Μπλέχτηκαν στα δίχτυα της τσιπούρας

Καρτέλ στην αγορά της τσιπούρας βλέπει η Επιτροπή Ανταγωνισμού, η οποία έδωσε ήδη ραντεβού για τις 23 Μαρτίου στην Ολομέλεια με πέντε εταιρείες που κατηγορούνται για νόθευση του ανταγωνισμού στην αγορά των ιχθυοκαλλιεργειών. Οι πέντε επιχειρήσεις πιάστηκαν στα δίχτυα της Επιτροπής με την κατηγορία ότι είχαν συστήσει καρτέλ με σκοπό τη διατήρηση των τιμών των προϊόντων τους σε υψηλά επίπεδα. Όχι μόνο συμφωνούσαν μεταξύ τους τις τιμές, αλλά αποφάσιζαν από κοινού τη μείωση της παραγωγής τους, προκειμένου να τις διατηρούν σε υψηλά επίπεδα.

Οι εταιρείες, που σύμφωνα με την εισήγηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού εμπλέκονται στο καρτέλ, είναι οι μεγαλύτερες του κλάδου και συγκεκριμένα οι: «Νηρεύς Ιχθυοκαλλιέργειες Α.Ε.», «Ιχθυοτροφεία Σελόντα Ανώνυμος Εταιρεία Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων», «Δίας Ιχθυοκαλλιέργειες ΑΒΕΕ», «Καλλιέργειες Υδρόβιων Οργανισμών Α.Ε.» και «Ελληνικές Ιχθυοκαλλιέργειες ΑΒΕΕ». Όπως προκύπτει από την εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσης της Επιτροπής Ανταγωνισμού, οι συμπράττουσες εταιρείες συμφώνησαν για ορισμένο χρονικό διάστημα να συντονίσουν τις τιμές τους και να περιορίσουν την παραγωγή και διάθεση των προϊόντων τους στην αγορά κατά παράβαση των διατάξεων περί ανταγωνισμού. Έτσι από 2,3 ευρώ που ήταν η (χονδρική) τιμή της τσιπούρας τον Οκτώβριο του 2008, έχει φθάσει σήμερα τα 4 ευρώ και για τους καταναλωτές μέχρι τα 9 ευρώ.

Σχέδιο ολιγόμηνης σύμπραξης
Γι΄ αυτούς που γνωρίζουν την αγορά η εισήγηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού ήταν αναμενόμενη. Είχε αρχίσει από τις αρχές του 2009 αυτεπάγγελτη έρευνα μετά τη γνωστοποίηση από τις εμπλεκόμενες εταιρείες στις υπηρεσίες της Επιτροπής του σχεδίου ολιγόμηνης σύμπραξης που έθεσαν σε εφαρμογή για να αντιμετωπίσουν την πτώση των τιμών των ψαριών ιχθυοκαλλιέργειας εκείνη την εποχή. Σχέδιο που στο πλαίσιο της έρευνας διαπιστώθηκε ότι δεν ήταν σύννομο. Συγκεκριμένα, η έρευνα της Επιτροπής διαπίστωσε ότι οι εμπλεκόμενες εταιρείες επεδίωξαν με τη μείωση της παραγωγής την αύξηση των τιμών, καθώς η υπερπροσφορά που υπήρχε τη δεδομένη χρονική στιγμή σε συνδυασμό με τη διεθνή οικονομική κρίση είχε οδηγήσει σε κάθετη πτώση τους, οδηγώντας σε οικονομικό αδιέξοδο τις επιχειρήσεις του κλάδου. Όμως η πρακτική αυτή, ανεξάρτητα από τη συγκυρία και την οικονομική κρίση, αλλά και από το γεγονός ότι δημοσιοποιήθηκε εκ των προτέρων από τις εταιρείες, δεν θεωρείται νόμιμη από την Επιτροπή που παραπέμπει τις επιχειρήσεις στην Ολομέλειά της. Θεωρεί ότι η συμφωνία εμπόδισε τη λειτουργία του ανταγωνισμού, με αποτέλεσμα την αύξηση των τιμών εις βάρος των καταναλωτών «Για να αποφύγουμε τα λουκέτα»
Οι εμπλεκόμενες εταιρείες βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά. Ισχυρίζονται ότι η πρακτική που ακολούθησαν είχε συγκεκριμένο σκοπό, που δεν ήταν άλλος από τη διάσωση των επιχειρήσεων ολόκληρου του κλάδου και τη διατήρηση των περίπου 11.000 θέσεων εργασίας σε αυτόν. Τονίζουν μάλιστα ότι δεν έγινε κρυφά, αλλά ήταν εις γνώσιν της Επιτροπής Ανταγωνισμού, καθώς της είχαν κοινοποιήσει σχετικό έγγραφο από τις 12 Νοέμβριου 2008-έγγραφο που είχε σταλεί και προς την τότε ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με την οποία είχαν πραγματοποιήσει και αλλεπάλληλες συναντήσεις για το θέμα. Όπως υποστηρίζουν οι εκπρόσωποι των εμπλεκόμενων εταιρειών, «ο κλάδος των ιχθυοκαλλιεργειών πριν προχωρήσει σε οποιαδήποτε συμφωνία ενημέρωσε τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Αλ. Κοντό, ενώ σχετικά στοιχεία απέστειλε και στην Επιτροπή Ανταγωνισμού και στη συνέχεια, τον Φεβρουάριο του 2009, έστειλε επιστολή στον αρμόδιο επίτροπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

«Όλοι γνώριζαν και συμφώνησαν»
«Η κίνηση αυτή ήταν αποτέλεσμα της τεραστίας κρίσης στην οποία είχε βρεθεί ο κλάδος εξαιτίας της κατακόρυφης πτώσης των τιμών των ψαριών. Το μνημόνιο συνεργασίας στο οποίο προχωρήσαμε είχε ως κύριο στόχο την ανάσχεση των πωλήσεων τσιπούρας κάτω του κόστους και τη διάσωση των ελληνικών εταιρειών που βρίσκονταν στη δίνη της κρίσης. Όλοι γνώριζαν το οικονομικό αδιέξοδο στο οποίο είχε βρεθεί τότε ο κλάδος, και συμφώνησαν με τις κινήσεις μας», δηλώνει ο πρόεδρος της εταιρείας Νηρεύς Αρ. Μπελλές.

Ανάλογη είναι και η άποψη των εκπροσωπών της εταιρείας Σελόντα. Όπως εξηγούν, το δεύτερο εξάμηνο του 2008 ο κλάδος της ιχθυοκαλλιέργειας αντιμετώπιζε εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες ρευστότητας. Λόγω των απαιτήσεων χρηματοδότησης του υπερ-δεκαοκτάμηνου κύκλου παραγωγής της μεσογειακής ιχθυοκαλλιέργειας, αλλά και της προσωρινής έλλειψης χρηματοδότησης κεφαλαίου κίνησης από το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, είχαν δημιουργηθεί ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες στον κλάδο. «Η παγκόσμια πιστωτική κρίση συνέπεσε με τις συνθήκες υπερπροσφοράς σημαντικών ποσοτήτων τσιπούρας το 2008- η αύξηση της παραγωγής έφτασε το 30% πανευρωπαϊκά, ενώ η ζήτηση είχε αυξηθεί μόλις κατά 9%- οδηγώντας τότε πολλές από τις εταιρείες σε εσπευσμένες κινήσεις ρευστοποίησης αποθεμάτων, προκαλώντας έναν φαύλο κύκλο εξαντλητικού και δυνητικά αθέμιτου ανταγωνισμού», λένε οι άνθρωποι της εταιρείας Σελόντα. Έτσι, οι πέντε μεγαλύτερες ελληνικές εξαγωγικές εταιρείες του κλάδου προχώρησαν τον Νοέμβριο του 2008 στην κατάρτιση βραχυπρόθεσμου μνημονίου συνεργασίας εμπορικής φύσης και εξάμηνης διάρκειας.

Η εισήγηση δεν είναι δεσμευτική
Από την πλευρά της, η Επιτροπή Ανταγωνισμού τονίζει ότι, όπως ρητά έχει επισημανθεί στη σχετική ανακοίνωσή της, «η εισήγηση δεν είναι δεσμευτική για την Ολομέλεια της Επιτροπής, η οποία θα αποφασίσει, αφού προηγουμένως ακούσει τις απόψεις των εμπλεκόμενων μερών και συνεκτιμήσει τα δεδομένα, όπως αυτά θα προκύψουν από την ενώπιόν της αποδεικτική διαδικασία κατά τον χρόνο εξέτασής της».

Όλα άρχισαν στις αρχές του 2009 μετά τη γνωστοποίηση από τις εταιρείες στην Επιτροπή Ανταγωνισμού του σχεδίου ολιγόμηνης σύμπραξής τους για να αντιμετωπίσουν την πτώση των τιμών των ψαριών εκείνη την εποχή

οι τιμές, επανήλθαν τα κέρδη

Ο κλάδος της ιχθυοκαλλιέργειας όσον αφορά την τσιπούρα και το λαβράκι παρήγαγε το 2008 146.000 τόνους ψαριών, συνολικής αξίας περίπου 680,9 εκατ. ευρώ. Από αυτά το 80% της παραγωγής διοχετεύθηκε σε αγορές του εξωτερικού καθιστώντας τον κλάδο της ιχθυοκαλλιέργειας τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγικό της χώρας. Το δεύτερο εξάμηνο του 2008, που εκδηλώθηκε η παγκόσμια οικονομική κρίση, παρουσιάστηκε έντονη υπερπροσφορά τσιπούρας και στις τρεις παραγωγούς χώρες (Ελλάδα, Ισπανία, Τουρκία).

Σήμερα, η αγορά των ιχθυοκαλλιεργειών φαίνεται να ομαλοποιείται και οι τιμές έχουν αρχίσει και πάλι να «τσιμπάνε». Η άνοδος των τιμών είχε ως αποτέλεσμα να βελτιωθούν οι οικονομικές επιδόσεις των εταιρειών του κλάδου και ορισμένες από αυτές που είχαν βρεθεί στα πρόθυρα του λουκέτου άντεξαν.

Ενδεικτικό είναι ότι οι περισσότερες από τις μεγάλες ιχθυοτροφικές επιχειρήσεις κατέγραψαν αύξηση στα κέρδη εννεαμήνου 2009, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Η αύξηση των κερδών, φυσικά, δεν οφείλεται μόνο στην άνοδο των πωλήσεων των εταιρειών, αλλά κυρίως στην άνοδο της τιμής της τσιπούρας που από τα 2,3 ευρώ τον Νοέμβριο του 2008 έφτασε στα 3,30 ευρώ τον Απρίλιο του 2009 και στα 4 ευρώ στο τέλος του περασμένου έτους.

Φυσικά, οι παραπάνω τιμές δεν είναι οι τελικές για τους καταναλωτές σε σημεία λιανεμπορικής πώλησης, ιχθυοπωλεία και σούπερ μάρκετ. Εκεί οι τιμές διαμορφώνονται σήμερα στα 5 έως και 9 ευρώ το κιλό, ανάλογα με το σημείο πώλησης, αλλά και το προϊόν.