«Αν οι πολιτικοί ήταν σαν τους μουσικούς…»

Την πρωτογνωρίσαμε στο Φεστιβάλ Cosmos. Η φωνή της μεταφέρει τις παραδόσεις των Ισπανοεβραίων της Μεσογείου (και κυρίως της Θεσσαλονίκης) και τη φλόγα του φλαμένκο.

Όταν ρωτάω τη Γιασμίν Λεβί πώς και ακούγεται η Ελένη Βιτάλη στον τελευταίο της δίσκο «Sentir» (λένε μαζί το «Ρorque»- «Γιατί»), βγάζει ένα επιφώνημα χαράς: «Έχει καταπληκτική φωνή. Καταπληκτική! Χρόνια την άκουγα στο Ισραήλ, γιατί στο Ισραήλ ακούμε πολλή ελληνική μουσική. Τη φωνή της Ελένης όμως την είχα ξεχωρίσει, χρόνια τώρα».

Η ωραιότατη Ισραηλινή κυρία που μου μιλάει στα αγγλικά με είχε αφήσει άναυδη καθώς κατηφόριζα λίγο πριν την Κηφισίας, με ριγμένα στη θέση του συνοδηγού δύο από τα τέσσερα CD της. Yasmin Levy «La Juderia» ακούω εκεί που δυναμώνει η βροχή και το αυτοκίνητο πλημμυρίζει με τη μελωδία του «Μπαλαμού» σε ισπανόφωνη εκδοχή με μια φωνή που μου θολώνει το βλέμμα από συγκίνηση.

Κόρη του Γιτζάκ Λεβί, τραγουδιστή, συνθέτη, ερευνητή και συλλέκτη της μουσικής παράδοσης στη γλωσσική διάλεκτο Ladino των Ισπανοεβραίων Σεφαρντί (Σεφαραδίτες) που εκδιώχτηκαν από την Ισπανία και διασκορπίστηκαν μετά το 1492 σε όλη τη Μεσόγειο, η Γιασμίν έζησε από κοριτσάκι μέσα στις ιστορίες και τις μελωδίες της φυλής της. Η κληρονομιά αυτή έγινε πηγή έμπνευσης, ένα αστείρευτο πεδίο περιπλάνησης όπου η Γιασμίν θα συγκέραζε αρμονικά το φλαμένκο με αραβικά χρώματα, την κιθάρα με το ούτι και το τσέλο.

«Ο πατέρας μου πήγαινε από σπίτι σε σπίτι και μαγνητοφωνούσε τους παππούδες. Γιατί η παράδοση των Ladino είναι προφορική. Διατηρήθηκε μέσα από την ομιλία και τα τραγούδια. Πολλά από αυτά ακούγονται στη Συναγωγή σαν ύμνοι. Είναι τρομερό, γιατί λίγο μετά όλοι αυτοί οι άνθρωποι πέθαναν…».

Γεννημένη το 1975 στην Ιερουσαλήμ, άρχισε μαθήματα μουσικής από μικρή. Το ξεκίνημά της στη δισκογραφία έγινε το 2000 με το «Romance & Yasmin», αλλά μόνο από το 2004 και έπειτα κέρδισε την προσοχή της μουσικής κοινότητας, όταν ο δίσκος είχε διεθνή κυκλοφορία και της χάρισε υποψηφιότητα στα βραβεία Μusic Awards ΒΒC Radio 3. Τελευταία βρέθηκε να τραγουδάει και στη Θεσσαλονίκη για τις ανάγκες του ντοκιμαντέρ «Μy Sweet Canary», για τη ζωή της Ρόζας Εσκενάζυ, του Ισραηλινού σκηνοθέτη Ρόι Σερ. «Δεν την υποδύομαι εγώ» εξηγεί η Γιασμίν. «Απλώς τραγουδάω. Και είναι τρομερά συγκινητικό και τιμητικό. Τις προάλλες έγιναν τα τελευταία γυρίσματα στην αγορά Μοδιάνο της Θεσσαλονίκης. Είναι τα πρώτα Ladino που ακούγονται εκεί μέσα από την εποχή που εξοντώθηκε η εβραϊκή κοινότητα».

Γνωρίζατε τη Ρόζα Εσκενάζυ πριν από το φιλμ;

Βέβαια. Η Ιερουσαλήμ είναι χωνευτήρι, ακούς τα πάντα: ελληνικά, αραβικά, τουρκικά, κλασικά, φλαμένκο… Συν το ότι εγώ είχα τα ντοκουμέντα του πατέρα μου.

Διαβάζοντας τα κείμενα στα CD σας, καταλαβαίνω ότι θέλετε να δώσετε και μια κοινωνική διάσταση στη δουλειά σας…

Καλά καταλάβατε. Και μου αρέσει που συνεργάζομαι με μουσικούς που είναι και Εβραίοι και μουσουλμάνοι και χριστιανοί. Δεν είμαι πολιτικός, αλλά πιστεύω ότι κάτι μπορεί να γίνει με τη μουσική. Να περάσει ο σεβασμός και η εκτίμηση που έχουμε εμείς οι μουσικοί ο ένας για τον άλλον, γιατί ο καθένας μας κουβαλάει τον πολιτισμό του και παίρνουμε πολλά από αυτή την ανταλλαγή.

Υπάρχουν Παλαιστίνιοι που σας α
κούνε;
Ναι, πρόσφατα το έμαθα και χάρηκα αφάνταστα. Κι αν με καλούσαν να παίξω εκεί, θα πήγαινα πολύ ευχαρίστως. Μα, τι νομίζετε ότι είναι η μουσική που κάνω; Ένας συνδυασμός της παράδοσης, του φλαμένκο και νέων τραγουδιών σαν κι αυτό που έκανα με την Ελένη Βιτάλη. Είναι μουσικές οικείες σε όλους τους λαούς της Μεσογείου.

ΙΝFΟ

Απόψε και αύριο στο «Gazarte» (Βουτάδων 32-34, Γκάζι, τηλ. 210-
3452.277) στις 21.00. Εισιτήρια:
30 ευρώ.

Η αλήθεια της Ιερουσαλήμ και της Αθήνας

Αναρωτιέμαι πώς είναι να ζει κανείς μόνιμα στην Ιερουσαλήμ. Ακούμε τόσα…
Δυστυχώς, ξέρετε αυτά που βλέπετε στην τηλεόραση και δεν είναι η αλήθεια. Τουλάχιστον η μόνη. Πολλοί έρχονται και με ρωτάνε αν είναι γεμάτη αστυνομικούς με αυτόματα που τους έχεις πάνω απ΄ το κεφάλι σου όλη την ώρα. Δεν είναι έτσι. Είναι μια πολύ όμορφη ζωντανή πόλη, όπως η Αθήνα, η Νέα Υόρκη. Μπαράκια, υπέροχο φαΐ, μουσικές. Η Αθήνα σάς άρεσε;
Πάρα πολύ. Θέλω πολύ να παίξω. Μπορώ να πω νιώθω σαν στο σπίτι μου. Πιο πολύ ανυπομονούν οι εκπρόσωποι του ανδρικού φύλου…
Μάλλον είναι το μακιγιάζ (γελώντας). Δεν είμαι και τόσο όμορφη…