Το σύνδρομο του… «Avatar»

Η επική ταινία επιστημονικής φαντασίας «Άβαταρ» έχει σπάσει τα ταμεία σε όσες χώρες έχει προβληθεί, αλλά καθώς περνάει ο καιρός ψιθυρίζεται πως μπορεί να προκληθούν μερικές απρόσμενες ανεπιθύμητες ενέργειες.

Πολλοί θεατές της ταινίας παραπονούνται ότι αφού την είδαν είχαν πονοκέφαλο, τάση προς έμετο, θολωμένη όραση και άλλα συμπτώματα που κανονικά προκαλούνται από την… κινητική ναυτία _ το είδος που παθαίνουν πολλοί άνθρωποι όταν ταξιδεύουν με αυτοκίνητα, πλοία ή τραίνα. Τί μπορεί να συμβαίνει;

Σύμφωνα με τις υπάρχουσες ανέκδοτες μαρτυρίες, τις εκτιμήσεις των ειδικών και προγενέστερες μελέτες για τις τρισδιάστατες κινηματογραφικές ταινίες και τις επιδράσεις τους στην υγεία, το πρόβλημα έγκειται στις αφύσικες κινήσεις των ματιών που συχνά προκαλούν οι 3D ταινίες.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, όταν ένα αντικείμενο μας πλησιάζει, τα μάτια μας αντιδρούν με δύο τρόπους: α) συγκλίνουν (ή κινούνται προς τα μέσα) για να το παρακολουθήσουν (όπως συμβαίνει λ.χ. όταν τεντώσουμε μπροστά μας ένα δάκτυλο του χεριού μας και αρχίσουμε να το φέρνουμε προς τη μύτη μας) και β) εστιάζουν σε αυτό και ταυτοχρόνως, για να διατηρήσουν μια καθαρή εικόνα του, αλλάζουν το σχήμα του φακού των ματιών (η διαδικασία αυτή λέγεται οπτική προσαρμογή).

Ωστόσο, οι τρισδιάστατες εικόνες της κινηματογραφικής οθόνης προκαλούν αισθητήρια… σύγχυση στα μάτια μας. Και αυτό, διότι ναι μεν συγκλίνουν για να τις παρακολουθήσουν και εστιάζουν πάνω τους για να τις βλέπουν, αλλά η εστίαση αφορά μια ολόκληρη επιφάνεια και όχι ένα συγκεκριμένο αντικείμενο.

Η συνέπεια είναι να γίνεται η σύγκλιση δίχως την απαιτούμενη προσαρμογή των οφθαλμικών φακών και όταν αυτό γίνεται επί πολλή ώρα (μέχρις ότου τελειώσει η ταινία, για την ακρίβεια) τα μάτια υπόκεινται σε δυσβάστακτες πιέσεις που τα κουράζουν. Και μαζί με αυτά, εμφανίζεται και η κινητική ναυτία με όλα τα παρεπόμενά της.

Δεν έχουν πραγματοποιηθεί ειδικές μελέτες για το πώς θα μπορούσε κάποιος να αποφύγει αυτή την κατάσταση ούτε είναι πολλοί οι σινεφίλ που πρόθυμα θα θυσίαζαν τη χάρη του 3D για να αποφύγουν τη ναυτία.

Κάποιοι από αυτούς, όμως, που είδαν το «Άβαταρ» πολλές φορές, λένε πως ένα κόλπο είναι να αποφεύγουν οι θεατές να κοιτάζουν γενικώς την οθόνη και να προσπαθούν να εστιάζουν σε κάποιο τμήμα της _ κάτι που ακούγεται πολύ πιο εύκολο απ’ όσο πραγματικά είναι.

Όπως και να έχει, αν πάτε να δείτε το «Άβαταρ» τρισδιάστατο, να θυμάστε ότι μετά μπορεί να ζαλίζεστε _ αλλά οι φαν του ορκίζονται πως αξίζει τον κόπο…