιστροφής των χελιών στην Καστοριά, ομάδες ειδικών θα βρίσκονται στον υδροηλεκτρικό σταθμό Πολυφύτου και θα τα βοηθούν να αναπλεύουν το ποτάμι!

«Η ποσότητα που ρίχτηκε στη λίμνη δεν αρκεί για αλιεία. Περισσότερο οικολογική σημασία έχει, παρά αλιευτική» λέει ο κ. Χρήστος Χαραλαμπίδης, ψαράς στη λίμνη εδώ και δεκαετίες.


Ενα μυστήριο που κρατάει από το 1922

Η αναπαραγωγική συμπεριφορά των χελιών, αν και έχει μελετηθεί αρκετά, παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστηο Αριστοτέλης μάλιστα πίστευε ότι γεννιούνται στα σπλάγχνα της Γης… Οι μικρότερες ιχθυονύμφες χελιών εντοπίστηκαν μόλις το 1922 στη Θάλασσα των Σαργασσών, βορειοανατολικά του Αρχιπελάγους της Καραϊβικής, από τον δανό φυσιοδίφη Γιοχάνες Σμιντ.

Οι διαφανείς προνύμφες μέσω του Ρεύματος του Κόλπου φθάνουν στην Ευρώπη διανύοντας 7.000 χιλιόμετρα σε δύοτρία χρόνια. Περνούν τα Στενά του Γιβραλτάρ, διασκορπίζονται στη Μεσόγειο και φθάνουν στις εκβολές των ποταμών. Εκεί μεταμορφώνονται σε γυαλόχελα 7-15 εκατοστών και αρχίζουν τη ζωή τους ως ψάρια του γλυκού νερού.


Η τεχνητή ενίσχυση κρύβει κινδύνους

Ενστάσεις και επιφυλάξεις για τον μεμονωμένο εμπλουτισμό λιμνών και ποταμών με ψάρια εκφράζουν ορισμένοι επιστήμονες. «Η τεχνητή ενίσχυση ενός πληθυσμού ψαριών μπορεί να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα, εφόσον γίνεται αποσπασματικά και χωρίς κανόνες από τοπικούς φορείς» λέει στα «ΝΕΑ» ο δρ Μάνος Κουτράκης, ιχθυολόγος- ερευνητής στο Ινστιτούτο Αλιευτικής Ερευνας (ΙΝΑΛΕ- ΕΘΙΑΓΕ) στη Νέα Πέραμο Καβάλας.

«Κάθε οικοσύστημα δέχεται διαφορετικά ακόμη και το ίδιο αυτόχθονο είδος. Για παράδειγμα, η λεκάνη απορροής της λίμνης Καστοριάς μπορεί να σταθεί αφιλόξενη για τo ίδιο είδος που ζει στη λίμνη Ιωαννίνων» σημειώνει.