Φαινόμενα

Όχι άλλες κάμερες
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Κάθε πλάνο από την ισοπεδωμένη Αϊτή μοιάζει να ξεπερνά ακόμη και όσα μπορεί να συμπεριλάβει η έννοια της φρίκης
Πόσο πολύς θάνατος! Αλλά, σαν να μη φτάνουν οι σχεδόν αφόρητες εικόνες, συμπληρώνονται με γλαφυρές περιγραφές, με σόου των ρεπόρτερ που μπερδεύονται στο πλήθος των πεινασμένων, για να δείξουν πώς τους σπρώχνουν και είναι έτοιμοι να τους ρίξουν κάτω για ένα μπουκάλι νερό. Για να ΄χει το φιλοθέαμον την αίσθηση ότι είναι και αυτό παρόν μέσω του ρεπόρτερ του στην τραγωδία. Για να μη χάσει ούτε ένα ρίγος από αυτά που προκαλεί στον άνθρωπο που βρίσκεται ασφαλής από το κακό, η τραγωδία των άλλων: «Εδώ βλέπετε τα πόδια μιας γυναίκας να εξέχουν από τα ερείπια- πιθανότατα δεν ζει πια», έλεγε τις προάλλες ο ανταποκριτής του CΝΝ και ακούσαμε και τον δικό μας, τον Μιχάλη Γρυπιώτη της ΕΡΤ, που επίσης βρίσκεται στην Αϊτή με συνεργείο από προχθές, να λέει το ίδιο: «Να μια γυναίκα κάτω από τα ερείπια- μάλλον δεν ζει».

Γιατί θα πρέπει να δούμε τον θάνατο, αλήθεια; Γιατί θα πρέπει να υπάρχει τέτοια άπλετη θέα στο αποτρόπαιο και μαζί οι αναλυτικές περιγραφές, σαν να πρόκειται για περιγραφές εκθεμάτων μουσείου ή για αθλητικό γεγονός από το οποίο δεν θέλει να χάσει δευτερόλεπτο συγκίνησης ο φίλαθλος θεατής; Πού βρίσκεται, αλήθεια, εκείνη η λεπτή κόκκινη γραμμή που διαχωρίζει την ενημέρωση από τη θανατολαγνεία, την είδηση από την υστερική κατανάλωση πλάνων καταστροφής; Μια υστερική κατανάλωση δυστυχίας μάλιστα, που ο υπόλοιπος κόσμος, ο «τυχερός», την περιβάλλει με το πρόσχημα της κινητοποίησης φιλάνθρωπων ευαισθησιών. Χάριν των ευγενών συναισθημάτων, λοιπόν, τόσο θέαμα πόνου; Αντέχουν την κραυγή- και κατακραυγήτων κατοίκων του Πορτ-ο-Πρενς, ότι δεν θέλουν άλλα τηλεοπτικά συνεργεία; Φτάνει, όχι άλλοι δημοσιογράφοι, θέλουμε τρόφιμα, νερό και φάρμακα.

Υπομονή. Προηγείται η ανάγκη να συγκινηθεί η παγκόσμια κοινότητα, να υπογραμμίσει με τη θέα του αίματος και της καταστροφής την προσφορά της, να την αναδείξει σε ιδανική και σωτήρια, για τους δυστυχισμένους προς τους οποίους απευθύνεται. Ιδανική και σωτήρια εξίσου όμως και για τους αμαρτωλούς του κόσμου, που δίνουν τον οβολό τους και παίρνουν το «συχωροχάρτι» τους.

Περισσότερα από τρία 24ωρα βολόδερναν άνθρωποι χτυπημένοι από την πιο άγρια μοίρα πάνω από χαλάσματα, προσπαθούσαν να τινάξουν τη σκόνη από πρόσωπα θαμμένα για ημέρες σε ερείπια και οι κάμερες βρίσκονταν μέσα στη μούρη τους, να καταγράφουν διψασμένες. Πότε το κάτωχρο πρόσωπο μιας ζωντανής θαμμένης που μόλις ανασύρθηκε και πότε την τσακισμένη φιγούρα μιας άλλης που να, αναδεύεται μπροστά στον φακό, αλλά, τι κρίμα! έγινε γνωστό ότι υπέκυψε στα τραύματά της.

Και όμως, στα αλλεπάλληλα ρεπορτάζ που επαναλαμβάνονται, την βλέπουμε ξανά και ξανά να αναδεύεται και να κοιτάζει με ελπίδα τον φακό. Σαν να κράτησε η κάμερα μια σταγονίτσα ζωής για να την κάνει θέαμα συ-γκλο-νι-στι-κό, ακριβώς γιατί την παρακολουθούμε να εξαερώνεται. Και ένα μωρό ξαπλωμένο στο κρεβάτι του πόνου, ένα άλλο που ανασύρεται ακόμη σκονισμένο, όλα τρυφερούλικοι «κράχτες» της ίδιας τους της δυστυχίας. Αποκορύφωμα οι χωματερές, με τους σωρούς των πτωμάτων. Τρίλεπτες ανταποκρίσεις συμπυκνωμένης φρίκης .


Ο κόσμος μοιράζεται τη συμπόνια

Χάρη σε αυτές τις ανταποκρίσεις, ο υπόλοιπος κόσμος ζει μία από τις σπάνιες στιγμές τού να μοιράζεται για ακόμη μία φορά ένα κοινό συναίσθημα που λατρεύει: τη συμπόνια. Χάρη σε αυτές βρίσκει ο θρυμματισμένος κόσμος ξανά τη συνοχή του. Για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου συναντιούνται όλοι στην κοινή συγκίνηση.

Πάνω στην ώρα. Πάνω που η κρίση των αγορών είχε κατακλύσει με νούμερα τρόμου τα δελτία ειδήσεων, ήρθαν τα ακόμη χειρότερα: τα νούμερα των νεκρών. Και οι εικόνες των ερειπίων και του θανάτου, καθώς συμπληρώνονται από εκείνες του αλληλοσπαραγμού για ένα κομμάτι ψωμί όσων απέμειναν, συνθέτουν το πιο αντιπροσωπευτικό θέαμα της εποχής, ένα θέαμα που αποτυπώνει με τραγική ακρίβεια τη ματαιότητα ενός κόσμου που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ούτε τη φύση ούτε τον εαυτό του.