Αρχιτεκτονική με οδηγό το κρητικό τοπίο

Το πνεύμα του κρητικού τόπου είναι η παράδοση και η ιστορία που συμβιώνουν στη σύγχρονη αρχιτεκτονική δημιουργία των αδελφών Βαρουδάκη
«Χρειάζεται να υπάρχει η συνέχεια στο κτιριακό περιβάλλον. Δεν είναι δυνατόν να κατεδαφίζουμε τα κτίρια για να χτίσουμε καινούργια που ανταποκρίνονται στις σημερινές μας ανάγκες. Για παράδειγμα, στο Ηράκλειο που είναι μια ασφυκτική πόλη δεν γίνεται να διαγράψεις τα πάντα. Ορισμένα κτίρια ξεχωρίζουν για την ιστορία τους. Εκείνο όμως που πρέπει να προσπαθήσουμε να γίνει είναι να βρούμε τρόπους ώστε οι σημερινές κτιριακές παρεμβάσεις να μη μοιάζουν μεταξύ τους», εξηγεί ο αρχιτέκτονας και καθηγητής στο Πολυτεχνείο Κρήτης, Αριστομένης Βαρουδάκης. Γέννημα-θρέμμα Κρητικός, μαζί με τον μικρότερο αδελφό του Γιώργο δημιούργησαν με τα έργα τους μια σχέση με τον τόπο τους, φέρνοντας και άλλους κατοίκους του νησιού σε διάλογο με το τοπίο. Το κρητικό τοπίο είναι μέρος του μεσογειακού χώρου. «Υπάρχει ένα κτιριακό απόθεμα αιώνων, διαμορφώσεις, πεζούλες, κτίρια. Και μέσα σε αυτό συνυπάρχουν τα κτίσματα της Ενετικής και της Οθωμανικής περιόδου. Αυτά τα κτίρια εξακολουθούν και λειτουργούν έως τις ημέρες μας και μας θυμίζουν ότι το ζητούμενο είναι να συνεχιστεί αυτή η αρχιτεκτονική παράδοση, εξυπηρετώντας βέβαια και τις σύγχρονες ανθρώπινες ανάγκες», επισημαίνει ο κ. Αριστομένης Βαρουδάκης.

Μιλάει επίσης για την αξία των χειροποίητων κατασκευών μέσα σε έναν κόσμο στον οποίο κυριαρχεί η βιομηχανική τυποποίηση. Για τη σημασία της δημόσιας αρχιτεκτονικής, επειδή τέτοια έργα παράγουν σύγχρονο πολιτισμό. Η δουλειά των αρχιτεκτόνων Βαρουδάκη έρχεται σε επαφή με τον τόπο, το κλίμα και λαμβάνουν υπόψη τις πολυάριθμες πολιτιστικές επιρροές όπως αυτές προέκυψαν από τις αλλεπάλληλες κτήσεις του νησιού. Το βλέπουμε στο υπόσκαφο κτίριο του Λαογραφικού Μουσείου, στην πεδιάδα Ομαλού. Το οποίο οι αρχιτέκτονες δημιούργησαν με τη σκέψη να μην παρέμβουν στη μορφολογία του τοπίου, τοποθετώντας έναν κτισμένο όγκο. Αλλά και στις ιδιωτικές κατοικίες τις οποίες δημιουργούν για ξένους πελάτες τους που ερωτεύτηκαν το νησί και αποφάσισαν να εγκατασταθούν εκεί, οι αδελφοί Βαρουδάκη έχουν φτιάξει το μείγμα τοπικής παράδοσης και διεθνούς αρχιτεκτονικής. Συζητούν λοιπόν για την εσωτερική αυλή, το αίθριο, για έναν περίκλειστο αίθριο χώρο ανάμεσα στις πτέρυγες ενός κτίσματος, για γενναιόδωρους ημιυπαίθριους. Ακόμα κι ένα καθιστικό διαμορφώνεται για να εξυπηρετεί τις ανάγκες κλειστού και υπαίθριου χώρου. Σε αυτή την παραδοσιακή αντίληψη προσθέτουν στοιχεία από άλλες αρχιτεκτονικές παραδόσεις. Όπως την ένταξη του νερού ως στοιχείο της σύνθεσης, δάνειο από την αρχιτεκτονική αντίληψη της Ανατολής.

ΙΝFΟ

Η έκθεση «Αρχιτεκτονικοί διάλογοι με το κρητικό τοπίο» των Αριστομένη και Γιώργου Βαρουδάκη παρουσιάζεται έως τις 10 Ιανουαρίου 2010 στο Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138

Το κρητικό (πολύμορφο) τοπίο είναι:

● Η πεδιάδα της Μεσσαράς ● Ο όγκος των Λευκών Ορέων ● Η παραλία της Φαλάσαρνας ● Η κτιριακή κληρονομιά της Ενετικής και της Οθωμανικής περιόδου ● Ο αέρας, το φως, η ποικιλία της βλάστησης

Προσοχή στο κλίμα

Τα τοπικά στοιχεία τούς δίνουν έμπνευση. Τα αγροτόσπιτα έξω από τα Χανιά, οι ξερολιθιές που ξεχωρίζουν τις ιδιοκτησίες της γης, αλλά και το κλίμα. «Κτίζεις διαφορετικά ένα σπίτι σε μέρος όπου φυσάει δυνατά ο άνεμος ή όπου υπάρχει άπνοια», προσθέτει ο κ. Αριστομένης Βαρουδάκης. Κι εξηγεί πως στην αρχιτεκτονική τους υπογραφή έχουν επαναφέρει τη λιθοδομή και τη στέγη. «Δεν μπορεί μια παράδοση 5.000 ετών να την διακόπτεις για να ξεκινήσεις κάτι νέο. Βρίσκουμε τρόπους για να χρησιμοποιήσουμε σύμβολα που για χρόνια σε αυτό τον τόπο συνδέονται με την έννοια της στέγασης.

Άλλωστε αυτό είναι και το ζητούμενο στη δουλειά μας: προσπαθούμε να χρησιμοποιούμε μια σύγχρονη αρχιτεκτονική γλώσσα η οποία παράλληλα επιστρέφει στις ρίζες».