Ραντεβού με τον Κινέζο τραπεζίτη

Τόνοι μελάνης έχουν ήδη χυθεί διεθνώς εν όψει της αυριανής επίσκεψης του Μπαράκ Ομπάμα στην Κίνα. Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, άλλωστε, έχει δηλώσει πως «η σχέση ΗΠΑ και Κίνας θα διαμορφώσει τον 21ο αιώνα». Επί του παρόντος, πάντως, το Πεκίνο έχει στη σχέση αυτή τον ρόλο του τραπεζίτη και η Αμερική τον ρόλο του καταχρεωμένου οφειλέτη. «Σπάνια», προβλέπει το «Spiegel», «θα έχουμε δει την υπερδύναμη να συμπεριφέρεται τόσο γλυκά».

O Μπαράκ Ομπάμα άρχισε χθες την παρθενική του περιοδεία στην Ασία από την Ιαπωνία και αύριο φθάνει στη Σαγκάη, όπου θα απαντήσει μεταξύ άλλων στις ερωτήσεις ομάδας νεαρών Κινέζων. Ο Λευκός Οίκος είχε εκφράσει την επιθυμία να τεθούν ερωτήσεις και μέσω Ίντερνετ. Θεωρείται βέβαιο, πάντως, πως η ακόλουθη ερώτηση που «ξέφυγε» από τον ασφυκτικό έλεγχο και δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα της επίσημης κυβερνητικής εφημερίδας ούτε θα τεθεί ούτε θα απαντηθεί από τον Αμερικανό πρόεδρο: «Πώς βλέπετε την ελευθερία της έκφρασης α λα κινεζικά, με τις κινεζικές υπηρεσίες προπαγάνδας να φιλτράρουν τα σχόλια στο Ίντερνετ και να σβήνουν μηνύματα;».

Η πλάστιγγα. Τριάντα χρόνια μετά την εγκαθίδρυση διπλωματικών σχέσεων ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Πεκίνο, η διμερής πλάστιγγα κλίνει πλέον σαφώς υπέρ της Κίνας. Οι οικονομικές σχέσεις των δύο χωρών είναι βέβαια αλληλοεξαρτώμενες· τόσο που, όπως επισημαίνει η «Ιndependent», κάποιοι μιλούν για «Chimerica», Κιναμερική. Άλλοι αναλυτές υποστηρίζουν πως η ομάδα που κατευθύνει πλέον την παγκόσμια οικονομία δεν είναι ούτε το G8 ούτε το G20 αλλά ένα ανεπίσημο G2- Αμερική και Κίνα. Γεγονός όμως είναι πως η πρώτη χρειάζεται τη δεύτερη πολύ περισσότερο από ό,τι το αντίστροφο. Περίπου τα δύο τρίτα των συναλλαγματικών αποθεμάτων της Κίνας είναι σε δολάρια. Η Κίνα είναι ο βασικότερος προμηθευτής αγαθών των ΗΠΑ. Οι εισαγωγές φτηνών κινεζικών προϊόντων σπρώχνουν προς τα επάνω το αμερικανικό βιοτικό επίπεδο και ελαχιστοποιούν τους κινδύνους πληθωρισμού.

Είναι επίσης ο πιο σημαντικός πιστωτής των ΗΠΑ- κατέχει περισσότερο από 1 τρισ. του αμερικανικού εξωτερικού χρέους.

Η σημασία. Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον Μπαράκ Ομπάμα; Πως οι Κινέζοι περιμένουν από αυτόν να συμπεριφερθεί πολύ πιο ταπεινά από τον προκάτοχό του. Και όπως επισημαίνει το «Spiegel», «ο πρόεδρος μάλλον δεν θα απογοητεύσει τους οικοδεσπότες του. Κρίνοντας από όσα έχουν αφήσει να εννοηθεί οι σύμβουλοί του, δεν θα κατακλύσει τους Κινέζους με αιτήματα. Το όραμα ενός κόσμου απαλλαγμένου από πυρηνικά όπλα θα πρέπει να περιμένει. Ο Αμερικανός θα συνεχίσει να πιέζει το Πεκίνο να ανατιμήσει το νόμισμά του, το γιουάν, αλλά μόνο σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Οι εκκλήσεις για δεσμευτικούς στόχους όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου θα γίνουν ήσυχα, αν γίνουν». Το ίδιο θα ισχύσει εκτός απροόπτου και όσον αφορά τις μαζικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το Πεκίνο.


Συρρικνώνεται η σημασία της Ευρώπης

Τι σημαίνουν άραγε όλα αυτά για την Ευρώπη; Σύμφωνα με μία νέα μελέτη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων, οι Ευρωπαίοι πιστεύουν πως οι κοινές αξίες και η κοινή ιστορία τους τούς εγγυώνται μια σταθερή σχέση στο πλευρό των ΗΠΑ, και θεωρούν εαυτούς τους «φυσικούς εταίρους» της Αμερικής. Μόνο που κάνουν λάθος, καταλήγει η έρευνα: οι πολιτικές της Αμερικής καθορίζονται με βάση τα συμφέροντά της. Με άλλα λόγια, όσο μεγαλώνει για αυτήν η σημασία της Κίνας ειδικότερα και της Ασίας γενικότερα, τόσο συρρικνώνεται η σημασία της Ευρώπης.


ΓΝΩΜΗ Η Κίνα έχει πάρει αέρα
Της JΑΝΕ ΜΑCΑRΤΝΕΥ

Η Κίνα, την οποία επισκέπτεται από αύριο ο πρόεδρος Ομπάμα, θέλει έναν ρόλο στην παγκόσμια σκηνή και πιστεύει ότι της αξίζει. Παρά τις διαμαρτυρίες της ότι παραμένει φτωχή και την επιμονή της ότι δεν πρέπει κανείς να παρεμβαίνει στις υποθέσεις άλλων, η Κίνα ζητεί ξαφνικά να διαδραματίσει έναν ηγετικό ρόλο στην αντιμετώπιση προβλημάτων, από την οικονομική αστάθεια ώς την κλιματική αλλαγή.

Οι κρατικές εφημερίδες διαφημίζουν το γεγονός ότι ο κ. Ομπάμα είναι ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ που επισκέπτεται την Κίνα κατά το πρώτο έτος της θητείας του. Λίγο πιο κάτω, δημοσιεύουν έρευνες που λένε ότι οι απλοί πολίτες δεν δίνουν μεγάλη σημασία στην επίσκεψη, επειδή δεν περιμένουν μεγάλο όφελος απ΄ αυτήν. Αυτό αντανακλά τη σκέψη της ηγεσίας: θέλουμε να μας αναδείξεις, αλλά είμαστε η μόνη άλλη μεγάλη παγκόσμια δύναμη, γι΄ αυτό καλά θα κάνεις να προσέχεις.

Μπορεί να είναι πρόωρο να μιλήσουμε για μια G2, μια «Ομάδα των 2», όμως η Κίνα έχει πάρει αέρα. Η οικονομία της αναπτύσσεται πολύ, την ώρα που οι ΗΠΑ και το μεγαλύτερο μέρος του υπόλοιπου κόσμου πασχίζουν να τα βγάλουν πέρα.

«Προς το παρόν, οι Κινέζοι ηγέτες έχουν επιλέξει μια ρεαλιστική στρατηγική», λέει ο Μινσίν Πέι του Ιδρύματος Κάρνεγκι για την Παγκόσμια Ειρήνη. «Θα συνεργάζονται με τις ΗΠΑ σε τομείς όπου τα συμφέροντά τους επικαλύπτονται, όπως για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της Βόρειας Κορέας. Όμως σε θέματα όπου τα συμφέροντά τους δεν επικαλύπτονται, όπως η διευθέτηση της αντιπαράθεσης της Δύσης με το Ιράν, η Κίνα είναι απρόθυμη να βοηθήσει».

Εκεί όπου υπάρχει ελπίδα για παραχωρήσεις είναι το θέμα της κλιματικής αλλαγής. Η Κίνα θέλει χαλάρωση των περιορισμών που επιβάλλουν οι ΗΠΑ στις εξαγωγές υψηλής τεχνολογίας, υποστηρίζοντας ότι αυτό θα της επιτρέψει να κάνει περισσότερα για να αντιμετωπίσει τη ρύπανση.