Παιχνίδι κερδοσκοπίας σε ομόλογα, Χρηματιστήριο

Άγρια κερδοσκοπική επίθεση δέχθηκε χθες η ελληνική οικονομία από ξένα επενδυτικά κεφάλαια που εκμεταλλεύτηκαν το όργιο φημών που καλλιεργείται από τον διεθνή Τύπο και μερίδα ευρωπαϊκών τραπεζών για ενδεχόμενη χρεοκοπία της Ελλάδας με αφορμή το μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα και χρέος της.

Ξένα επενδυτικά κεφάλαια προχώρησαν χθες σε μαζικό ξεπούλημα μετοχών στο Χρηματιστήριο βυθίζοντας τον Γενικό Δείκτη κατά 6,21%. Μέσα σε λίγες μόνο ώρες «έκαναν φτερά» από το Ελληνικό Χρηματιστήριο περισσότερα από 5 δισ. ευρώ, καθώς η αγορά σημείωσε τη μεγαλύτερη πτώση από την αρχή του έτους και την τρίτη μεγαλύτερη από το 1999!

Την ίδια ώρα, άγριο παιχνίδι έγινε στην αγορά ομολόγων από διεθνείς τράπεζες και άλλους δανειστές της χώρας, με αποτέλεσμα τα επιτόκια δανεισμού τού Ελληνικού Δημοσίου- και συγκεκριμένα η διαφορά των δεκαετών ελληνικών ομολόγων από τα αντίστοιχα γερμανικά- να σημειώσουν άλμα φθάνοντας το 2,05%, από 1,84% προχθές.

Η άνοδος στο κόστος δανεισμού αποτελεί νάρκη στην ήδη επιβαρυμένη κατάσταση των δημόσιων οικονομικών. Το νέο άλμα των επιτοκίων των ομολόγων (spread) κατά 0,21% μέσα σε μόλις μία ημέρα ισοδυναμεί με ετήσια επιβάρυνση 184 εκατ. ευρώ στο κόστος δανεισμού. Υπολογίζεται ότι αύξηση του κόστους δανεισμού κατά 1% συνεπάγεται ετήσιες επιβαρύνσεις 900 εκατ. ευρώ. Και καθώς λόγω των κερδοσκοπικών φημών τα επιτόκια των ομολόγων του Δημοσίου έχουν αυξηθεί κατά 0,63% σε διάστημα δύο μόλις εβδομάδων, το συνολικό ετήσιο κόστος μέχρι τώρα ανέρχεται σε πάνω από 550 εκατ. ευρώ.

Το κλίμα κινδυνολογίας για την ελληνική οικονομία κορυφώθηκε προχθές με έκθεση της Deutsche Βank και δημοσιεύματα στον ξένο Τύπο που, με αφορμή τις αλλεπάλληλες δηλώσεις του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Ζ. Κ. Τρισέ για την ανάγκη λήψης δραστικών μέτρων για τη μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού, έκαναν λόγο ακόμα και για πιθανή προσφυγή της Ελλάδας στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ενδεικτικό, ωστόσο, του «παιχνιδιού» των διεθνών αγορών είναι ότι με δύο νέες εκθέσεις που δημοσιοποιήθηκαν χθες, τόσο η Citigroup όσο και η ΜerriΙl Lynch χαρακτηρίζουν απίθανο το ενδεχόμενο χρεοκοπίας της Ελλάδας εκθέτοντας έτσι την Deutsche Βank. Ακόμα και οι συντάκτες της έκθεσης της Deutche Βank έσπευσαν χθες με διευκρινιστικές δηλώσεις τους στην ιστοσελίδα της Ντόιτσε Βέλε να τονίσουν πως το σενάριο είναι υποθετικό. Την ίδια ώρα, έμμεση στήριξη στην κυβέρνηση προσέφεραν και οι Βρυξέλλες. Η εκπρόσωπος του κοινοτικού επιτρόπου Χ. Αλμούνια Αμέλια Τόρες, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, σημείωνε με νόημα πως «ευθύνη της Επιτροπής είναι να μην καλλιεργεί εικασίες». Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η Επιτροπή «περιμένει την υλοποίηση του προϋπολογισμού του 2010, ο οποίος θα πρέπει να έχει στόχο την επαναφορά της ελληνικής οικονομίας στην οδό της δημοσιονομικής εξυγίανσης με πειστικό τρόπο», ζητώντας έτσι πρόσθετα μέτρα.

Απίθανη η χρεοκοπία, λένε Citigroup και Μerryll Lynch
«Παρά το υψηλό μακροοικονομικό ρίσκο, δυσκολευόμαστε να δούμε πώς η Ελλάδα θα μπορούσε να πτωχεύσει στο πλαίσιο της ΟΝΕ», επισημαίνει σε έκθεσή της η Citigroup και εξηγεί πως για να περιέλθει η Ελλάδα σε αδυναμία δανεισμού, απαιτούνται όχι μία αλλά ντόμινο υποβαθμίσεων πιστοληπτικής ικανότητας.

Όπως εξηγούν οι συντάκτες της έκθεσης με τίτλο «Προσοχή: Δεν είναι όλες οι ανησυχίες δικαιολογημένες», για να φθάσουν οι ελληνικές τράπεζες να μην μπορούν να χρησιμοποιούν ως ενέχυρο δανεισμού από την ΕΚΤ ελληνικά ομόλογα, θα πρέπει να υποβαθμιστεί η χώρα κατά 4 έως 6 βαθμίδες από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Σήμερα, η βαθμολογία της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας βρίσκεται στο Α- από τους οίκους Fitch και Standard & Ρoor΄s και στο Α1 από τη Μoody΄s.

Η ΕΚΤ από τον περασμένο Μάιο μείωσε την απαίτηση «ποιότητας» για ομόλογα που λαμβάνει ως εγγυήσεις από τις τράπεζες, από το Α στο ΒΒΒ-. Για να φθάσει η αξιολόγηση στο ΒΒΒ- απαιτείται υποβάθμιση κατά 4 μονάδες από την S&Ρ και τη Fitch και κατά 6 βαθμίδες από τη Μoody΄s, σημειώνει η Citigroup και καταλήγει: «Τέτοια ακραία και κατά την άποψή μας απίθανα, ενδεχόμενα θα δημιουργούσαν θέμα όσον αφορά την ικανότητα της Ελλάδας, και όχι μόνο των τραπεζών, να δανείζεται».

Στο ίδιο μήκος κύματος και η Μerryll Lynch εκτιμά ότι τα ρίσκα είναι υπερεκτιμημένα- αν και σημειώνει πως η μακροοικονομική εικόνα της Ελλάδας δεν είναι καθόλου ευοίωνη- και χαρακτηρίζει εξαιρετικά απίθανο το ενδεχόμενο χρεοκοπίας της χώρας.

ΕΙΚΑΣΙΕΣ

χαρακτηρίζει τα μαύρα σενάρια η εκπρόσωπος του κοινοτικού επιτρόπου Χ. Αλμούνια Αμέλια Τόρες, αλλά ζητάει νέα μέτρα

Να καταθέσει άμεσα ρεαλιστικές προτάσεις η κυβέρνηση

ΔΕΝ τίθεται θέμα χρεοκοπίας της χώρας. Ωστόσο, επειδή έχουμε δει τέτοια φαινόμενα και άλλες φορές στο παρελθόν, τίθεται επιτακτικά θέμα άμεσης και ρεαλιστικής αντίδρασης εκ μέρους της κυβέρνησης.

Οι γύπες πετάνε χαμηλά όταν βλέπουν τροφή.

Η κυβέρνηση πρέπει να καταθέσει τις προτάσεις της, όχι μόνο στο πλαίσιο του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης, αλλά ενός πιο μακροπρόθεσμου, κατά προτίμηση δεκαετούς προγράμματος. Εκεί πρέπει να θέτει ως στόχο τον περιορισμό του χρέους στο 80% του ΑΕΠ στον συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα και να προσδιορίζει τα μέσα με τα οποία θα το επιτύχει. Συγκεκριμένα, να αναφέρει αν σκοπεύει να αλλάξει το Ασφαλιστικό, να λάβει διαρθρωτικά μέτρα για τη φορολογία και για τις δαπάνες.

Πριν από αυτό, όμως, πρέπει να αποδεχθεί ότι το δημοσιονομικό-ασφαλιστικό είναι το υπ΄ αριθμόν 1 πρόβλημα της χώρας. Το δεύτερο είναι η ανταγωνιστικότητα και η παραγωγική αναδιάρθρωση. Δεν μπορούμε να βάζουμε άλλες προτεραιότητες, γιατί δεν μπορούμε να τα επιτύχουμε όλα ταυτόχρονα. Οι αγορές μάς δανείζουν 55 δισ. ευρώ τον χρόνο και άλλα περίπου 5 δισ. ευρώ παίρνουμε από το ΕΣΠΑ. Αυτό δεν μπορούμε να το αγνοούμε. Διότι μόνο από μια άνοδο του επιτοκίου δανεισμού κατά 0,1%, το κόστος είναι 100 εκατ. ευρώ.

Υπερβολική η αντίδραση των αγορών, αλλά να πάρουμε τα μέτρα μας

Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ των αγορών αντικατοπτρίζει μεν τη δεινή δημοσιονομική κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, αλλά είναι υπερβολική. Υπάρχει φωτιά πίσω από τον καπνό, αλλά όχι τέτοια φωτιά που να μας κάψει το σπίτι.

Οι αγορές υπεραν-τιδρούν. Αυτό δεν πρέπει να μας εκπλήσσει, γιατί έτσι λειτουργούν πάντα. Τα δεδομένα για το έλλειμμα είναι γνωστά εδώ και καιρό και μόλις τώρα αντέδρασαν, αποδεχόμενες ένα ακραίο ενδεχόμενο- τη χρεοκοπία- το οποίο προεξοφλούν.

Πάντως, νομίζω ότι όλη αυτή η εμπειρία ίσως να μας κάνει και καλό. Και αυτό γιατί μας δίνει την ευκαιρία να συνειδητοποιήσουμε πώς σκέφτονται οι ξένοι και να λάβουμε τα μέτρα μας. Κι αυτό αφορά όχι μόνο την κυβέρνηση, αλλά και την αντιπολίτευση.

Ακόμη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει ανοίξει τα χαρτιά της. Το πιθανότερο είναι να ζητήσει μια λίγο μεγαλύτερη προσπάθεια για μείωση του ελλείμματος. Σε ό,τι αφορά την κερδοσκοπία, είναι μέρος του παιχνιδιού. Αυτή συντηρεί τις αγορές. Είναι φυσικό, κάποιος που έχει αγοράσει ομόλογα να τα βλέπει όλα ρόδινα, και κάποιος που δεν έχει, να θέλει να ρίξει την αγορά για να τα αποκτήσει σε χαμηλότερη τιμή.

Αξίζει, λοιπόν, να διερωτάται κανείς τι κρύβεται πίσω από κάθε εκτίμηση που διατυπώνεται.

Ισλανδία του Αιγαίου η Ελλάδα

ΑΣΤΑΜΑΤΗΤΟ συνεχίζεται το μπαράζ αρνητικών δημοσιευμάτων για την κακή οικονομική κατάσταση της Ελλάδας. Οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» στη στήλη Lex που θεωρείται ότι έχει μεγάλη επιρροή, κάνουν λόγο για «ελληνική τραγωδία» και παρομοιάζουν την Ελλάδα με την Ισλανδία του Αιγαίου. Τελευταία, η ελληνική οικονομία θυμίζει την «πλήρη καταστροφή» του Ζορμπά, σημειώνει η εφημερίδα.

Όπως αναφέρει η βρετανική εφημερίδα, το δημόσιο χρέος υπερβαίνει το 100% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος και οι επενδυτές συνειδητοποιούν την «τρομακτική προοπτική» το έλλειμμα του προϋπολογισμού να ανέλθει σε 12% του ΑΕΠ το 2010 και το 2011. Επίσης, τα spreads του 10ετούς ομολόγου του ελληνικού Δημοσίου έχουν εκτιναχθεί στα ύψη και τα ελληνικά credit default swaps είναι υψηλότερα από αυτά της Νότιας Αφρικής, της Πολωνίας ή του Περού.

Ασφαλείς οι καταθέσεις, αλλά λιγότερα και ακριβότερα δάνεια

ΣΕ ΑΚΡΙΒΟΤΕΡΑ και λιγότερα δάνεια θα οδηγήσει η αναταραχή στην αγορά ομολόγων, εφόσον παγιωθούν οι πιέσεις στο μέτωπο του κόστους δανεισμού, ενώ πηγές της Τραπέζης της Ελλάδος διαβεβαιώνουν κατηγορηματικά πως δεν τίθεται ζήτημα ασφάλειας των καταθέσεων στις τράπεζες.

«Δεν τίθεται ζήτημα ασφάλειας καταθέσεων και σε καμία περίπτωση πτώχευσης ελληνικής τράπεζας» λένε στελέχη της Τραπέζης της Ελλάδος, ενώ άλλα τραπεζικά στελέχη εκτιμούν πως τα επιτόκια δανεισμού από τις εμπορικές τράπεζες θα κινηθούν ανοδικά τους επόμενους μήνες. Αυτό το αποδίδουν τόσο στην αύξηση του κόστους δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου όσο και στη στροφή των τραπεζών σε άλλες μορφές χρηματοδότησης των αναγκών τους, υψηλότερου κόστους από την ΕΚΤ. Ήδη, άλλωστε, υπό πίεση βρίσκονται οι εκταμιεύσεις νέων δανείων των τραπεζών. Η πιστωτική επέκταση καθηλώθηκε στο 4,4% τον Οκτώβριο, από 5,4% τον Σεπτέμβριο και έναντι 15,9% στο τέλος του περασμένου έτους.

Οι εξελίξεις στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα και διεθνώς εξετάστηκαν σε σύσκεψη που είχε χθες ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος με τους εκπροσώπους της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, όπου συζητήθηκε η επιλογή της σταδιακής απεμπλοκής των ελληνικών τραπεζών από τη φθηνή χρηματοδότηση της ΕΚΤ και η άντληση κεφαλαίων μέσω εναλλακτικών πηγών, όπως εκδόσεις εταιρικών ομολόγων. «Η κατάσταση είναι δύσκολη αλλά βελτιώνεται σταδιακά» εκτιμήθηκε στη σύσκεψη, όπου τονίστηκε πως οι ελληνικές τράπεζες είναι κεφαλαιακά θωρακισμένες.

Απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα για τις τράπεζες, τις καταθέσεις και το κόστος δανεισμού του Δημοσίου δίδονται παρακάτω:

1Πόσο πιθανό είναι να μη γίνονται αποδεκτά τα ελληνικά ομόλογα για δανεισμό των τραπεζών από την ΕΚΤ; Το 2010 η ΕΚΤ, σύμφωνα με τα στάνταρ που έχει θέσει, θα απαιτεί βαθμολογία ομολόγων ΒΒΒ- τουλάχιστον από έναν οίκο αξιολόγησης, προκειμένου να δανείσει τις τράπεζες με ενέχυρο ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου. Για να φτάσουν σε αυτό το επίπεδο βαθμολογίας τα ελληνικά ομόλογα, θα απαιτηθούν απανωτές υποβαθμίσεις από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Σήμερα η βαθμολογία της Ελλάδας είναι Α- από τη Fitch και τη Standard and Ρoor΄s και Α1 από τη Μoody΄s. Όπως σημειώνει σε έκθεσή της η Citi, για να μην «περνάνε» τα ελληνικά ομόλογα θα απαιτηθεί υποβάθμιση τεσσάρων βαθμίδων από τη Fitch και την S&Ρ και κατά 6 από τη Μoody΄s.

2Τι πρόβλημα δημιουργεί στις τράπεζες το φρένο που προτίθεται να βάλει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζας στη φθηνή ρευστότητα;

Τους κόβει τον φθηνό δανεισμό, αλλά και τα κέρδη που αποκόμιζαν με την πρακτική τής αγοράς ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου προκειμένου να τα ενεχυριάσουν στην ΕΚΤ και να πάρουν δανεικά. Δάνειζαν μέχρι σήμερα το Δημόσιο αγοράζοντας ομόλογα με αποδόσεις 4% και 5%, και με ενέχυρο αυτούς τους τίτλους δανείζονταν οι ίδιες με επιτόκιο 1% εγγράφοντας σημαντικά κέρδη. Τώρα, η οδός αυτή θα αρχίσει να κλείνει. 3Υπάρχει φόβος για αύξηση των επιτοκίων στα δάνεια;

Τα επιτόκια βρίσκονται σήμερα σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, καθώς το βασικό επιτόκιο του ευρώ βρίσκεται στο 1% και το euribor, που αποτελεί το σημείο αναφοράς για τον προσδιορισμό των περισσότερων νέων δανείων στη χώρα μας, βρίσκεται επίσης σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, στο 0,716% (τρίμηνη διάρκεια) από 2,859% στις αρχές του έτους. Με την έξοδο της οικονομίας της ευρωζώνης από την ύφεση εντός του 2010 και τη σταδιακή επαναφορά των πληθωριστικών κινδύνων, η ΕΚΤ δεν θα αργήσει να αρχίσει να αυξάνει τα επιτόκια του ευρώ συμπαρασύροντας και τα επιτόκια δανεισμού των εμπορικών τραπεζών. Πρόσφατη πρόβλεψη 80 αναλυτών στο Reuters έκανε λόγο για αύξηση των επιτοκίων του ευρώ στο 1,5% το φθινόπωρο του 2010. Τα επιτόκια στην Ελλάδα βέβαια θα επηρεαστούν και από μία άλλη παράμετρο: το κόστος δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου που αποτελεί οδηγό για το κόστος δανεισμού και των τραπεζών, οι οποίες θα μεταφέρουν τις επιβαρύνσεις στους πελάτες τους, μέσω αύξησης των επιτοκίων δανεισμού.

4Υπάρχει θέμα ασφάλειας των καταθέσεων;

Στην Ελλάδα οι καταθέσεις στις τράπεζες καλύπτονται από το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ). Με τους ισχύοντες νόμους, το σύνολο των καταθέσεων του ιδίου καταθέτη σε πιστωτικό ίδρυμα που καλύπτεται από το ΤΕΚΕ, ανέρχονται σε 100.000 ευρώ. Το όριο αυτό ισχύει ανά καταθέτη και ανά πιστωτικό ίδρυμα, ανεξάρτητα από τον αριθμό των λογαριασμών, το νόμισμα ή τη χώρα λειτουργίας του υποκαταστήματος του πιστωτικού ιδρύματος στο οποίο τηρείται η κατάθεση.