Παίζει το τελευταίο του χαρτί

Έναν χρόνο μετά την εκλογή του Μπαράκ Ομπάμα και ενώ η αρχική αισιοδοξία για ειρήνευση στη Μέση Ανατολή εξανεμίζεται, οι Παλαιστίνιοι μοιάζει να παίζουν το τελευταίο τους χαρτί: ο Μαχμούντ Αμπάς προειδοποιεί ότι δεν θα επιδιώξει επανεκλογή τον Ιανουάριο και οι συνεργάτες του προειδοποιούν πως η Παλαιστινιακή Αρχή καταρρέει.

Πριν από μόλις λίγους μήνες, η ατμόσφαιρα στη Μέση Ανατολή ήταν εντελώς διαφορετική. Η κυβέρνηση Ομπάμα δεν έδειχνε μόνο να συνειδητοποιεί τη σημασία της επίλυσης της ισραηλινοπαλαιστινιακής διαμάχης, έδειχνε και πρόθυμη να αφιερώσει το απαραίτητο πολιτικό κεφάλαιο. Η ενίσχυση του Μαχμούντ Αμπάς, φανατικού υπέρμαχου των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, και η υπονόμευση των σκληροπυρηνικών Παλαιστινίων της Χαμάς, προαγγέλλονταν ως ακρογωνιαίοι λίθοι της νέας προσπάθειας. Και εντούτοις, την περασμένη Πέμπτη, ο μετριοπαθής πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά πως δεν σκοπεύει να επιδιώξει την επανεκλογή του στις εκλογές που ο ίδιος προκήρυξε τον Οκτώβριο, σύμφωνα με το Σύνταγμα, για τις 24 Ιανουαρίου. Ως αιτιολογία, επικαλέστηκε το τέλμα στο οποίο έχει περιέλθει η ειρηνευτική διαδικασία και την αλλαγή στάσης της αμερικανικής κυβέρνησης, που άρχισε αξιώνοντας πάγωμα του εβραϊκού εποικισμού στα παλαιστινιακά εδάφη και κατέληξε εγκωμιάζοντας την πρόταση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, απλώς να περιορίσει προσωρινά την επέκταση των οικισμών στη Δυτική Όχθη.

Οι πιέσεις
Κάποιοι εκτιμούν πως ο Αμπάς μπλοφάρει. Η ανταποκρίτρια των «Financial Τimes» στη Μέση Ανατολή, εντούτοις, Ρούλα Καλάφ, δηλώνει πεπεισμένη πως «για πρώτη φορά, είναι απόλυτα σοβαρός όταν λέει πως θα παραιτηθεί»· άλλωστε οποιαδήποτε υποχώρησή του στις πιέσεις που ασκούνται τώρα από την Ουάσιγκτον να αρχίσουν ειρηνευτικές συνομιλίες χωρίς προϋποθέσεις, θα συνιστούσε «πολιτική αυτοκτονία». Από την πλευρά της, η «Ιnternational Ηerald Τribune» επισημαίνει πως πολλοί συνεργάτες του Αμπάς έχουν πια πειστεί πως έπειτα από αυτόν θα αποχωρήσουν κι άλλοι- και η Παλαιστινιακή Αρχή θα καταρρεύσει. «Πιστεύετε πως θα μείνει κανείς όταν φύγει;», ρώτησε ο επικεφαλής διαπραγματευτής των Παλαιστινίων Σαέμπ Ερεκάτ. Ο ίδιος προειδοποίησε πως αν ο Παλαιστίνιος πρόεδρος αποσυρθεί πριν από τις εκλογές, τη θέση του θα αναλάβει προσωρινά ο σημερινός πρόεδρος του Κοινοβουλίου, ο Αμπντέλ Αζίζ Ντουάικ της Χαμάς: «Θα του άρεσε του Ισραήλ να έχει να κάνει με τη Χαμάς;».

Οι οικισμοί
Και επειδή η πίεση γίνεται μεγαλύτερη όταν οι μοχλοί είναι πολλοί, ο Ερεκάτ έθεσε ακόμα ένα (μείζον) ζήτημα. Εάν το Ισραήλ εμμείνει στην επέκταση των οικισμών και οι ΗΠΑ δεν το σταματήσουν, δήλωσε, τότε ίσως πρέπει οι Παλαιστίνιοι να εγκαταλείψουν τον στόχο ενός ανεξάρτητου κράτους: «Η μόνη εναλλακτική είναι να επανεστιάσουμε στη λύση του ενός κράτους, όπου μουσουλμάνοι, χριστιανοί και Εβραίοι θα ζουν ως ίσοι». Είναι γνωστό όμως πως το Ισραήλ εχθρεύεται πιο πολύ και από τη λύση δύο κρατών την ιδέα ενός ενιαίου διεθνικού κράτους- καθώς σε ένα τέτοιο κράτος, οι Εβραίοι θα γίνονταν σύντομα μειοψηφία. Ο Γάλλος υπ. Εξωτερικών Μπερνάρ Κουσνέρ κάλεσε χθες τον Αμπάς να παραμείνει στη θέση του. Παράλληλα, εξέφρασε τον φόβο πως το Ισραήλ δεν επιθυμεί πια την ειρήνη. Ο Νετανιάχου ολοκλήρωσε χθες την επίσκεψή του στην Ουάσιγκτον, χαρακτηρίζοντάς τη «σημαντική», οι συνομιλίες του με τον Ομπάμα ωστόσο έληξαν χωρίς ίχνος προόδου. Ακόμα ψυχρότερο αναμένεται το κλίμα στην αυριανή συνάντηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού με τον Νικολά Σαρκοζί στο Παρίσι.