Εκείνοι που ίδρυσαν το νέο ελληνικό κράτος

Ο Ρήγας Βελεστινλής εγκαινιάζει τη νέα σειρά της Ιστορικής Βιβλιοθήκης των «ΝΕΩΝ» με τους «Ιδρυτές της νεότερης Ελλάδας», δεκαέξι τόμοι γραμμένοι από γνωστούς ιστορικούς
«O Ρήγας προσδοκούσε ότι το μέλλον των λαών της Βαλκανικής και της Μικράς Ασίας θα θεμελιωνόταν σε μια νέα κοινωνική, ηθική και πολιτική τάξη κατά τις πλέον ρηξικέλευθες επαγγελίες της διανόησης του Διαφωτισμού», γράφει ο ιστορικός Πασχάλης Κιτρομηλίδης. Που θεωρεί «παρερμηνεία και αναχρονισμό να αποδίδονται στον Ρήγα προθέσεις σχετικά με την αναβίωση της βυζαντινής αυτοκρατορίας και να ανιχνεύονται επίπλαστα στοιχεία βυζαντινής ιδεολογίας στη σκέψη του». Στο πρόγραμμα του Ρήγα «η πολιτική χειραφέτηση των βαλκανικών λαών και η ρήξη με το παρελθόν που συμβόλιζε η “Ελληνική Δημοκρατία” θα θεμελιωνόταν στην ελληνική παιδεία που αποτελούσε τον συνεκτικό πνευματικό ιστό μεταξύ των λαών της περιοχής». Η ζωή και η επαναστατική δράση του Ρήγα θα προσφέρεται αύριο με «ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ». Είναι ο πρώτος από δεκαέξι αυτοτελείς τόμους – θα ακολουθήσουν ενδεικτικά οι Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Γεώργιος Καραϊσκάκης, Ιωάννης Καποδίστριας- με τους οποίους η Ιστορική Βιβλιοθήκη των «ΝΕΩΝ», με την επιστημονική επιμέλεια του ιστορικού Βασίλη Παναγιωτόπουλου, ανοίγεται στον τομέα των βιογραφιών μεγάλων ιστορικών προσωπικοτήτων της Νεότερης Ελλάδας, τομέα στον οποίο η ελληνική βιβλιογραφία υστερεί.

Με την εγκυρότητα της πένας γνωστών ιστορικών, ειδικών σε κάθε θέμα ή ιστορική προσωπικότητα, η σειρά επικεντρώνεται στους «Ιδρυτές της νεότερης Ελλάδας», μεγάλες δηλαδή μορφές της ελληνικής ιστορίας που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο συνέβαλαν αποφασιστικά στην υπόθεση της Επανάστασης και της ίδρυσης του νεότερου ελληνικού κράτους.

Η βιογράφηση βέβαια του Ρήγα δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο Πασχάλης Κιτρομηλίδης, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και διευθυντής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, συγγραφέας του τόμου, το επισημαίνει από την αρχή, λόγω των περιορισμένων πηγών, ειδικά για την πρώτη φάση της ζωής του Ρήγα πριν από τη μετάβασή του στη Βλαχία.

Τα προβλήματα αρχίζουν ήδη από το όνομά του. Ο ίδιος υπέγραφε ως Ρήγας Βελεστινλής- από το Βελεστίνο, δηλαδή- και η χρήση της ονομασίας Φεραίος- από το αρχαίο όνομα του οικισμού Φεραί- είναι μεταγενέστερη, λέει ο κ. Κιτρομηλίδης, «από λογίους του όψιμου Διαφωτισμού, αρκετά χρόνια μετά τον θάνατό του». Μάλιστα, η πρώτη αναφορά του Ρήγα ως Φεραίος «οφείλεται σε έναν φανατικό εχθρό του, τον Μιχαήλ Περδικάρη, σε αντι-Διαφωτιστικό κείμενο, γραμμένο γύρω στο 1811».

Το βιβλίο, βασισμένο σε όλες τις διαθέσιμες ελληνικές και ξένες βιβλιογραφικές πηγές, ακολουθεί την πορεία του Ρήγα από τη Θεσσαλία στο Βουκουρέστι, στη Βιέννη, στην Τεργέστη μέχρι την εκτέλεσή του στο Βελιγράδι. Και από το πρώτο του βιβλίο, το «Σχολείον των ντελικάτων εραστών», μέχρι τη «Χάρτα» και τον «Θούριο». Παρακολουθεί και το αξιοθαύμαστο εκδοτικό και πολιτικό του πρόγραμμα, με το οποίο προσπάθησε να εμφυσήσει το επαναστατικό πνεύμα στους υπόδουλους βαλκανικούς λαούς. Δίνει το γενικό πλαίσιο της εποχής, με τη Γαλλική Επανάσταση και τις επιρροές της στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Ταυτόχρονα, παραθέτει στο παράρτημα των τεκμηρίων και σημαντικά ιστορικά κείμενα που έχουν γραφτεί για τον Ρήγα από τους Μιχαήλ Περδικάρη, Αιμίλιο Λεγκράν, Λέανδρο Βρανούση, Αριστόβουλο Μάνεση.

ΙΝFΟ

Ο πρώτος τόμος της σειράς «Ιδρυτές της νεότερης Ελλάδας» για τη ζωή και τη δράση του Ρήγα αύριο προαιρετικά με «ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ» προς 2 ευρώ.

Η περιπέτεια της «Εφημερίδος»

«Η “Εφημερίς”, που εξέδωσαν στις 30 Δεκεμβρίου 1790 στη Βιέννη οι αδελφοί Μαρκίδες Πούλιου, αποτελεί ουσιαστικά το πρώτο ελληνικό δημοσιογραφικό όργανο», γράφει ο Πασχάλης Κιτρομηλίδης. «Στόχος των εκδοτών ήταν να προσφέρουν “τοις φιλέλλησι μίαν γαζέτα εις την απλήν ρωμαίικην γλώσσαν”. Τα σχέδια και οι επιδιώξεις των εκδοτών ταυτίστηκαν με τα επαναστατικά σχέδια του Ρήγα. Οι τουρκικές αρχές ζητούσαν επανειλημμένα από την αυστριακή διοίκηση τη διακοπή της κυκλοφορίας της. Η σύλληψη του Ρήγα, το1797, οδήγησε στην παύση του εντύπου».