Φαινόμενα

Σαν σαπουνοπερικό ριάλιτι
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Με χειραψίες των Αντώνη και Δημήτρη, Ντόρας και Άρη on camera επισφραγίστηκε η πολιτική διάσταση του νεοδημοκρατικού ριάλιτι
«Σας παρακαλώ δεν θα κάνετε το δελτίο μου καφενείο» φώναζε ο Νίκος Χατζηνικολάου ανακαλώντας στην τάξη- αν είναι ποτέ δυνατόν!- τον Γιώργο Τράγκα που είχε παρεκτραπεί σε μια παθιασμένη υπεράσπιση του εκλεκτού του για την αρχηγία της Ν.Δ. Αντώνη Σαμαρά διά της επιθέσεως στο αντίπαλο στρατόπεδο της Ντόρας Μπακογιάννη- και για την ακρίβεια στον «μητσοτακισμό», στον οποίο προφανώς εκείνος έχει δώσει περιεχόμενο, οι υπόλοιποι συμπεραίνουμε εκ των συμφραζομένων της Ιστορίας.

«Ρολίστας» του δελτίου από τους πιο σταθερούς, ο Γιώργος Τράγκας έχει αναδειχθεί σε σήμα κατατεθέν όχι μόνο του νεοδημοκρατικού πάθους, αλλά κυρίως του νεοελληνικού μιντιακοπολιτικού καφενειακού αχταρμά. Χάρη σε αυτόν (τον αχταρμά) η πολιτική στη χώρα μας έχει εξελιχθεί σε θέαμα συγκινήσεων ψυχαγωγικού χαρακτήρα μάλλον παρά πολιτικού.

Είναι αλήθεια πως έχει γίνει συνήθεια στο τηλεοπτικό αυτό έθνος να «χαζεύει» τις εσωκομματικές συγκρούσεις των κομμάτων εξουσίας από την τηλεόραση. Σαν σαπουνοπερικό ριάλιτι. Μια παράδοξη τηλεοπτική σύνθεση, που διαμόρφωσαν οι όροι της «γαστριμαργικής» ενημέρωσης, οι οποίοι κυριάρχησαν στην εγχώρια τηλεόραση. Εδώ και χρόνια μεγαλύτερη σημασία είχαν οι «μυστικοί δείπνοι» από τις πολιτικές ιδέες που ανταλλάσσονταν σε αυτούς- αν ανταλλάσσονταν. Αυτοί οι ίδιοι όροι είναι που επιβλήθηκαν και στον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται ο πολιτικός διάλογος στο εσωτερικό των κομμάτων. Τουλάχιστον επισήμως. Γιατί προφανώς υπάρχουν οι κατ΄ ιδίαν συζητήσεις, οι επαφές, τα τραπεζώματα, οι συναλλαγές, όπου ουδείς γνωρίζει αν επικρατούν όροι πολιτικοί, με την έννοια της αγωνίας για το ποια πολιτική χρειάζεται η χώρα για να εξελιχθεί ή αν επικρατούν όροι πιο… προσωπικοί, δηλαδή το ποιοι θα πάνε με ποιους για να συντηρήσουν ή να αποκτήσουν μεγαλύτερη δύναμη και εκλογική πελατεία. Άραγε έχει συζητηθεί ποτέ πίσω από τις κλειστές πόρτες ότι η «εκλογική πελατεία» είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα, καθώς ο «πελάτης» περιμένει πάντα προσωπικές υπηρεσίες και ουδόλως ενδιαφέρεται για όραμα;

Αν και για να είμαστε ακριβείς, τα οράματα δεν είναι και πολύ τηλεοπτικά. Τι είναι τηλεοπτικό; Οι ωραίες χειραψίες. Σαν αυτές των Αντώνη και Δημήτρη, Ντόρας και Άρη on camera. Και παρά το πολιτικό τους νόημα, το οποίο τους προσδίδει η ιδιότητα των πρωταγωνιστών, δεν παύουν να έχουν εκείνη τη συγκινητική διάσταση των «συμμαχιών», που δημιουργούνται σε συνθήκες εγκλεισμού μεταξύ των παικτών ενός ριάλιτι. Γιατί μόνον εκεί ο κάθε παίκτης γίνεται αυτό που δείχνει στην κάμερα. Δεν έχει σημασία τι ήταν πριν, πώς πορεύτηκε, ποιες επιλογές έκανε, αφού ο τηλεθεατής επιλέγει να συμπαθήσει ή να αντιπαθήσει με βάση εξωτερικά χαρακτηριστικά, τα οποία τον παρακινούν να επενδύσει δικούς του καημούς και βιώματα. Εξ ου και οι παίκτες των ριάλιτι γίνονται αυτό που βλέπει το φιλοθέαμον σε αυτούς για όσο βρίσκονται εκτεθειμένοι στις κάμερες. Κατόπιν επιστρέφουν στην κανονική τους ζωή και εκεί τίποτε δεν έχει αλλάξει. Το παρελθόν παραμένει το ίδιο, το κοινωνικό περιβάλλον επίσης και η ζωή επιστρέφει στα μικρά της μέτρα και τις πάγιες απαιτήσεις της. Ως εκ τούτου, το εκάστοτε πολιτικό ριάλιτι μπορεί να προσφέρει «ήρωες» για να ταυτιστεί το φιλοθέαμον, μπορεί να αποκτά πάθος με ξεσπάσματα «καφενείου» που θυμίζουν πολύ την καθημερινότητα των κοινών θνητών, αλλά δεν είναι.


Χαμός στα τηλεπαράθυρα

Κάθε κόμμα και κάθε πολιτικός και Ιστορία έχει και παρελθόν και μέλλον μπορεί να αναζητεί. Αλλά όταν όλα αυτά στριμώχνονται στην επίπεδη σκηνοθεσία των τηλεπαραθύρων χάνουν το βάθος, την ποιότητα και τις σημαντικότερες εκ των διαφορών, που συνιστούν εν τέλει την πολιτική. Για να γίνουν θεαματική τηλεόραση. Και τότε απευθύνονται στους πολίτες σαν να είναι τηλεθεατές, δηλαδή, με αδυναμία να συνθέσουν μια σκέψη. Εξ ου και γεμίσαμε παραδείγματα εκ του εξωτερικού. Τι Ομπάμα, τι Σαρκοζί, επιστρατεύτηκαν για συγκρίσεις, ενώ για τη Χίλαρι μια θέση βρέθηκε, λόγω φύλου- αν και ως προς τις πολιτικές επιλογές «ταιριάζει» σε άλλον. Ό,τι κι αν λέμε, πρόκειται για τον Αντώνη και τον Δημήτρη, την Ντόρα και τον Άρη, και στα δελτία ειδήσεων κάθε βράδυ γίνεται χαμός.