Το Πνεύμα του Τόνου

Τι εποχές! Τι άνθρωποι!
Της Εύας Κοταμανίδου

Ο θάνατος του μεγάλου Έλληνα στοχαστή Κώστα Αξελού, όπως αποκαλούσε ο ίδιος τον εαυτό του, αντί του φιλοσόφου, η αναφορά εκ νέου του περίφημου πια ιστορικού πλοίου «Ματαρόα» και του ονόματος του διευθυντή τότε του Γαλλικού Ινστιτούτου Οκτάβιου Μερλιέ ξύπνησαν άθελα μνήμες από τα χρόνια της μαθητείας μας στον συγκεκριμένο χώρο του Γαλλικού Ινστιτούτου, Γαλλική Ακαδημία το λέγαμε τότε, και των Γάλλων δασκάλων μας, με προεξάρχοντα τον πολυαγαπημένο Ροζέ Μιλλιέξ. Ο Οκτάβιος Μερλιέ είχε τότε αποσυρθεί, διηύθυνε μόνο το Ινστιτούτο, στο σπίτι του με τον κήπο, προς τη μεριά της Αραχώβης που μετονομάσθηκε, προς τιμήν του, σε οδό Οκτάβιου Μερλιέ, χώρο που καταλαμβάνει τώρα το Αuditorium και ο υπαίθριος χώρος της εισόδου. Εμείς οι μαθητές κατοικοεδρεύαμε ολημερίς στις αίθουσες διδασκαλίας και στην περίφημη βιβλιοθήκη του τελευταίου ορόφου, μέσα σε μια ατμόσφαιρα, άγνωστη τότε στα ελληνικά σχολεία, ελευθερίας απόψεων, κριτικού πνεύματος, ανάλυσης και ανασύνθεσης κειμένων… Δεν μαθαίναμε μόνο τη γλώσσα, σπουδάζαμε ιδέες και αξίες του Διαφωτισμού, της Γαλλικής Επανάστασης, μέσω των μεγάλων Γάλλων διανοητών, ιστορικών, συγγραφέων, φιλοσόφων, ποιητών… Χρόνια υψηλής κοινωνικοπολιτικής μαθητείας, που εκτιμήσαμε αργότερα. Αυτό ήταν το Γαλλικό Ινστιτούτο, ένα πνευματικό ίδρυμα προσφοράς γνώσης.

Για το θρυλικό πλοίο «Ματαρόα» και την πρωτοβουλία του Μερλιέ να διασώσει όλη την κυνηγημένη ελληνική διανόηση των γραμμάτων και τεχνών, μάθαμε πολύ αργότερα. Και ποιον δεν έσωσε εκείνο το πλοίο. Ονόματα που διέπρεψαν και τίμησαν το ελληνικό και παγκόσμιο πνεύμα.

Κορν. Καστοριάδη, Ν. Σβορώνο, Κ. Παπαϊωάννου, Γ. Κανδύλη, Αρ. Προβελέγγιο, Μ. Ζαχαρία, Μ. Μακρή κ.ά. Τι εποχές! Τι άνθρωποι!