Ημερολόγιο Συνόρων Τα s, τα r και τα g

Περιπλανιέμαι στους δρόμους της Αθήνας, κοντά στο κέντρο. Η διαδρομή με βγάζει στην Πλατεία Κοτζιά, απέναντι από το δημαρχείο, σε μια φάτνη από αυτές τις πλαστικές που αναπαριστά τη γέννηση του Χριστού. Λίγο πιο πέρα τα περιστέρια αρχίζουν και πετούν ανήσυχα, προαναγγέλλοντας την άφιξη της βροχής. Απέναντι από τη φάτνη μετανάστες βγάζουν φωτογραφίες. Κάποιος με μια μηχανή, άλλος με το κινητό του. Ίσως αυτές οι φωτογραφίες σταλούν στις χώρες καταγωγής τους. Είναι και αυτές κομμάτι της ιστορίας αυτής της πόλης. Κάθε πόλη μπορεί να περιγραφεί με δύο είδη αφηγήσεων. Την επίσημη και την ανεπίσημη. Την πρώτη, τη διαβάζουμε παντού, τη βλέπουμε στην τηλεόραση, σε αφίσες και διαφημίσεις. Η δεύτερη αφήγηση, η ανεπίσημη, είναι σιωπηλή και αόρατη. Συνήθως μεταδίδεται προφορικά, όπως τα αρχαία έπη και οι παλιοί μύθοι. Την ακούς, εάν προσέξεις, στους τηλεφωνικούς θαλάμους όπου συχνάζουν οι μετανάστες. Τη βλέπεις, εάν σου τύχει, στις φωτογραφίες ή στα βίντεο που μεταφέρουν εικόνες από τη θαυμαστή πόλη στις οικογένειές τους στο γενέθλιο χωριό. Ιστορίες συνήθως δυσνόητες, γιατί λέγονται και γράφονται σε άλλες γλώσσες και γιατί συνήθως δεν αφορούν την επίσημη αφήγηση…

ΒΡΕΧΕΙ, είναι Χριστούγεννα, καιρός για ευχές. Κάθομαι μπροστά στον υπολογιστή για να στείλω τις δικές μου. Βλέπω αυτές που μου έχουν στείλει. Το e-mail είναι ο πιο γρήγορος ταχυδρόμος. Τις χριστουγεννιάτικες κάρτες τις λαμβάνεις και τις στέλνεις από εδώ. Μπορείς να επιλέξεις μία του γούστου σου στις χιλιάδες ιστοσελίδες που προσφέρονται γι΄ αυτόν τον σκοπό. Αν έχεις όρεξη και φαντασία, μπορείς να φτιάξεις ακόμα και τη δική σου. Μερικοί νοσταλγούν τα παλιά χρόνια, όταν οι κάρτες στέλνονταν με το ταχυδρομείο. Έπρεπε να τις αγοράσεις, να γράψεις τις ευχές σου, τη διεύθυνση του αγαπημένου προσώπου, να περπατήσεις μέχρι το ταχυδρομείο για να τις ταχυδρομήσεις. Τώρα όλα αυτά φαίνονται σαν να ανήκουν σχεδόν σε έναν κόσμο που έχει μπει στο μουσείο. Τα πάντα γίνονται πιο γρήγορα, πιο σύντομα, με ένα κλικ που λέμε. Οι παλιοί τρόποι ισχύουν μόνο για τους λιγοστούς παλιούς φίλους. Για τους άλλους είναι το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.

ΚΑΙ ΕΝΩ ετοιμάζω το mailing list μου, πέφτω στο μήνυμα ενός αναγνώστη που θέλει να μάθει σε ποια γλώσσα ονειρεύομαι, στην ελληνική ή στη μητρική μου; Μου κάνουν σχετικά συχνά αυτή την ερώτηση. Κάποιοι το κάνουν με ύφος γεμάτο περιέργεια. Άλλοι με ευγένεια. Μερικοί, κάποιες φορές, έχουν ένα ανακριτικό ύφος λες και θέλουν να τους δείξω εκεί, επί τόπου, σαν διαπιστευτήρια, τα όνειρά μου. Ή τους εφιάλτες μου. Αυτή η ερώτηση καμιά φορά μου προκαλεί αμηχανία, επειδή τις περισσότερες φορές δεν θυμάμαι τη γλώσσα στην οποία ονειρεύομαι. Νομίζω ότι στα όνειρα και στους εφιάλτες δίνουμε λίγη σημασία στη γλώσσα. Εκεί μιλούν πολύ περισσότερο οι χειρονομίες παρά το στόμα. Από τα όνειρα και τους εφιάλτες μου απομένει περισσότερο η αγωνία, ο ερεθισμός, η χαρά, ο φόβος, η έκσταση παρά η γλώσσα και οι λέξεις. Παράξενο. Σε κάτι τόσο άυλο και άτοπο όσο το όνειρο, επικρατεί πιο πολύ το σώμα παρά ο λόγος. Πιο πολύ το αίσθημα παρά οι λέξεις που μπορούν να το εκφράσουν και να το μεταφέρουν. Οπωσδήποτε συναντώ στα όνειρα ανθρώπους, γνωστούς και άγνωστους, που μου μιλούν και τους μιλώ σε κάποια γλώσσα, αλλά δίνω ελάχιστη σημασία σε ποια. Καμιά φορά έχω την εντύπωση ότι μιλώ σε πολλές γλώσσες μαζί σε μια γλώσσα-Βαβέλ, όπως στην «Οδύσσεια» του Τζόις. Ίσως γιατί ο τόπος όπου συχνά με οδηγούν τα όνειρα και οι εφιάλτες είναι ένας τόπος-Βαβέλ, ένας τόπος-άτοπος, ένα ντανταϊστικό κολάζ πολλών τοπίων, γνωστών και άλλων άγνωστων, όπου οι γλώσσες αναμειγνύονται και αυτές, τα αλβανικά συγχέονται με τα ελληνικά, λέξεις και φράσεις στα ιταλικά, γαλλικά, αγγλικά. Οι γλώσσες που γνωρίζω με επισκέπτονται, με ακανόνιστο ρυθμό και τρόπο, όταν το ασυνείδητο έχει το πάνω χέρι…

ΕΧΩ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΩΣΗ ότι στα όνειρα και στους εφιάλτες μιλώ κάτι περισσότερο από τις γλώσσες που γνωρίζω. Ίσως γιατί το όνειρο έχει μια δική του γλώσσα, κατανοητή μόνο σε αυτόν που ονειρεύεται και ταυτόχρονα αμετάφραστη, γιατί είναι μια γλώσσα πολύ ιδιωτική, που ανήκει μόνο σε μας. Μια γλώσσα, εκείνη του ονείρου, την οποία κανείς άλλος δεν μπορεί να μιλήσει και που δεν μπορείς να μάθεις σε κανέναν. Οι γλώσσες στις οποίες μου απευθύνονται οι άλλοι, στα όνειρα ή στους εφιάλτες που βλέπω, είναι επίσης γλώσσες-Βαβέλ. Στα όνειρα η ετερότητα παύει να χρησιμοποιεί τη γλώσσα ως διακριτικό σημείο, ως διαχωριστικό σύνορο μεταξύ του Εγώ και του Άλλου. Στα όνειρα οι γλώσσες έχουν πολλή διάθεση για παιχνίδι και για χορό με μάσκες. Εκεί έχω συναντήσει την πεθαμένη γιαγιά μου να μου μιλά στα ελληνικά, ενώ δεν ήξερε ούτε λέξη. Κοκάλωσα από την έκπληξη. Έχω συναντήσει Έλληνες φίλους μου να μου μιλούν στα αλβανικά, ενώ ούτε εκείνοι δεν ήξεραν και δεν ξέρουν ούτε λέξη στα αλβανικά. Τους κοιτούσα με γουρλωμένα μάτια…

Κάθε πόλη μπορεί να περιγραφεί με δύο είδη αφηγήσεων. Την επίσημη και την ανεπίσημη. Την πρώτη, τη διαβάζουμε παντού, τη βλέπουμε στην τηλεόραση, σε αφίσες και διαφημίσεις. Η δεύτερη αφήγηση, η ανεπίσημη, είναι σιωπηλή και αόρατη

LΙΝΚ:

http://gazikapllani.blogspot.com