Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού: Κακοποίηση-Παραμέληση με θύματα παιδιά

04 Μαρτίου 2010

Πηγή: Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού, Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας, Κέντρο για τη Μελέτη και την Πρόληψη της Κακοποίησης – Παραμέλησης των Παιδιών (Δ/ντης: Γ. Νικολαΐδης)

Με αφορμή πρόσφατα δημοσιεύματα αναφορικά με τις δικαστικές εξελίξεις στην υπόθεση του Ιλίου, αλλά και την τραγική κατάληξη του νεαρού αυτόχειρα στο Βόλο, έρχεται και πάλι στην επικαιρότητα το ζήτημα της επάρκειας και της διαθεσιμότητας στη χώρα μας των κατάλληλων ψυχο-κοινωνικών υποστηρικτικών δομών και υπηρεσιών για παιδιά θύματα κακοποίησης-παραμέλησης (ΚαΠα). Σήμερα, μάλιστα, το ζήτημα αυτό τίθεται σε μια περίοδο που η κοινωνικο-οικονομική κρίση, την οποία διέρχεται η χώρα, απειλεί τους ήδη ελάχιστους διατιθέμενους πόρους προς τις κοινωνικές και προνοιακές υπηρεσίες, ενώ την ίδια στιγμή αναμένεται να πολλαπλασιάσει τις ανάγκες τους.

Χρειάζεται, λοιπόν, να υπενθυμιστεί πως η περιπέτεια της ζωής των παιδιών-θυμάτων στις περιπτώσεις ΚαΠα, ακόμα και όταν αυτή παίρνει τη δικαστική οδό, δεν τελειώνει με την ετυμηγορία των δικαστών ή την ανακοίνωση των ποινών των δραστών. Η νομική πλευρά των περιπτώσεων ΚαΠα παιδιών είναι η μία. Η άλλη είναι το πώς τα παιδιά αυτά θα ξαναπιάσουν το νήμα της ζωής τους, θα συνεχίσουν με καλύτερους όρους να διεκδικούν τη ζωή που τους αξίζει. Το, δε, ενδιαφέρον των ΜΜΕ εξαντλείται συνήθως στην αποκάλυψη ενός σκανδάλου ή μίας ακραίας περίπτωσης ΚαΠα παιδιών στην κάλυψη της δίκης, των καταθέσεων των μαρτύρων ή της απολογίας των κατηγορουμένων, ιδιαίτερα αν αυτές εμπεριέχουν στοιχεία που μπορεί να «πουλήσουν». Το τι γίνεται από εκεί και πέρα συνήθως δεν απασχολεί καθώς δεν «πουλάει» ενώ η κοινή γνώμη καθησυχάζεται συνήθως με την επιβολή των αυστηρότερων ποινών, αλλά πολύ λίγο απασχολείται με το τι συμβαίνει εν συνεχεία με τα παιδιά-θύματα.

Ωστόσο, η ουσία έγκειται στο τι συμβαίνει ή τι θα συμβεί με τα παιδιά που έχουν υποστεί ΚαΠα, όταν η υπόθεσή τους «κλείσει», όταν το ενδιαφέρον των ΜΜΕ κοπάσει, και τα φώτα της δημοσιότητας χαμηλώσουν. Το ουσιώδες είναι η εξασφάλιση εκείνων των συνθηκών που θα συμβάλλουν στην ολόπλευρη στήριξη των παιδιών- θυμάτων ΚαΠα, τη στοχευμένη και αποτελεσματική αρωγή σε ό,τι αφορά τη στέγαση και διαβίωσή τους, την ομαλή ένταξή τους στο σχολείο και στον κοινωνικό χώρο γενικότερα, την ψυχολογική τους υποστήριξη.

Αντίστοιχα αυξημένες είναι και οι ανάγκες των παιδιών που θυματοποιούνται εκ νέου, καθώς ευρισκόμενα ήδη σε ευάλωτη θέση (π.χ. φιλοξενούνται σε ξενώνες ή στέγες ανηλίκων) βλέπουν την όποια ισορροπία ζωής είχαν καταφέρει να δημιουργήσουν, να διαταράσσεται εξαιτίας είτε της ανεπάρκειας και μη διαθεσιμότητας δομών υποδοχής είτε της πλημμελούς λειτουργίας και των διαρκώς αυξανόμενων προβλημάτων που αυτές αντιμετωπίζουν. Το αποτέλεσμα είναι τα φιλοξενούμενα παιδιά να στερούνται το αυτονόητο: τη συνδρομή του οργανωμένου κοινωνικού συνόλου στην ομαλότερη δυνατή αποκατάσταση και την ολοκληρωμένη ανάπτυξή τους.

Η συνολική κατάσταση εξάλλου επαναφέρει το αίτημα αναμόρφωσης και αναβάθμισης του συστήματος προστασίας των παιδιών στην Ελλάδατόσο σε επίπεδο θεσμικού πλαισίου και συντονισμού των συναρμόδιων φορέων όσο και σε επίπεδο στελέχωσης και πραγματικών δυνατοτήτων των εμπλεκομένων υπηρεσιών, καλώντας για την αντίστοιχη ανάληψη της ανάλογης του καθενός πρωτοβουλίας και ευθύνης.