«Δημοσιογράφοι του κόσμου ελάτε στην… Ισλανδία»

Ποιος δημοσιογράφος δεν θα ήθελε να ερευνά το θέμα του έχοντας απρόσκοπτη πρόσβαση στις πηγές του και χωρίς τον φόβο μιας μήνυσης πάνω από το κεφάλι του; Αν εισακουσθεί η πρόταση του ισλανδικού Κοινοβουλίου από την κυβέρνηση της χώρας, η Ισλανδία θα μπορούσε να γίνει σύντομα ο παγκόσμιος παράδεισος της δημοσιογραφίας.

Η σχετική συζήτηση αρχίζει σήμερα στην ισλανδική Βουλή αλλά τα ίχνη της ιδέας βρίσκονται στην οικονομική κατάρρευση που χτύπησε την Ισλανδία τον περασμένο χρόνο. Οι Ισλανδοί έζησαν από πρώτο χέρι τις αδυναμίες των ιδιαίτερων σχέσεων ανάμεσα στην κυβέρνησή τους και τα μέσα ενημέρωσης: μία από τις αιτίες της οικονομικής κρίσης ήταν η διαφθορά, αλλά αυτή η σημαντική παράμετρος αποσιωπήθηκε από όλα τα μέσα ενημέρωσης, εκτός από μία ιστοσελίδα ερευνητικής δημοσιογραφίας που δημοσίευσε χιλιάδες έγγραφα για δάνεια που είχε συνάψει η τράπεζα Κaupthing Βank λίγο πριν καταρρεύσει. Η είδηση έπεσε σαν βόμβα στη μικρή κοινωνία της Ισλανδίας και κάπως έτσι γεννήθηκε η απαίτηση για καλύτερη πρόσβαση στην πληροφόρηση και περισσότερη διαφάνεια. «Όντας μια πραγματικά μικρή χώρα, ειδικά μετά την οικονομική κρίση, είδαμε ότι ο κόσμος συνδέεται και διαπλέκεται» σημειώνει η Μπιργκίτα Γιονσντότιρ, μέλος της ομάδας των βουλευτών που προωθεί το νομοσχέδιο. «Τα προβλήματά μας δεν μας επηρέασαν μόνο τοπικά, μας επηρέασαν και σε παγκόσμιο επίπεδο», προσθέτει.

Οι νομοθεσίες
Η πρόταση της Μπιργκίτα Γιονσντότιρ και των συναδέλφων της ονομάζεται «Ισλανδική Πρωτοβουλία Σύγχρονων Μέσων Ενημέρωσης» με σκοπό την ενοποίηση όλων των ευνοϊκών ρυθμίσεων που ισχύουν σε διάφορες χώρες για τους δημοσιογράφους. Η Βρετανία, για παράδειγμα, θεωρείται «κέντρο λιβελλογραφημάτων» καθώς οι νόμοι της σπάνια ευνοούν τους ενάγοντες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδική νομοθεσία προστατεύει τους Αμερικανούς δημοσιογράφους από διώξεις που μπορεί να ασκηθούν εναντίον τους σε τρίτες χώρες. «Ευνοϊκές ρυθμίσεις ισχύουν σε χώρες όπως η Σουηδία, το Βέλγιο ή οι ΗΠΑ, αλλά καμία από αυτές δεν τις συγκεντρώνει όλες μαζί σε έναν νόμο» σημειώνει η Σμάρι Μακάρθι, εκπρόσωπος της πρωτοβουλίας. Οι υποστηρικτές της πρότασης επισημαίνουν ότι οι δημοσιογράφοι χρειάζονται περισσότερη προστασία, καθώς έχουν αυξηθεί οι πιέσεις που ασκούν ισχυρές επιχειρήσεις και πρόσωπα με επιρροή για την απόκρυψη ευαίσθητων πληροφοριών. Το όπλο που χρησιμοποιούν συνήθως είναι οι νομικές απειλές. Οι Ισλανδοί βουλευτές προσφέρουν ένα ασφαλές καταφύγιο, καλώντας ξένα μέσα ενημέρωσηςσυμβατικά και διαδικτυακά- να δηλώσουν την έδρα τους στην Ισλανδία. Με άλλα λόγια, να βρουν τον παράδεισό τους.

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ

Σκοπός η ενοποίηση των ευνοϊκών ρυθμίσεων που ισχύουν σε πολλές χώρες για τους δημοσιογράφους