ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΜΑΤΙΕΣ Φιλοσοφία

O λόγος στους αναγνώστες. Ο Κ. Κωστάκης, Αγκύλης 79, Αθήνα, γράφει:

«Στις 21/11/2009 είδα στο ημερολόγιό μου “Παγκόσμια Ημέρα Της Φιλοσοφίας” και θα σε παρακαλέσω να μου επιτρέψεις να καλύψω τη στήλη σου με κάποια αναφορά σε δύο ιερά τέρατά της: Τον Φρειδερίκο Νίτσε και τον Νίκο Καζαντζάκη.

Αρχίζω λοιπόν με την “Αναφορά στον Γκρέκο” του Καζαντζάκη. Εκεί μέσα στην απέραντη θάλασσα του μυαλού, της ψυχής και της καρδιάς του, αυτός ο Γίγαντας θαρρώ να μην αφήνει ούτε μια σταγόνα της να μην τη δώσει πέρα για πέρα ιδωμένη, μα και αναλυμένη με τη λεβεντιά του μυαλού και της γλώσσας του.

Προς το τέλος αυτού του έργου του είναι που στέκομαι και ξαναστέκομαι κάθε φορά που το διαβάζω συγκινημένος με την αναφορά που κάνει σε έναν άλλον, μεγάλο δάσκαλό του, τον Φρειδερίκο Νίτσε, που όχι μόνο τον γοήτευσε, μα και τον συντάραξε βαθιά, κατάβαθα.

Πάρα πολλοί από εσάς που διαβάζετε αυτές τις σειρές ασφαλώς θα έχετε διαβάσει την “Αναφορά στον Γκρέκο”, αυτό το διαμάντι των διαμαντιών που μας έχει χαρίσει μαζί με τόσα άλλα ο Καζαντζάκης. Όσοι δεν το έχετε διαβάσει, πιστεύω πως θα βρείτε και θα χαρείτε ένα δεύτερο “De Ρrofundis” του άλλου μεγάλου δασκάλου του, που κάνει και σε αυτόν αναφορά, του Αγίου Φραγκίσκου της Ασσίζης.

Όμως επιτρέψτε μου όλοι να σας δώσω εδώ ένα όμορφο κομμάτι από αυτά που γράφει για τον Νίτσε: “Αναφορά στον Γκρέκο”, σελίς 324.

“Ποτέ κι όταν ακόμα διάβαζα παιδί τους βίους των Αγίων, δεν έζησα συναξάρι Αγίου με τέτοια ένταση· ποτέ κραυγή δεν τινάχτηκε πιο σπαρακτικά από στήθος ανθρώπου. Κι όταν τέλεψε το προσκύνημά μου στον καινούργιο Γολγοθά, θαρρώ η καρδιά μου, η καρδιά περισσότερο από το μυαλό, είχε αλλάξει· τόσο είχα ζήσει την αγωνία του άθεου τούτου μεγαλομάρτυρα, τόσο άνοιγαν οι παληές μου πληγές παρακολουθώντας τα αιματωμένα χνάρια του, που ντράπηκα για τη ζωή μου, τη νοικοκυρεμένη κι άναντρη που δεν τολμούσε να γκρεμίσει πίσω της όλα τα γεφύρια και να μπει ολομόναχη στην ακρότατη παλληκαριά, την απελπισία.

Πώς έκαμε ο Προφήτης ετούτος; Και ποια είναι η πιο αψηλή εντολή του;

Να αρνηθείς όλες τις παρηγοριές- θεούς, πατρίδες, ηθικές, αλήθειες, να απομείνεις μόνος και ν΄ αρχίσεις να πλάθεις εσύ, με μονάχα τη δύναμή σου έναν κόσμο που να μην ντροπιάζει την καρδιά σου. Ποιο ΄ναι το πιο επικίνδυνο; Αυτό θέλω· πού ΄ναι ο γκρεμός; Κατά ΄κεί οδεύω· ποια ΄ναι η πιο αντρίκεια χαρά; Ν΄ αναλαβαίνεις την πάσα ευθύνη”».