«Μεγάλο λάθος η ίδρυση του ψευδοκράτους»

Ένα βιβλίο του Τούρκου δημοσιογράφου Ερντάλ Γκιουβέν, διευθυντή σύνταξης της εφημερίδας «Ραντικάλ», προκαλεί σάλο στα Κατεχόμενα και την Τουρκία αφού ο σημερινός ηγέτης των Τουρκοκύπριων Μεχμέτ Αλί Ταλάτ δηλώνει ότι ήταν λάθος η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του ψευδοκράτους από τον Ντενκτάς στις 15 Νοεμβρίου 1983.

Δεν ήταν όμως μόνο απόφαση του Ντενκτάς αλλά και του τουρκικού βαθέος κράτους και των πανίσχυρων τότε στρατηγών. Στην ουσία ο Ταλάτ αμφισβητεί μια από τις κορυφαίες αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας των τελευταίων χρόνων. Έτσι, ο χρόνος που επέλεξε να μιλήσει ο Ταλάτ και να εκδοθεί το βιβλίο δεν είναι χωρίς βαθύτερη πολιτική σημασία αφού βρίσκονται σε εξέλιξη απευθείας διαπραγματεύσεις για την επίλυση του Κυπριακού.

Το βιβλίο έχει τίτλο «Η Κύπρος του Ταλάτ» και πρόκειται για μια μεγάλη αφήγηση του κ. Ταλάτ στον δημοσιογράφο Γκιουβέν. Τον Νοέμβριο του 1983 ο Ταλάτ και το κόμμα του, το Τούρκικο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, βρίσκονταν στην αντιπολίτευση. Όχι όμως μόνον αυτό. Στην Άγκυρα κυβερνούσαν οι στρατηγοί. Μετά το πραξικόπημα του Σεπτεμβρίου του 1980 πρωθυπουργός ανέλαβε ο ναύαρχος Μπουλέντ Ουλουσού. Ο Ντενκτάς αξιοποιώντας τις στενές του σχέσεις με ανθρώπους- κλειδιά στο τούρκικο γενικό επιτελείο και το διπλωματικό κατεστημένο του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, πήρε το πράσινο φως για να προχωρήσει στην ανακήρυξη του ψευδοκράτους.

Ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ περιγράφει το κλίμα τις παραμονές της ανακήρυξης και τη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματός του. «Οι συζητήσεις ήταν έντονες. Το Κόμμα εξέδιδε διαδοχικές ανακοινώσεις και έλεγε ότι το ξεχωριστό κράτος συνιστά διχοτόμηση. Τα μεσάνυχτα της 14ης Νοεμβρίου 1983, κλήθηκε σε συνεδρίαση η Κεντρική Επιτροπή. Πριν από τη συνεδρίαση ο Ντενκτάς είχε πει, αύριο θα ανακηρυχθεί η ανεξαρτησία της ΤΔΒΚ. Θα κλείσει όποιο κόμμα αντιταχθεί στην ίδρυση του κράτους. Συζητούσαμε μέχρι τις πέντε το πρωί. Έγινε τελικά η ψηφοφορία και προέκυψε απόφαση έγκρισης της ανεξαρτησίας με μία ψήφο, με 14 ψήφους υπέρ, έναντι 13. Εγώ φυσικά είχα ψηφίσει όχι, στις συνθήκες εκείνες. Είχα αγωνιστεί μάλιστα γι΄ αυτό, για να μη βγει το “ναι”. Εκείνο το βράδυ, όταν επέστρεψα σπίτι, έκλαψα για πρώτη φορά στη ζωή μου, λέγοντας πώς το Τουρκικό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα μπορεί και είναι έτσι… Αυτό που με είχε ενοχλήσει περισσότερο, ήταν η αντίφαση. Έπρεπε να πούμε όχι και να πληρώσουμε μετά το όποιο αντίτιμο», σημειώνει ο Ταλάτ.

Ο Ρ. Ντενκτάς βιαζόταν και απειλούσε. Έναν μήνα μετά, τον Δεκέμβριο του 1983, έγιναν εκλογές στην Τουρκία με νικητή το κόμμα της Μητέρας Πατρίδας και τον Τουργκούτ Οζάλ.

Ο Ταλάτ θεωρεί ότι η απόφαση εκείνη ήταν ολέθριο σφάλμα, πράγμα που πλήρωσαν και ακόμα πληρώνουν οι Τουρκοκύπριοι: «Δεν υπήρχε πιο λανθασμένη απόφαση από την ίδρυση της “Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου”. Ήταν δεδομένο ότι στη διεθνή συγκυρία της εποχής, αυτό θα στρεφόταν εναντίον μας. Διότι υπήρχε το Τουρκοκυπριακό Ομόσπονδο Κράτος. Η τουρκική πλευρά, κινούμενη με εθνικιστική έξαρση, είχε λάβει απόφαση με την οποία έκανε ζημιά στον εαυτό της. Αφενός περιήλθε σε δύσκολη θέση ο τουρκοκυπριακός λαός και αφετέρου η Τουρκία αντιμετώπισε πολύ βαριές πιέσεις διεθνώς. Ήταν μία αλόγιστη κίνηση». Ο Ταλάτ αναγνωρίζει ότι «αυτό που έκανε το Κόσοβο σε τρία χρόνια, εμείς δεν το καταφέραμε σε τριάντα. Διότι υπολογίσαμε ότι θα το καταφέρουμε προκαλώντας τον κόσμο».

«Ομοσπονδία»
Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης επέλεξε προσεκτικά τη στιγμή να μιλήσει. Επιβεβαίωσε όσα αναφέρονται στο βιβλίο σημειώνοντας ότι «δεν μπορείς να κρατάς μυστικά από τον λαό». Αποκλείει τη διχοτόμηση, ακόμα και αν το ψευδοκράτος αναγνωριστεί από όλο τον κόσμο, αλλά θέλει δύο κράτη στο πλαίσιο μιας ομοσπονδίας. «Δεν μπορεί να γίνει διχοτόμηση. Τι μπορεί να γίνει; Ομοσπονδία. Με την υπογραφή όχι των δύο κοινοτήτων, αλλά των δύο “κρατών”. Το αποτέλεσμα δεν θα αλλάξει. Και θα είμαστε μάλιστα πολύ πιο άνετοι, ιδρύοντας την ομοσπονδία αυτή, διότι το τελικό αποτέλεσμα δεν θα είναι διαφορετικό από αυτό στο οποίο αποσκοπούμε. Θα έχουμε καταλήξει στην ομόσπονδη Κύπρο», είπε ο κ. Ταλάτ.

«Ντροπή»
Στα Κατεχόμενα η δημοσίευση του βιβλίου με τις εξομολογήσεις του Ταλάτ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις της αντιπολίτευσης. Η εφημερίδα «Γκιουνές» μάλιστα έβαλε τίτλο «Ντροπή. Τι είδους πρόεδρος είναι αυτός».

ΣΕ ΒΙΒΛΙΟ

Αποκαλύψεις του ηγέτη των Τουρκοκυπρίων για τα γεγονότα του ΄83 και τον ρόλο του Ντενκτάς