Ο Ελιάν τελικά δεν άλλαξε τον κόσμο

Δέκα χρόνια αφότου ο 6χρονος Ελιάν Γκονζάλες αποτέλεσε την αφορμή για μια διεθνή κρίση μεταξύ των ΗΠΑ και της Κούβας πολλά έχουν αλλάξει και στις δύο χώρες. Όμως η ιστορία του Ελιάν είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς μια οικογενειακή διαμάχη μπορεί να αλλάξει τον ρουν της Ιστορίας.

Στην αποθήκη ενός σπιτιού στη μικρή Αβάνα του Μαϊάμι, κρέμεται μια σαμπρέλα από αυτές που χιλιάδες Κουβανοί έχουν χρησιμοποιήσει για να φτάσουν στις ακτές των ΗΠΑ- και πάνω στις οποίες πολλοί έχουν χαθεί πριν φτάσουν στη Φλόριντα. Κάτω από τη σαμπρέλα στο πάτωμα, παρατηρεί ο δημοσιογράφος της βρετανικής εφημερίδας «Οbserver», είναι η μεγέθυνση της διάσημης φωτογραφίας με την οποία απαθανατίστηκε η στιγμή που οι Αμερικανοί αστυνομικοί έπαιρναν τον εξάχρονο Κουβανό Ελιάν Γκονζάλες, ο οποίος μόλις είχε φτάσει στις ΗΠΑ πάνω σε μια σαμπρέλα. Η νεαρή μητέρα του Ελίζαμπεθ Μπρότονς είχε πνιγεί στη θάλασσα μαζί με τον εραστή της, ο οποίος θα γινόταν πατριός του Ελιάν.

Το μικρό αγόρι το βρήκαν πάνω στη σαμπρέλα ανοικτά των ακτών της Φλόριντας δύο ξαδέλφια που είχαν βγει για ψάρεμα την ημέρα των Ευχαριστιών του 1999. Το παιδί πέρασε 5 μήνες σε αυτό το σπίτι, καθώς οι συγγενείς του στο Μαϊάμι προσπαθούσαν να εμποδίσουν τον πατέρα του να τον ξαναπάρει στην Κούβα. Στις 22 Απριλίου πριν από 10 χρόνια, αστυνομικοί πήραν τον Ελιάν από τους συγγενείς του, έπειτα από απόφαση της υπουργού Εσωτερικών του Κλίντον, Τζάνετ Ρίνο, και τον επέστρεψαν στον πατέρα του Χουάν Μιγκέλ.

Η επιστροφή του Ελιάν στην Κούβα ήταν μια νίκη για τον Φιντέλ Κάστρο που επηρέασε σημαντικά και τους Κουβανούς του Μαϊάμι, κάνοντάς τους πιο μετριοπαθείς. Η απειλή ενός κουβανικού εμφυλίου που συζητιόταν επί τέσσερις δεκαετίες, διαλύθηκε μετά τον Ελιάν, καθώς κανείς πλέον δεν μιλούσε για έναν πόλεμο που θα γίνει μετά τον θάνατο του Κάστρο.

Το επεισόδιο με τον Ελιάν άλλαξε πολλά για τους Κουβανούς του Μαϊάμι. Μέχρι τότε υπήρχαν δύο καθοριστικές στιγμές: η απόβαση στον Κόλπο των Χοίρων το 1961 με τη βοήθεια της CΙΑ ήταν μια αποτυχημένη προσπάθεια των εξόριστων να ανατρέψουν τον Κάστρο. Το 1980, όταν 10.000 Κουβανοί ζήτησαν άσυλο στην περουβιανή πρεσβεία στην Αβάνα, ο Κάστρο έξυπνα είπε πως όποιος θέλει να φύγει από τη χώρα μπορεί να το κάνει και έβαλε στα πλοία που τους διέθεσε χιλιάδες άτομα από τις φυλακές και τα ψυχιατρικά ιδρύματα. Μέχρι τότε οι ΗΠΑ υποστήριζαν τους εξόριστους Κουβανούς. Μετά τον Ελιάν η κοινότητα κατάλαβε ότι δεν μπορεί να περιμένει πλέον πολλά από την Ουάσιγκτον. Τα παιδιά τους έχουν πλέον μεγαλώσει και τους ενδιαφέρει πώς να αφομοιωθούν από την κοινωνία και όχι πώς να επιστρέψουν νικητές στην Αβάνα.


«Σαν τα ψεύτικα σκυλάκια στο παρμπρίζ»

Oι προσπάθειες για να δώσει ο Ελιάν συνέντευξη σήμερα δεν αποδίδουν. Από ό,τι λέει ο παππούς του Ντελφίν στο Μαϊάμι, το παιδί συνοδεύεται διαρκώς από φρουρούς. Σύμφωνα με πληροφορίες οι σωματοφύλακες μένουν δίπλα από το σπίτι του Χουάν Μιγκέλ, όπου ο Ελιάν ζει μαζί με τον πατέρα του, τη μητριά του Νέρσι και δύο ετεροθαλείς αδελφούς. Οποιοσδήποτε πλησιάσει το σπίτι ανακρίνεται και οι φωτογράφοι διώχνονται αμέσως. Ο Χουάν Μιγκέλ παραμένει σερβιτόρος στο εστιατόριο «Dante» του Βαραδέρο αν και από το 2003 εξελέγη στην κουβανική βουλή.

Την τελευταία φορά που ο Ελιάν έδωσε συνέντευξη, το 2005 στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CΒS, ο τότε 11χρονος όταν μιλούσε για τον Κάστρο- ο οποίος είχε παραστεί στο πάρτι γενεθλίων του μικρούαναφερόταν σε αυτόν ως «ο πατέρας». Μίλησε για τους «εφιάλτες» στο σπίτι στο Μαϊάμι, για το πώς οι συγγενείς του στη Φλόριντα είχαν προσπαθήσει να τον στρέψουν εναντίον του πατέρα του και πως βασανιζόταν από οποιαδήποτε κουβέντα για τη μητέρα του. Παρ΄ ότι όμως ο βιολογικός του πατέρας εμφανίζεται συχνά σε εκδηλώσεις, ο Ελιάν δεν εμφανίζεται ποτέ. Παίζει πινγκ πονγκ, ασχολείται με τους υπολογιστές και το καράτε. Σύμφωνα με Κουβανό δημοσιογράφο, ο Ελιάν είναι «ένα ήσυχο, μαζεμένο παιδί. Παλιά τον εμφάνιζαν συχνά.

Τώρα πολύ λιγότερο. Και όταν αυτό συμβαίνει, το παιδί δείχνει πολύ πιεσμένο».