[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] «Διάσωση», αρωγή και υποχρεώσεις

Την περασμένη εβδομάδα επισημάναμε τα τεράστια θεσμικά ελλείμματα στο σύστημα διακυβέρνησης της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (ΟΝΕ) και ειδικότερα την απουσία μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων στο πλαίσιο της ευρωζώνης αλλά και την έμφαση που θέτει στους κανόνες «μη διάσωσης» κράτους-μέλους που αντιμετωπίζει δημοσιονομικά προβλήματα. Ωστόσο το γεγονός ότι η Συνθήκη απαγορεύει τη «διάσωση» δεν σημαίνει κατ΄ ανάγκη ότι δεν μπορεί (και δεν πρέπει) να υπάρξει «διάσωση». Και πρέπει και μπορεί γιατί διαφορετικά απειλείται η ίδια η ύπαρξη της ΟΝΕ. Πρόκειται για ζήτημα πολιτικής βούλησης αλλά και θέμα απλής, κοινής λογικής. Και βεβαίως, όπως συμβαίνει σχεδόν σταθερά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Συνθήκες ερμηνεύονται ποικιλοτρόπως στο μέτρο που δεν παραβιάζονται οι κεντρικοί κανόνες. Έτσι, η «διάσωση» απαγορεύεται αλλά απαγορεύεται ένας οριοθετημένος τρόπος «διάσωσης» (που περιγράφεται κυρίως στα άρθρα 123, 124 της Συνθήκης Λειτουργίας Ε.Ε.). Από εκεί και πέρα και με δεδομένη την πολιτική βούληση, τα πάντα γίνονται. Επινοούνται αρκετοί τρόποι «διάσωσης» ή καλύτερα αρωγής προς τη χώρα μέλος που βρίσκεται σε κρίση. Πρώτα απ΄ όλα η Συνθήκη (άρθ. 122 ΣΛΕΕ)

προβλέπει ότι μπορεί «υπό ορισμένους όρους» το Συμβούλιο να αποφασίσει να χορηγηθεί «χρηματοδοτική ενίσχυση» σε κράτος-μέλος που «διατρέχει κίνδυνο» που οφείλεται «σε έκτακτες περιστάσεις που εκφεύγουν από τον έλεγχό του». Η παγκόσμια οικονομική κρίση μπορεί κάλλιστα να θεωρηθεί ως τέτοια «περίσταση» που δικαιολογεί την ενίσχυση του κινδυνεύοντος κράτους. Ακόμη, η Συνθήκη προβλέπει (άρθ. 121

ΣΛΕΕ) ότι τα κράτη μέλη θεωρούν τις οικονομικές τους πολιτικές «θέμα κοινού ενδιαφέροντος». Το πώς ερμηνεύεται η φράση «κοινού ενδιαφέροντος» είναι θέμα (και) πολιτικής βούλησης που μπορεί να δικαιολογήσει τα πάντα. Επιπλέον, η βασική αρχή λειτουργίας της Ένωσης είναι αυτή της αλληλεγγύης που θα πρέπει να εκδηλώνεται σε κάθε δύσκολη περίσταση. Βεβαίως το γεγονός ότι υπάρχουν τρόποι αρωγής/ «διάσωσης» δεν απαλλάσσει το ενδιαφερόμενο κράτος από την κύρια και πρωταρχική ευθύνη «να τακτοποιήσει τα του οίκου του». Γιατί η άλλη όψη των ρυθμίσεων για αρωγή είναι αυτή για τον σεβασμό των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη συμμετοχή στο σύστημα…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.