10 δισ. ευρώ θα λείψουν από την αγορά το 2010

Συνθήκες πιστωτικής ασφυξίας και βαθιάς ύφεσης προβλέπουν τραπεζικοί κύκλοι ότι θα επικρατήσουν στην ελληνική οικονομία το 2010, με το ΑΕΠ να υποχωρεί κατά 1%, έναντι μείωσης κατά 0,3% που προβλέπει η κυβέρνηση, και την πιστωτική επέκταση να μηδενίζεται, στην καλύτερη περίπτωση, έναντι αύξησης κατά 10% που έχει εκτιμήσει η υπουργός Οικονομίας Λ. Κατσέλη.

Το μαύρο σενάριο που σημαίνει ότι το 2010 θα λείψουν από την αγορά δάνεια 10 δισ. ευρώ σε σχέση με φέτος, συμπληρώνει η ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα που επικρατεί στις αγορές, οι οποίες πιέζουν προς τα πάνω τα επιτόκια δανεισμού της ελληνικής οικονομίας και καθιστούν ορατό τον κίνδυνο αν όχι χρεοκοπίας, πάντως πανάκριβου δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου.

Οι εξελίξεις αυτές θέτουν σε κίνηση αλυσιδωτές αρνητικές επιδράσεις και οδηγούν υποχρεωτικά την κυβέρνηση στην εφαρμογή του «σχεδίου Β΄» του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης, και μάλιστα ενισχυμένου. Ενός σχεδίου που βασίζεται στην εκτίμηση ότι το ΑΕΠ θα υποχωρήσει κατά 0,8% και, άρα, θα μειωθούν τα έσοδα και θα χρειαστούν πρόσθετα μέτρα 0,3% του ΑΕΠ ή 750 εκατ. ευρώ. Στην πραγματικότητα, καθώς είναι αβέβαιο ακόμη και το βασικό σενάριο του ΠΣΑ, είναι πιθανό να χρειαστούν πολύ περισσότερα μέτρα.

Υποδείξεις για πρόσθετα μέτρα
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με βάση αυτά τα δεδομένα γυρίζει σελίδα και εξετάζει το ενδεχόμενο να συντάξει ένα αυστηρό κείμενο συστάσεων στην Ελλάδα, εν όψει της έγκρισης του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΠΣΑ) αλλά και της παράλληλης υπαγωγής της στις αυστηρές διαδικασίες του άρθρου 126.9 (πρώην 104.9), το οποίο θα περιλαμβάνει και υποδείξεις για πρόσθετα συγκεκριμένα μέτρα. Έτσι, χωρίς να αποσύρει την υποστήριξή της στο ΠΣΑ και στην κυβέρνηση, όπως αυτή εκφράστηκε από τον πρόεδρο της ευρωζώνης Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ και τον επίτροπο Χοακίν Αλμούνια στο τελευταίο Εcofin, θα ζητήσει ενδεχομένως να ενεργοποιηθούν οι δικλίδες ασφαλείας με τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων, όπως για παράδειγμα τα εξής:

1 Η αύξηση του φόρου κατανάλωσης καυσίμων, που είναι προσφιλές μέτρο της Κομισιόν, σε περίπτωση που φανεί ότι δεν επιτυγχάνει τους στόχους του το ΠΣΑ.

2 Η συγκεκριμενοποίηση των προθέσεών της για το 2011 και 2012, έτσι ώστε να καταστεί σαφές στις αγορές ότι η προσπάθεια θα συνεχιστεί, κυρίως στο επίπεδο της περικοπής δαπανών, δηλαδή των μισθών.

3 Το ξεκαθάρισμα των θέσεών της για το Ασφαλιστικό και τις άλλες μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζει για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται από κύκλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπάρχουν αμφιβολίες για μεγάλα κονδύλια του Προγράμματος, όπως π.χ. η σύλληψη της φοροδιαφυγής, από την οποία εξαρτάται η μείωση του ελλείμματος κατά 1% του ΑΕΠ. Αυτές τις αμφιβολίες θα θελήσει να περιορίσει η Επιτροπή με τις συστάσεις της, έτσι ώστε να καθησυχάσει όσο γίνεται και τις αγορές.

Η επίθεση των αγορών
Αν οι Βρυξέλλες, για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας αλλά και στήριξης των συμφερόντων του ευρώ, έδωσαν την περασμένη εβδομάδα ψήφο ανοχής στην κυβέρνηση, τουλάχιστον μέχρι νεωτέρας, οι αγορές λειτουργώντας πιο ψυχρά και κερδοσκοπικά- αυτός είναι ο προορισμός τους άλλωστε- όχι μόνο δεν δείχνουν ανοχή, αλλά κλιμακώνουν τις επιθέσεις τους στην ελληνική οικονομία έχοντας ανεβάσει τα επιτόκια δανεισμού του Δημοσίου στα ύψη.

Η κερδοσκοπία δεν θα έβρισκε έδαφος αν οι συνθήκες της ελληνικής οικονομίας δεν έδιναν λαβή. Σύμφωνα με τραπεζικούς κύκλους αλλά και κύκλους της αγοράς, τρεις είναι οι βασικές πηγές που τροφοδότησαν και συνεχίζουν να τροφοδοτούν την ανεξέλεγκτη επίθεση των κερδοσκοπικών funds:

● Η πρώτη και κυριότερη είναι ότι η κυβέρνηση άργησε να αντιδράσει. Αν από την πρώτη στιγμή είχε διαμηνύσει ότι αντιλαμβάνεται το μέγεθος του προβλήματος της οικονομίας και είχε λάβει κάποια πρώτα μέτρα, σημειώνουν υψηλόβαθμα τραπεζικά στελέχη, τότε ίσως να μην είχε υποβαθμιστεί η πιστοληπτική ικανότητα της οικονομίας στη Β΄ κατηγορία, κάτι που καθιστά τα ομόλογα του Δημοσίου μελλοντικά μη επιλέξιμα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ως εγγυήσεις για δανεισμό των ελληνικών τραπεζών. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται, η Fitch, μετά την πρώτη υποβάθμιση από την Α΄ κατηγορία στην Α- περίμενε έως τις 7 Δεκεμβρίου προτού προχωρήσει στην περαιτέρω υποβάθμιση στη Β κατηγορία. Η δε Standard & Ρoor΄s περίμενε έως τις 16 Δεκεμβρίου για να κάνει την ανάλογη κίνηση. Αν στο διάστημα αυτό είχαν ληφθεί δραστικά μέτρα, τότε οι υποβαθμίσεις ίσως είχαν αποφευχθεί, επισημαίνουν οι οίκοι.

Μάλιστα η απουσία μέτρων δεν αφορά μόνο τον προϋπολογισμό, δηλαδή τους μισθούς και τους φόρους, αλλά και τις ιδιωτικοποιήσεις. Όπως σχολιάζουν στελέχη του ιδιωτικού τομέα, οι αγορές θα είχαν καθησυχαστεί αν η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει από την αρχή της θητείας της δυο- τρεις γενναίες αποκρατικοποιήσεις.

● Η δεύτερη πηγή που τροφοδοτεί τις κερδοσκοπικές επιθέσεις είναι ότι τα μέτρα που έχουν ανακοινωθεί ακόμη και τώρα στο πλαίσιο του Προγράμματος Σταθερότητας δεν έχουν μετου σιωθεί σε συγκεκριμένες αποφάσεις, ενώ τα αποτελέσματά τους έχουν μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας.

Μάχη με τον χρόνο
Ο χρόνος κυλά, λένε υψηλόβαθμες τραπεζικές πηγές, και «όσο αργούν να ληφθούν μέτρα τόσο μειώνονται τα αναμενόμενα αποτελέσματά τους». Π.χ., τα έσοδα από μια αύξηση του φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα κατά 20% θα οδηγούσε σε αύξηση των εσόδων κατά 800 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση και, άρα, κάθε μήνα που περνάει χωρίς να αποφασιστεί η αύξηση χάνονται 67 εκατ. ευρώ. Στην πραγματικότητα, επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, τέσσερις μήνες μετά την άνοδό της στην εξουσία η κυβέρνηση έχει λάβει μόνο μία απόφαση για την αντιμετώπιση του οικονομικού προβλήματος: την αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης σε τσιγάρα και ποτά και την αύξηση του φόρου κληρονομιών και γονικών παροχών. Παράλληλα, καταγγέλλουν, έχει αφήσει τους φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς να αδρανούν, όπως δείχνει η υποχώρηση των εσόδων και τον Δεκέμβριο.

Επιπλέον ανησυχία προκαλείται από τις αναμενόμενες κοινωνικές αντιδράσεις εφόσον η κυβέρνηση αποφασίσει να προχωρήσει πράγματι σε σκληρά μέτρα. Αβεβαιότητα για έλλειμμα, χρέος
● Η τρίτη πηγή που τροφοδοτεί τους κερδοσκόπους είναι η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα γύρω από τα πραγματικά μεγέθη του ελλείμματος και του δημοσίου χρέους. Η έκθεση της Εurostat για την ποιότητα των στατιστικών μας στοιχείων δεν βοήθησε προς αυτή την κατεύθυνση. Την περασμένη εβδομάδα φούντωσε πάλι η φημολογία ότι το έλλειμμα του 2009 είναι τελικά υψηλότερο ακόμη και από το 12,7% του ΑΕΠ. Έτσι, οι υποψήφιοι δανειστές μας διερωτώνται ποιο είναι το πραγματικό ύψος του χρέους και αν θα είναι σε θέση η Ελλάδα μελλοντικά να το εξυπηρετήσει ή όχι.

Αυτές οι ανησυχίες των αγορών αποτυπώνονται με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο στο ασφάλιστρο που πληρώνουν οι κάτοχοι ομολόγων έναντι του κινδύνου χρεοκοπίας της ελληνικής οικονομίας. Αυτό εκτινάχθηκε στο 3,15% στα πενταετή ομόλογα στις 19 Ιανουαρίου, έναντι 1,11% στις 31 Αυγούστου 2009, και είναι πλέον υψηλότερο από της Σερβίας, της Αιγύπτου και της Ρουμανίας.

Προβόπουλος στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»
«Η Ελλάδα θα ανακάμψει μένοντας στην ευρωζώνη». Με αυτό τον τίτλο οι «Φαινάνσιαλ Τάιμς» φιλοξένησαν χθες άρθρο του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, στο οποίο ο κ. Γ. Προβόπουλος επισημαίνει ότι οι προβλέψεις που κάνουν κάποιοι ότι η χώρα μας θα βγει από την ευρωζώνη λόγω των προβλημάτων που αντιμετωπίζει στηρίζονται σε λανθασμένα επιχειρήματα.

Ο κ. Προβόπουλος θεωρεί ότι καρδιά των οικονομικών προβλημάτων της Ελλάδας είναι η μείωση της ανταγωνιστικότητας, η οποία οφείλεται σε δημοσιονομικές αδυναμίες, σε μεγάλη διεύρυνση του δημόσιου τομέα και σε σπατάλες που πραγματοποιήθηκαν σε περιόδους όπου υπήρχε ισχυρή ανάπτυξη.

Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος υποστηρίζει ακόμη ότι όσοι πιστεύουν πως η χώρα μας θα φύγει από την ευρωζώνη δεν πιστεύουν στη θέληση που υπάρχει για να μειωθεί το έλλειμμα, να πραγματοποιηθούν προσαρμογές στο κόστος και να προχωρήσουν οι διαρθρωτικές αλλαγές.

Πρόβλεψη για μείωση της ανάπτυξης κατά 1% φέτος

Κρίσιμο τρίμηνο για την οικονομία

Όλοι συμφωνούν ότι το επόμενο τρίμηνο θα είναι κρίσιμο για την ελληνική οικονομία και τη χώρα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Γ. Προβόπουλος έχει διαμηνύσει στην κυβέρνηση τις ανησυχίες που επικρατούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την ελληνική οικονομία, ενώ ο ίδιος θεωρεί ότι τα μέτρα που θα ληφθούν θα είναι καθοριστικά για την αντίδραση των αγορών και την αποδοχήεκ μέρους τους- του Προγράμματος Σταθερότητας.

Την περασμένη εβδομάδα η μεγάλη άνοδος των spread, σειρά δημοσιευμάτων αλλά και δηλώσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων, όπως ο πρόεδρος της Βundesbank Αxel Weber, επανέφεραν στο προσκήνιο τον κίνδυνο χρεοκοπίας.

Οι εξελίξεις αυτές έσβησαν τον θετικό απόηχο του Εcofin.

Εννοείται ότι αν αυτό το κλίμα συνεχιστεί, θα λειτουργήσει ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Γι΄ αυτό οι Βρυξέλλες τουλάχιστον θα επιμεί- νουν για νέα μέτρα.


Νέα παρέμβαση Τρισέ για τις ρυθμίσεις χρεών

Νέα παρέμβαση αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, από τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν Κλοντ Τρισέ στην πρωτοβουλία της υπουργού Οικονομίας Λ. Κατσέλη να προχωρήσει σε ψήφιση του νομοσχεδίου για την ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά, χωρίς να το διορθώσει με βάση τις παρατηρήσεις του.

Ως γνωστόν, η υπουργός είχε στείλει το νομοσχέδιο στις 22 Δεκεμβρίου στη Φρανκφούρτη, θέτοντας ένα πιεστικό πλαίσιο στην ΕΚΤ για να απαντήσει, πράγμα που η τελευταία έκανε, διατυπώνοντας όμως πολλές διαφωνίες με τις διατάξεις του. Συγκεκριμένα, ο κ. Τρισέ συμφώνησε με τον διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος Γ. Προβόπουλο, ο οποίος είχε εκφράσει αντιρρήσεις σε ό,τι αφορά τις διατάξεις, μεταξύ άλλων, για τη ρύθμιση, και ενήμερων οφειλών, και για τον Τειρεσία.

Η κ. Κατσέλη είπε ότι έλαβε υπόψη της τις παρατηρήσεις του κ. Τρισέ, αλλά τις θεωρεί μια απλή γνωμοδότηση και η κυβέρνηση θα προχωρήσει με βάση τις αποφάσεις της. Όπερ και εγένετο, αφού το νομοσχέδιο ψηφίσθηκε με μικρές αλλαγές, όχι στην κατεύθυνση των υποδείξεων Τρισέ. Αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες, προκάλεσε την ενόχληση του επικεφαλής της ΕΚΤ, ο οποίος πρόκειται να δώσει συνέχεια στην οποία θα επισημαίνεται ότι οι γνωμοδοτήσεις της ΕΚΤ δεν είναι μεν απολύτως δεσμευτικές, αλλά οι κυβερνήσεις οφείλουν να τις λαμβάνουν υπόψη τους.


Τεστ δανεισμού 5 δισ. ευρώ για το Δημόσιο

Δανεικά 3- 5 δισ. ευρώ αναζητά την ερχόμενη εβδομάδα το Δημόσιο, με έκδοση πενταετών ομολόγων από κοινοπραξία τραπεζών, στέλνοντας μήνυμα αποφασιστικότητας στις αγορές για τη δυνατότητα να δανείζεται. Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης στάθμισε τις εισηγήσεις για δανεισμό μέσω ιδιωτικής τοποθέτησης που συνιστά μια αμυντική στάση και αναδεικνύει φόβους αδυναμίας συγκέντρωσης του επιθυμητού ύ, με αποτέλεσμα να καταλήξει στην οδό της κοινοπρακτικής έκδοσης, βγαίνοντας επί της ουσίας στην αγορά για την κάλυψη των δανειακών αναγκών. Ο δανεισμός στην παρούσα χρονική συγκυρία έρχεται περισσότερο προληπτικά, καθώς οι λήξεις του Ιανουαρίου, ύψους 4,6 δισ. ευρώ, έχουν ήδη καλυφθεί και το δίμηνο Φεβρουαρίου- Μαρτίου οι λήξεις δεν ξεπερνούν τα 4 δισ. ευρώ. Τα δύσκολα έρχονται το δίμηνο ΑπριλίουΜαΐου, οπότε απαιτούνται μόνο για λήξεις παλαιών ομολόγων 22,6 δισ. ευρώ.

Σε αυτό το κλίμα, τα spread των ελληνικών δεκαετών ομολόγων παρέμειναν και χθες στα ύψη, στην περιοχή του 3%, ενώ οι πληροφορίες πως επίκειται έκδοση πενταετών ομολόγων εκτόξευσαν τη διαφορά επιτοκίων ελληνικών και γερμανικών τίτλων πενταετούς διάρκειας στο 3,58% από 3,23% προχθές.

Στο μεταξύ καμπανάκι για ενδεχόμενες πιέσεις στην πιστοληπτική αξιολόγηση των ελληνικών τραπεζών χτύπησε χθες ο διεθνής οίκος αξιολόγησης Fitch, προειδοποιώντας για πιθανά προβλήματα από την απόσυρση των έκτακτων μέτρων ρευστότητας της ΕΚΤ.