Ημερολόγιο Συνόρων Ταξιδεύοντας με τον Καπισίνσκι

Η Κρακοβία είναι από εκείνες τις πόλεις που όταν τις επισκέπτεσαι για δεύτερη φορά τα βρίσκεις όλα ακριβώς έτσι όπως τα άφησες. Την ίδια στιγμή έχεις την εντύπωση ότι τα βλέπεις και τα θαυμάζεις όλα αυτά για πρώτη φορά…

ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ, το μπρούντζινο κομμένο κεφάλι και η μελωδία της τρομπέτας που κατεβαίνει από τους πύργους του Καθεδρικού Ναού της Παναγίας στη μεγάλη κεντρική πλατεία της παλιάς πόλης. Οι ψίθυροι και οι φωνές των Αγγλων προλετάριων που έρχονται εδώ με πάμφθηνες αεροπορικές πτήσεις και κυκλοφορούν μεθυσμένοι τα βράδια. Τα ξενοδοχεία, τα εξαίσια μεσαιωνικά έργα τέχνης, οι κομψές καφετέριες, οι ζητιάνοι, οι ανθοπώλες, τα ΜcDonald΄s, τα ανταλλακτήρια συναλλάγματος, όπου πρέπει να έχεις τα μάτια σου τέσσερα για να μην την πατήσεις όπως εγώ. Οι σαλτιμπάγκοι, οι μουσικές νότες, τα σμήνη περιστεριών, τα τουρκικά σουβλατζίδικα, οι πλανόδιοι μουσικοί, τα μεγάλα και τα μικρά πορτρέτα του Πάπα Ιωάννη- Παύλου Β΄(τι να σκέφτεται άραγε εκεί στον Παράδεισο βλέποντας τα σκάνδαλα παιδεραστίας καθολικών παπάδων;). Ο λόφος του Βάφελ και το Κάστρο, η εβραϊκή γειτονιά, οι λαϊκοί μύθοι και αυτός ο ατέλειωτος ποταμός που διασχίζει όλη την Πολωνία, το όνομα του οποίου ηχεί σαν γλυκός ψίθυρος ερωτευμένων ή ψυχρό συνθηματικό στρατιωτών: Βίσλα…

●●●
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ θέση που το είχα δει πέρσι, στην οδό Φλοριάσνκα, βρίσκεται και το γραφείο ταξιδιών που υπόσχεται συμφέρουσες τιμές για μια επίσκεψη στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Αουσβιτς. Δίπλα του έχει ανοίξει ένα καινούργιο βιβλιοπωλείο. Στην βιτρίνα του μου τραβά την προσοχή μια αφίσα όπου δεσπόζει το πρόσωπο του αγαπημένου μου πολωνού ρεπόρτερ, του Ρισάρντ Καπισίνσκι που πέθανε το 2007. Πρόκειται για τη διαφήμιση ενός βιβλίου που έχει γίνει μπεστ σέλερ και έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις στην Πολωνία. Ο συγγραφέας του λέγεται Αρτουρ Ντομοσλάβσκι, ένας πολωνός δημοσιογράφος που ερευνά την κρυφή ζωή του Καπισίνσκι. Ο Ντομοσλάβσκι- μαθητής και προσωπικός φίλος του Καπισίνκι- υποστηρίζει πως τα ρεπορτάζ του Καπισίνσκι είναι γεμάτα ανακρίβειες και μυθοπλαστικά στοιχεία. Ο Ντομοσλάβσκι «ερευνά» της ερωτική ζωή του φίλου του (!) για να «αποδείξει» πως επρόκειτο για έναν άνθρωπο με «άστατη ερωτική συμπεριφορά». Τέλος, το κερασάκι στην τούρτα. Ο μαθητής αφήνει να εννοηθεί ότι ο δάσκαλός του, ο Καπισίνσκι, είχε πουλήσει την ψυχή του στις κομμουνιστικές μυστικές υπηρεσίες για να έχει προνομιακή μεταχείριση από το καθεστώς…

●●●
ΔΕΝ ΞΕΡΩ τι είναι ψέμα και τι είναι αλήθεια σε αυτά που γράφει ο Ντομοσλάβσκι για τον Καπισίνσκι. Αλλά να κάνεις την ηθική αποδόμηση ενός δασκάλου και φίλου σου μετά θάνατον, όταν εκείνος δεν μπορεί πια να υπερασπιστεί τον εαυτό του, από μόνο του μου φαίνεται άκρως ανήθικο. Σε κάθε περίπτωση, σε όλες τις πρώην κομμουνιστικές χώρες, υπάρχει ένα ρεύμα σπίλωσης όλων όσων κατάφεραν να δημιουργήσουν σπουδαία έργα κάτω από τα κομμουνιστικά καθεστώτα. Πέρσι κάποιος τσέχος δημοσιογράφος έβαλε στόχο τον Μίλαν Κούντερα, κατηγορώντας τον για χαφιέ. Ευτυχώς που ο Κούντερα ζούσε και μπορούσε να υπερασπιστεί ο ίδιος τον εαυτό του. Ο θόρυβος που προκλήθηκε όμως του κόστισε μάλλον το Νομπέλ. Ενας άλλος συγγραφέας που κατάφερε να μεγαλουργήσει κάτω από το κομμουνιστικό καθεστώς είναι ο Ισμαήλ Κανταρέ. Μόνιμος στόχος επιθέσεων και εκείνος. Κάποτε είχα μια συζήτηση με κάποιον έλληνα δημοσιογράφο ο οποίος ήταν λάβρος εναντίον του Κανταρέ επειδή, έλεγε, ήταν «τσιράκι του Ενβέρ Χότζα». Του είπα πως εγώ που έζησα ο ίδιος την τυραννία του Χότζα δεν είχα την ίδια εντύπωση. Στα πιο σημαντικά έργα του Κανταρέ εμείς βρίσκαμε καταπληκτικές και τολμηρές αντικαθεστωτικές αλληγορίες. Ο δημοσιογράφος επέμενε. Το πιο παράξενο ήταν το γεγονός ότι ο ίδιος υπήρξε κάποτε θαυμαστής των κομμουνιστικών καθεστώτων. Αρκετοί από αυτούς που κατηγορούν συγγραφείς όπως τον Κούντερα και τον Κανταρέ σαν «άτολμους» ή «τσιράκια των κομμουνιστικών καθεστώτων», υπήρξαν οι ίδιοι, κάποια στιγμή της ζωής τους, υποστηρικτές αυτών των καθεστώτων. Μήπως αυτό που μισούν στο βάθος είναι το ίδιο το παρελθόν τους; Στην άλλη άκρη βρίσκονται οι φασίστες και οι μηδενιστές, που θέλουν να αποδείξουν ότι όποιος κατάφερε να δημιουργήσει σπουδαία έργα στα κομμουνιστικά καθεστώτα, χωρίς να καταλήξει στα κάτεργα ή στο εκτελεστικό απόσπασμα, είναι οπωσδήποτε «πουλημένος». Και στη μέση βρίσκεται η μεγάλη στρατιά των φθονερών, των μνησίκακων και των μετρίων- σαν τον Ντομοσλάβσκι- που δεν συγχωρούν σε δημιουργούς σαν τον Καπισίνκσι ή τον Κανταρέ το γεγονός ότι εκείνοι κατάφεραν να μεγαλουργήσουν σε πολύ δύσκολες, πολλές φορές απάνθρωπες, συνθήκες. Γι΄ αυτό κάνουν το παν να τους φονεύσουν ακόμα και μετά θάνατον…

Ιnfo

Ταξίδια με τον Ηρόδοτο, Εκδ. Μεταίχμιο

LΙΝΚ:

http://gazikapllani. blogspot.com