Τραπεζίτες σε συμπληγάδες

Πριν από μια διετία, με τις κεφαλαιοποιήσεις τους στα ύψη, τα μπόνους να ρέουν άφθονα και τους ξένους θεσμικούς να «πίνουν νερό» στις επιδόσεις και τις τιμές των μετοχών τους, οι Έλληνες τραπεζίτες ήταν κυρίαρχοι της οικονομίας. Σήμερα, οι τιμές των μετοχών έχουν καταρρεύσει σε σχέση με τα ιστορικά υψηλά, οι επενδυτικοί οίκοι και οι θεσμικοί «γυρίζουν την πλάτη» στις τράπεζες, ενώ οι διεθνείς αγορές είναι αρκετά πιο απρόθυμες να τους δανείσουν χρήματα, είτε σε μορφή ομολόγων είτε στη διατραπεζική αγορά.

Με το «καλημέρα» της νέας χρονιάς, οι τραπεζίτες μπαίνουν σε μια από τις πιο κρίσιμες δοκιμασίες των τελευταίων δεκαετιών. Ήδη η υπόγεια κόντρα με την κυβέρνηση έχει φουντώσει, μετά και το νομοσχέδιο για την προστασία των νοικοκυριών, ενώ τα παχυλά υπερκέρδη τους έχουν ροκανιστεί αισθητά, και δεν αποκλείεται κάποια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να γράψουν ακόμα και ζημιές το 2010. Στη διατραπεζική αγορά, οι αιτήσεις χρηματοδότησης αντιμετωπίζονται με δυσπιστία, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ήδη έχει κλείσει τους κρουνούς της χρηματοδότησης. Και αυτό, ενώ ήδη από τα ταμεία τους έχουν κάνει φτερά περισσότερα από 8 δισ. ευρώ καταθέσεων που «άλλαξαν πατρίδα» τους τελευταίους μήνες.

Χρονιά- κλειδί το 2010
Όπως παραδέχονται τραπεζικά στελέχη, το τρέχον έτος αναμένεται να είναι χρονιά- κλειδί για την ελληνική χρηματοπιστωτική αγορά. Σε αντίθεση με την κρίση του 2008-2009, τώρα το πρόβλημα είναι επικεντρωμένο αποκλειστικά στην Ελλάδα και οι «τιμονιέρηδες» των μεγαλύτερων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων έχουν πάθει… νευρική κρίση.

Ουσιαστικά για πρώτη φορά εδώ και αρκετά χρόνια οι τραπεζίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πραγματικά δύσκολη συγκυρία και τα χαμόγελα του παρελθόντος έχουν δώσει τη θέση τους στην κατήφεια και την ανησυχία. Πολλοί είναι εκείνοι που μιλούν για τον κίνδυνο «εμφράγματος» στην τραπεζική αγορά, το οποίο μπορεί να συμπαρασύρει ολόκληρη την οικονομία.

Ο μεγάλος «πονοκέφαλος»
Η βουτιά στην πιστωτική επέκταση, η απροθυμία του κόσμου αλλά και των επιχειρήσεων να πάρουν νέα δάνεια, το ακριβό κόστος δανεισμού από τη διατραπεζική αγορά, η αύξηση των επισφαλειών και η ανάγκη να επιστρέψουν μέχρι το καλοκαίρι τα χρήματα στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, είναι ο μεγάλος «πονοκέφαλος» των τραπεζιτών για τους επόμενους μήνες.

Όπως εκτιμούν κορυφαία τραπεζικά στελέχη, μέσα στο 2010 η πιστωτική επέκταση θα παγώσει, γεγονός που σημαίνει ότι στην αγορά θα πέσουν περίπου 10 δισ. ευρώ λιγότερα σε σχέση με πέρυσι προκαλώντας ουσιαστικά «ασφυξία», τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στα νοικοκυριά. Και, με δεδομένο ότι τα προηγούμενα χρόνια ο τραπεζικός δανεισμός αποτελούσε ουσιαστικά «ατμομηχανή» ανάπτυξης για την οικονομία, πάγωμα των δανείων σημαίνει αυτόματα και διεύρυνση της ύφεσης.

Στην αγορά θα πέσουν φέτος περίπου 15 δισ. ευρώ λιγότερα από πέρυσι προκαλώντας «ασφυξία» σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά

Πού οφείλεται το « έμφραγμα » στον δανεισμό

1 Ο κόσμος είναι «παγωμένος» περιμένοντας να ξεκαθαρίσει η κατάσταση με τα μέτρα της κυβέρνησης, τόσο για τους υπερχρεωμένους δανειολήπτες όσο και για τη φορολόγηση των ακινήτων. Σε σχέση με τον περασμένο Δεκέμβριο, τον Ιανουάριο οι αιτήσεις στεγαστικών δανείων εμφανίζουν πτώση έως και 50%, ενώ αντίστοιχη είναι η εικόνα στα καταναλωτικά δάνεια και τις πιστωτικές κάρτες.

2 Φρένο στις χορηγήσεις βάζουν και οι ίδιες οι τράπεζες φοβούμενες εκτίναξη των επισφαλειών. Ειδικά μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, στο οποίο θα περιλαμβάνονται και τα ενήμερα δάνεια, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα διαμηνύουν ότι θα χορηγούν δάνεια με το σταγονόμετρο και σε επιλεγμένους πελάτες. Ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, τα ποσά των χορηγήσεων θα είναι μικρότερα σε σύγκριση με σήμερα, ενώ «ψαλίδι» θα πέσει και στη διάρκεια των δανείων. Το διπλό αυτό φρένο στις χορηγήσεις ενδέχεται να οδηγήσει την πιστωτική ανάπτυξη ακόμη και σε αρνητικά επίπεδα, καθώς πολλοί είναι εκείνοι- επιχειρηματίες αλλά και ιδιώτες- που σπεύδουν να μειώσουν τον δανεισμό τους, αν βέβαια έχουν τη δυνατότητα. 3 Τα προβλήματα των τραπεζιτών μεταφέρονται και εκτός συνόρων, καθώς η αρνητική εικόνα της Ελλάδας στις διεθνείς αγορές πλήττει και τη δική τους αξιοπιστία. Ήδη το τελευταίο διάστημα μια σειρά από επενδυτικούς οίκους έχουν μειώσει τις τιμές- στόχους αλλά και τις συστάσεις για τις μετοχές των τραπεζών, συντελώντας και στην πτώση του Χρηματιστηρίου που έχει δεχθεί αλλεπάλληλα χτυπήματα τις τελευταίες ημέρες.

4 Οι ανησυχίες των τραπεζιτών, όμως, επεκτείνονται και πέρα από τις μετοχές τους. Ο βασικός φόβος τους είναι η άντληση ρευστότητας από τις διεθνείς αγορές. Η μαζική φυγή καταθέσεων προς το εξωτερικό (υπολογίζεται ότι ξεπερνούν τα 8 δισ. ευρώ το τελευταίο δίμηνο) έχει «στεγνώσει» τη ρευστότητά τoυς. Την ίδια στιγμή όμως, η κακή δημοσιονομική κατάσταση της χώρας δυσκολεύει πάρα πολύ την άντληση χρημάτων από τη διατραπεζική αγορά. Ουσιαστικά οι άλλες τράπεζες γυρίζουν την πλάτη στις ελληνικές ή προσφέρουν το χρήμα με ασύμφορους όρους.

Μέχρι σήμερα, οι τραπεζίτες αντιμετώπιζαν τον σκόπελο αυτό αντλώντας χρήματα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ο δρόμος αυτός όμως κλείνει, και μάλιστα μέχρι το καλοκαίρι θα πρέπει να επιστρέψουν ένα σημαντικό κομμάτι των χρημάτων που δανείστηκαν.

5 Η πίεση γίνεται ακόμη πιο ασφυκτική με την ενσωμάτωση και των ενήμερων δανείων στο νομοσχέδιο για τους δανειολήπτες. Ανάλογα με τον αριθμό των ενήμερων δανείων που θα υπαχθούν στη ρύθμιση, οι τράπεζες θα έχουν πρόβλημα με τις τιτλοποιήσεις των στεγαστικών δανείων, μέσω των οποίων μέχρι τώρα αντλούσαν χρήματα με ευνοϊκούς όρους εκδίδοντας καλυμμένες ομολογίες. Έτσι, θα είναι αναγκασμένες πλέον, είτε να αναζητήσουν την τύχη τους στις διεθνείς αγορές με παραδοσιακά ακριβά γι΄ αυτές ομόλογα είτε να αυξήσουν τα επιτόκια των καταθέσεων, προκειμένου να επαναπατρίσουν τα κεφάλαιά τους ή και να αντλήσουν επιπλέον χρήματα από την εγχώρια αγορά. Όποια λύση κι αν επιλέξουν όμως, θα αναγκαστούν να την πληρώσουν ακριβά επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τους ισολογισμούς τους.