[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] «Πράσινος» λαϊκισμός

Σίγουρα η Διάσκεψη της Κοπεγχάγης δεν τελείωσε με το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα: τη γενική συμφωνία πάνω σ΄ έναν ποσοτικό στόχο, π.χ. μείωση της τάξεως του 40% των εκπομπών σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Κάτι που και να συνέβαινε, δεν θα έλυνε προφανώς όλα τα προβλήματα, ούτε θα ήταν αρκετό για την αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Θα έδινε όμως το σήμα πως η διεθνής κοινότητα είναι σε θέση να διαχειριστεί έναν κοινό κίνδυνο κάνοντας μια υπέρβαση επί των αναμφισβήτητων πολιτικών διαφορών. Αυτό δεν επετεύχθη. Παρά την αποφασιστικότητα της Ε.Ε. και την εντυπωσιακή στροφή της αμερικανικής αντιπροσωπείας, η οποία για πρώτη φορά αναγνωρίζει την κρισιμότητα της κατάστασης, δημοσιοποιεί τις προθέσεις της πριν από τη διάσκεψη (μείωση 17% με βάση το 2005) και ανακοινώνει σειρά οικονομικών μέτρων στήριξης των αδυνάτων, αρχής γενομένης από το πακέτο των 30 δισ. μέχρι το 2020. Όχι όμως χωρίς όρους. Ο Ομπάμα το δηλώνει χωρίς περιστροφές. Θα απαιτηθεί έλεγχος και προσανατολισμός των πόρων σε έργα αντιμετώπισης (mitigation) και προσαρμογής. Κάτι που δεν αρέσει στους αναπτυσσόμενους. Πετούν την μπάλα έξω από το γήπεδο και μιλούν με όρους ηθικούς: να πληρώσουν αυτοί που ρυπαίνουν περισσότερο. Να πληρώσουν, σύμφωνοι. Αλλά γιατί; Για να τιμωρηθούν για τις αμαρτίες του παρελθόντος ή για να βοηθήσουν τους κακοπροαίρετους εταίρους τους να αντιμετωπίσουν από κοινού έναν παγκόσμιο «εχθρό»; Είναι προφανές ότι διαλέγουν το πρώτο. Γιατί αυτό αρέσει στο διεθνές «αριστερό» ακροατήριο. Το οποίο είναι πρόθυμο να συγχωρήσει τις εγχώριες πολιτικές ελίτ για τις ανικανότητές τους, αρκεί να κατευθύνουν τα πυρά τους ομαδόν στην πέραν του Ατλαντικού υπερδύναμη. Αυτή η λαϊκίστικη προπαγάνδα δεν είναι μόνο έργο διαφόρων αφελών κοκκινοπράσινων. Εκτείνεται ακόμη και σε δεξιοχαοτικούς συνασπισμούς όπως η Ν.Δ., της οποίας βουλευτής δήλωσε στη Βουλή (για τον Ομπάμα) ότι «στην Κοπεγχάγη μας προέκυψε ένας μαύρος Μπους», υπονοώντας προφανώς ότι δεν ακολούθησε τις ριζοσπαστικές ανατροπές που είχε δρομολογήσει το δικό της κόμμα.

Αυτήν ακριβώς την ατμόσφαιρα εκμεταλλεύτηκε και η Κίνα, η οποία, ενώ πριν από τη διάσκεψη άφηνε να εννοηθεί ότι είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε διακανονισμό με την άλλη υπερδύναμη (καθ΄ ότι και οι δυο μαζί κατέχουν το μερίδιο του λέοντος των εκπομπών), κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στην Κοπεγχάγη αλλάζει τακτική και προτιμά να παίξει το χαρτί των «αδικημένων από τη διαδικασία της ανάπτυξης». Με άλλα λόγια επιλέγει να ηγηθεί του γνωστού μπλοκ των διαμαρτυρομένων, που ενώ δεν έχουν την παραμικρή διάθεση να αλλάξουν πολιτική, διεκδικούν εν τούτοις χρήματα σε κάθε τέτοια ευκαιρία. Έτσι η Κίνα- ανέξοδα- κερδίζει πόντους σε μια παρτίδα όπου η κλιματική αλλαγή χρησιμοποιείται με τρόπο προσχηματικό για την απλή μεταφορά πόρων και από την άλλη αποφεύγει την οποιαδήποτε δέσμευση για το δικό της σύστημα εκπομπών. Αυτό ήταν άλλωστε και το σημείο τριβής, που επεσήμαναν όλοι οι αντικειμενικοί αναλυτές: η Κίνα διέγραψε από το σχέδιο συμφωνίας κάθε αναφορά σε ποσοτικά στοιχεία, αρνούμενη ταυτοχρόνως να επιτρέψει στους μηχανισμούς που προβλέπει το Κιότο τη διεξαγωγή ελέγχων των εκπομπών στο έδαφός της.

Παρά ταύτα, η διάσκεψη δεν πρέπει να θεωρείται αποτυχημένη με μια πιο προσεκτική ανάγνωση. Γιατί, εκτός από το γεγονός ότι οι ΗΠΑ αποχώρησαν από το στρατόπεδο των αρνητών του Κιότο και έσπασαν με τον τρόπο αυτό μια συμμαχία στην οποία είχαν προσχωρήσει σημαντικές δυνάμεις όπως η Αυστραλία και ο Καναδάς, αναδύθηκε μια ουσιαστική σύγκλιση με την Ευρώπη σε δύο τουλάχιστον κεφάλαια. Το πρώτο αφορά την προβολή της σημασίας των τροπικών δασών στην προστασία του κλίματος και στη σύνδεση της οικονομικής βοήθειας προς τον Νότο με τη διατήρηση ή και ανάπτυξη των οικοσυστημάτων αυτών- που εκτός του ότι λειτουργούν ως αποθήκες διοξειδίου του άνθρακα, είναι και η σημαντικότερη δεξαμενή της παγκόσμιας βιοποικιλότητας. Το δεύτερο στοιχείο είναι η αναγνώριση του γεγονότος ότι- και εξαιτίας της απουσίας δομών μιας παγκόσμιας διακυβέρνησης- οι κανονιστικοί μηχανισμοί υστερούν έναντι των μηχανισμών της αγοράς. Αυτό, και ανεξάρτητα από το αν συγκρούεται με τα ιδεολογικά στερεότυπα που κατά κόρον καλλιεργήθηκαν και στη χώρα μας, θα το συνειδητοποιήσουμε όταν η ΔΕΗ θα κληθεί να πληρώσει περί το 2013 γύρω στο 1,5 δισ., εκτός και αν εν τω μεταξύ προηγηθεί η υποσχεθείσα πράσινη επανάσταση.

ΔΕΝ ΑΠΕΤΥΧΕ

Η Κοπεγχάγη ουσιαστικά δεν απέτυχε. Εκτός από το γεγονός ότι οι ΗΠΑ αποχώρησαν από το στρατόπεδο των αρνητών του Κιότο, αναδύθηκε μια ουσιαστική σύγκλιση με την Ευρώπη σε δύο τουλάχιστον κεφάλαια

Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι πρώην υφυπουργός.