[ Δρόµοι ]

Η παρεξήγηση.
Εδώ και δέκα χρόνια είχαµε την εντύπωση πως, όταν µιλούσαµε για ενιαίο ευρωπαϊκό νόµισµα, εννοούσαµε µια µεγάλη ενιαία οικονοµία. Και πως αν και όταν θα προέκυπτε ανάγκη, αυτή η οικονοµία θα έλυνε τα προβλήµατα των χωρών της περίπου όπως λύνει η αµερικανική οικονοµία τα προβλήµατα των πολιτειών της. Οµως, το ευρώ δεν έκανε την ευρωζώνη µια µεγάλη και ευτυχισµένη οικογένεια.

Η ευρωζώνη…
… είναι µια ένωση οικονοµιών που έχουν τεράστιες διαφορές µεταξύ τους. Απλώς συµβαίνει να έχουν ένα ενιαίο νόµισµα. Στην πραγµατικότητα, επειδή δεν υπάρχει ενιαίος µηχανισµός του ευρωπαϊκού χρέους, το ευρώ δεν είναι τόσο ένα ενιαίο νόµισµα όσο ένας µηχανισµός σταθερών συναλλαγµατικών ισοτι µιών. Αντί να µιλάµε λοιπόν για ένα ενιαίο ευρώ, θα ήταν ακριβέστερο να µιλάµε για ελληνικό ευρώ, ιταλικό ευρώ, ισπανικό ευρώ και λοιπά, που είναι συν δεδεµένα µεταξύ τους µε σταθερή ισοτιµία.

Γι’ αυτό ακρι βώς, η κατάστα ση που ζει σήµερα η Ευρώπη θυµίζει σε µερι κούς οικονοµολόγους, όπως στον Χιλιανό Γκονζάλο Λίρα, όσα είχε ζήσει η Λατινική Αµερική στη δεκαετία του 1980. «Τότε, µια οµάδα λατινοαµερικάνικων χωρών συνέδεσε τα νοµίσµατά της µε το δολάριο», λέει ο Λίρα. «Στην αρχή, η σταθερή ισοτιµία µε το δολάριο δούλεψε µια χαρά. Αυτές οι χώρες γρήγορα άρχισαν να ζουν µε την εντύπωση µιας ψευδούς ευηµερίας που την αγόραζαν µε εύκολα δάνεια χάρη στη σύν δεση των εθνικών νοµισµάτων τους µε το δολάριο.

Ωσπου ήρθε η αναπόφευκτη κατάρρευση το 1982». Το δολάριο δεν έπαθε τίποτα. Αυτοί που πλήρωσαν τον λογαριασµό, ήταν οι Λατινοαµερικάνοι. Δεν µπορούσαν πια να βρουν δανειστές. Κι είχαν να ξεπλη ρώσουν και τα προηγούµενα χρέη τους. Χωρίς δο λάρια πια, η σύνδεση των εθνικών νοµισµάτων τους µε το αµερικανικό νόµισµα τσάκισε τις λατινοαµερι κάνικες οικονοµίες.

Στα µάτια…
… του χιλιανού οικονοµολόγου, η ευρωζώνη βρίσκεται σε µια παρόµοια κατάσταση. «Εχουµε υπερ χρεωµένες χώρες που τα νοµίσµατά τους είναι συνδεδεµένα µε τη Γερµανία», λέει ο Λίρα. «Τον ρόλο του δολαρίου σε αυτό το σύστηµα σταθερών ισοτιµιών τον παίζει το γερµανικό ευρώ. Η διαφορά σε σχέση µε το λατινοαµερικανικό παράδειγµα είναι πως εκείνες οι χώρες είχαν τη δυνατότητα να εγκα ταλείψουν τη σύνδεση µε το δολάριο και να υποτιµήσουν τα εθνικά τους νοµίσµατα, όταν αισθάνθηκαν δυσβάστακτο το βάρος του χρέους τους. Οµως, τα µέλη της ευρωζώνης δεν µπορούν να το κάνουν. Μπορούν βέβαια να φύγουν από το ευρώ, αλλά όταν αναγκαστούν να το κάνουν, θα είναι πια πολύ αργά. Η ζηµιά θα έχει γίνει».

Η Ελλάδα…
… δεν είναι µια παρέκκλιση, λέει ο Λίρα. Ούτε είναι το καναρίνι στο ανθρακωρυχείο, όπως ισχυρίστηκε ο οικονοµολόγος Νουριέλ Ρουµπινί. Είναι η αρχή. Η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ιταλία, ίσως και η Γαλλία, περιµένουν τη σειρά τους. Και η εισβολή του Διεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου απλώς επιβεβαιώνει το βασικό και ίσως µοιραίο πρόβληµα του ευρώ: την απουσία µιας κεντρικής διαχείρισης του χρέους της ευρωζώνης.