Πορτοκαλί επανάσταση, τέλος

Η αυλαία για την πορτοκαλί επανάσταση έπεσε και τυπικά στην Ουκρανία, με την εκλογή στην προεδρία του Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Ωστόσο, η οριακή νίκη του ηγέτη της αντιπολίτευσης και η άρνηση της Γιούλια Τιμοσένκο να αναγνωρίσει το αποτέλεσμα διατηρούν το εφιαλτικό σενάριο μιας παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας.

Σε μια χώρα που χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη πολιτική διαφθορά, θεσμική ανεπάρκεια και γεωγραφική πόλωση (η Ανατολή είναι φιλορωσική και η Δύση φιλοευρωπαϊκή), οι 600.000

ψήφοι ή το 2,8% που χωρίζει τον Γιανουκόβιτς από τη Γιούλια Τιμοσένκο μπορεί να αποδειχθούν μοιραία για την ήδη κατεστραμμένη οικονομία. Στις πρώτες του δηλώσεις, ο νικητής των εκλογών εμφανίσθηκε κάθε άλλο παρά συναινετικός, καλώντας την αντίπαλό του να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία. Η Τιμοσένκο από την πλευρά της αρνήθηκε να αναγνωρίσει το αποτέλεσμα το βράδυ της Κυριακής, καταγγέλλοντας κρούσματα νοθείας, κυρίως στα εκλογικά προπύργια του Γιανουκόβιτς. Μία ημέρα αργότερα φαινόταν να κρατά στάση αναμονής, καθώς ανέβαλε για σήμερα δύο προγραμματισμένες συνεντεύξεις Τύπου. Επιπλέον, δεν κάλεσε τον κόσμο να βγει στους δρόμους, όπως το 2004 και όπως είχε υποσχεθεί προεκλογικά ότι θα έκανε εάν διαπίστωνε παρατυπίες στις προχθεσινές εκλογές, γνωρίζοντας ότι μια τέτοια πρωτοβουλία ενδεχομένως θα έπεφτε στο κενό: «Οι Ουκρανοί έκριναν την εξουσία. Ο πρόεδρος Βίκτορ Γιούσενκο (που αποκλείστηκε από τον πρώτο γύρο) και η Γιούλια Τιμοσένκο δεν μπορούσαν να ελπίζουν σε μία ευρεία λαϊκή υποστήριξη. Αρκεί να κοιτάξουμε γύρω μας», έγραψε η εφημερίδα Gazeta po-Κievski που υποστηρίζει την Τιμοσένκο.

Οι παρατηρητές
Ο νέος πρόεδρος της Ουκρανίας κάλεσε την άλλοτε ηγερία της πορτοκαλί επανάστασης να αναγνωρίσει το αποτέλεσμακαι δεν είναι ο μόνος. Ανάλογες εκκλήσεις απηύθυναν προς την ηττημένη των εκλογών οι διεθνείς παρατηρητές. «Φυσιολογικά, για το καλό της χώρας, εκείνος που χάνει δίνει το χέρι του σε εκείνον που κερδίζει», δήλωσε ο Άσεν Αγκόφ, επικεφαλής της αντιπροσωπείας των παρατηρητών του ΝΑΤΟ. Τόσο οι παρατηρητές της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας όσο και οι συνάδελφοί τους από τον Οργανισμό Ασφάλειας και Συνεργασίας στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) εξήραν την εκλογική διαδικασία, σε μια χώρα που μετά την ανεξαρτησία της, το 1991, δεν φημίζεται για την πίστη της στην τήρηση της εκλογικής νομιμότητας. Σε χθεσινή ανακοίνωσή της, η αντιπροσωπεία του ΟΑΣΕ έκανε λόγο για «εντυπωσιακή επίδειξη» δημοκρατίας, καλώντας τους πολιτικούς ηγέτες της χώρας «να ακούσουν την ετυμηγορία του λαού και να εξασφαλίσουν ότι η μεταβίβαση της εξουσίας θα είναι ειρηνική και εποικοδομητική».

Το φυσικό αέριο
Το σενάριο της παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας προβληματίζει τη Δύση και τη γειτονική Ρωσία, καθώς από την Ουκρανία περνάει μέρος του αγωγού φυσικού αερίου, με το οποίο προμηθεύονται οι δυτικές αγορές από τη Μόσχα. Διαψεύδοντας κάθε προσδοκία, η πενταετία που ακολούθησε μετά την πορτοκαλί επανάσταση του 2004, με το φιλοδυτικό δίδυμο Γιούσενκο – Τιμοσένκο να διχάζεται στην εξουσία, αποδείχθηκε καταστροφική για τη χώρα. Το Κίεβο αναζήτησε τη σωτηρία του σε δάνειο του ΔΝΤ, αλλά το πρόγραμμα διακόπηκε, καθώς η ουκρανική κυβέρνηση δεν τήρησε τις δεσμεύσεις της. «Η Ουκρανία πρέπει να λάβει σημαντικές αποφάσεις στο πεδίο των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και των σχέσεων με τη Δύση και τη Ρωσία. Έχασε ήδη πολύ χρόνο την τελευταία πενταετία και πλέον δεν μπορεί να χάσει ούτε μία μέρα», επισημαίνει η Αμάντα Πολ, αναλύτρια του Εuropean Ρolicy Center.


«Πάντα ήθελα να βγω από τη φτώχεια»

ΟΤΑΝ Ο Βίκτορ Φεντόροβιτς Γιανουκόβιτς ανέλαβε την πρωθυπουργία της Ουκρανίας, τον Νοέμβριο του 2002, μιλούσε μόνο ρωσικά. Αν και έσπευσε να μάθει ουκρανικά μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, αποδείχθηκε ότι δεν έχει ιδιαίτερη έφεση στις γλώσσες: εξακολουθεί να εκφράζεται δύσκολα στη δεύτερη γλώσσα του και όταν δυσκολεύεται, επιστρέφει στη μητρική του. Ο νέος πρόεδρος της Ουκρανίας γεννήθηκε πριν από 60 χρόνια από μια φτωχή οικογένεια και έως τα 20 του χρόνια είχε φυλακιστεί δυο φορές για κλοπές και βιαιοπραγίες. «Το μεγαλύτερο όνειρο της ζωής μου ήταν να βγω από τη φτώχεια», είχε δηλώσει κάποτε. Άρχισε την πολιτική του καριέρα ως κυβερνήτης της επαρχίας του Ντόνετσκ. Η προχθεσινή νίκη του σηματοδοτεί ένα είδος πολιτικής επαναφοράς, αφού η εκλογή του στην προεδρία το 2004 κατέρρευσε κάτω από το βάρος των καταγγελιών για νοθεία και το κύμα της πορτοκαλί επανάστασης. Οι θηριώδεις διαστάσεις του (το ύψος του φτάνει τα δύο μέτρα και το βάρος του ξεπερνάει τα 110 κιλά) έχουν γίνει συχνά στόχος σατιρικών σχολίων, τα οποία σε τουλάχιστον μια περίπτωση τροφοδότησε γενναία και ο ίδιος: το 2004 εκτόξευσε κάποιος εναντίον του ένα αυγό· ο θηριώδης Βίκτορ Γιανουκόβιτς έπεσε κάτω βογκώντας και κρατώντας το στήθος του.