Φαινόμενα

Χρυσόβουλα και χλιδή
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Ένα σκάνδαλο πέρα από οικονομικές και πολιτικές διαστάσεις, μιας μοναδικής επικοινωνιακής κατάχρησης μνήμης και πίστης, αναδείχθηκε από την αφήγηση του Εφραίμ στους «Νέους Φακέλους»
Ήταν συναρπαστική η συνέντευξη του Εφραίμ στον Αλέξη Παπαχελά για τους «Νέους Φακέλους» (ΣΚΑΪ). Η πέτρα του βατοπεδινού σκανδάλου μιλούσε για πρώτη φορά μετά τη θύελλα της οποίας ήταν το επίκεντρο: «Αποφάσισα να μιλήσω γιατί διαπίστωσα ότι έχουν σκανδαλιστεί οι πιστοί», ήταν το επιχείρημα. Και δεν ήταν το μοναδικό που αποκάλυπτε ένα εξαιρετικό, επικοινωνιακό ταλέντο, το οποίο είμαστε σε θέση να διακρίνουμε γνωρίζοντας πλέον τα γεγονότα, τα οποία οδήγησαν σε μία από τις πιο πικρές υποθέσεις εκμετάλλευσης του αισθήματος της πίστης με στόχο την κερδοσκοπία. Ήταν συναρπαστική συνέντευξη, όχι μόνο για όσα έλεγε ο Εφραίμ, αλλά για την εξαιρετικά καλοδουλεμένη ηπιότητα της φωνής με την οποία υποστήριζε μια αφήγηση των έργων και ημερών του σαν θρησκευτικό παραμύθι. Αυτοβιογραφούμενος, εμφανιζόταν περίπου σαν άγιος, που έχει υποστεί το μαρτύριο της κοσμικής καχυποψίας και ταπείνωσης. Μέχρι που είπε στον Αλέξη Παπαχελά, ο οποίος με διακριτική επιμονή καθοδηγούσε την κουβέντα στα πιο επίμαχα σημεία, ότι αν τον ψάξουν και βρουν έστω και ένα ευρώ πάνω του, τότε να τον στείλουν φυλακή για όλη του τη ζωή. Καταπληκτικός!

Αξιοθαύμαστο το μειλίχιο ύφος με το οποίο εξιστορούσε στον Αλέξη Παπαχελά ότι οι γέροι «πατερούληδες» από τους οποίους «κληρονόμησε» τη Μονή Βατοπεδίου- ένα ερείπιο τότε, όπου ζούσαν 8 γέροντες μοναχοί σε 35.000

τετραγωνικά- τον επιφόρτισαν με το ύψιστο χρέος να διεκδικήσει τη λίμνη Βιστωνίδα. «Άκουγα», είπε, πλησιάζοντας το κεφάλι του προς τον δημοσιογράφο, «να μου λένε οι άγιοι πατερούληδες για χρυσόβουλα και φιρμάνια, να μου λένε ότι η λίμνη μάς ανήκε… Το θεωρούσα καθήκον μου», πρόσθετε με ύφος ταπεινό και τόνο τέτοιας αφοσίωσης στις «Θείες εντολές», που αν δεν γνωρίζαμε ότι την εν λόγω λίμνη, την οποία διεκδικούσαν κάτοικοι της περιοχής, που ζούσαν από αυτή, προσπάθησε να την ανταλλάξει με ακίνητα σε περιοχές- φιλέτο της Θεσσαλονίκης, θα λέγαμε ότι η Βιστωνίδα ήταν το μεγάλο, το ιερό του τάμα. Είχε ένα μεγαλύτερο ως φαίνεται. Μαρτυρίες του Κύπριου επιχειρηματία Άκη Λόντου και του δικηγόρου Ξενοφώντα Μαυραγάνη αποκαλύπτουν τη διαδρομή ενός μοναχού από την Κύπρο στο Βατοπέδι, όπου και ανακάλυψε τα περιβόητα χρυσόβουλα, τα οποία του δίνουν την έμπνευση. Είδε αμέσως σε αυτά «μια χλιδή, μια λάμψη του Βυζαντίου», όπως ακούγεται να λέει με δέος στη φωνή. Και οραματίζεται πάραυτα την αναβίωσή της. Ανακαλύπτει και την «Αγία Ζώνη», τη «θαυματουργό» μεταξύ των υπόλοιπων κειμηλίων. Η παράδοση ήθελε «να την πηγαίνουν στα σπίτια των δημογερόντων». Τι «θείο σημάδι»! Η «Αγία Ζώνη» πάει στα σπίτια πολιτικών: «Μόνοι τους μου ζητούσαν να τους την πάω. Ο Παπανδρέου που ήταν άρρωστος, ο Μητσοτάκης και άλλοι…». Και όχι μόνο. Άραζαν αρόδο οι θαλαμηγοί και την κατέβαζε από το μοναστήρι να την προσκυνήσουν οι κυρίες, εξομολογείται στον φακό ο δικηγόρος Μαυραγάνης.

Το Βατοπέδι αποκτά χρήμα και αίγλη. Επιχειρηματίες και πολιτικοί σπεύδουν να φιλοξενηθούν στους πολυτελείς κοιτώνες. Ως και ο Κάρολος της Αγγλίας σπεύδει να γνωρίσει από κοντά αυτό το κάτι-από-ανάμνηση-Βυζαντίου. Και ο Εφραίμ αίφνης αποκτά δύναμη και πρόσβαση παντού. «Ερχόταν εδώ η μισή Ν.Δ. και το μισό ΠΑΣΟΚ», λέει στον φακό, με διακριτικό χαμόγελο, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και σανδικαιολογημένη άλλωστε εκ του αποτελέσματος- έκφραση αυταρέσκειας. Κάπως έτσι ανοίγει και η όρεξη! Όχι μόνο για τον Εφραίμ, που αποδεικνύεται «επικοινωνιακός εγκέφαλος». Αλλά και σε εκείνους που είναι έτοιμοι να ωφεληθούν από υποθέσεις, οι οποίες εκμεταλλεύονται τη θρησκευτική πίστη για το οικονομικό (και πολιτικό) κέρδος- όπως έχει αποδειχθεί πρόκειται για την ιδανικότερη μέθοδο σκανδαλώδους πλουτισμού.


Μουδιάζει νου και ψυχή

Σε μια στιγμή που βομβαρδίζεται το φιλοθέαμον από την ακατάσχετη, αγχωτική «μετρολογία», η οποία μουδιάζει νου και ψυχή, σε μια στιγμή που ζητούνται θυσίες από τους κοινούς θνητούς, πολλές, πέρα από τις ανθρώπινες αντοχές, ήταν εξόχως χρήσιμη η τηλεοπτική συνέντευξη ενός από τους πρωταγωνιστές του βατοπεδινού σκανδάλου. Ακριβώς επειδή ευδοκίμησε χάρη στα πιο βαθιά ελαττώματα ενός κράτους, του οποίου πολιτικές και επιχειρηματικές πτυχές αναζήτησαν ερείσματα για εκλογικά οφέλη και οικονομικά κέρδη στην εκμετάλλευση μιας επικοινωνιακής, όπως αποδείχθηκε, αναβίωσης αλλοτινής αίγλης της θρησκευτικής ιστορίας, σε αντικατάσταση της πραγματικής ανάγκης για θεσμούς ανάπτυξης.