Τα νοσήματα της καρδιάς «ρυθμιστές» της υγείας των ανθρώπων

Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2009

Ως σημαντικότερος εχθρός της ανθρώπινης υγείας παραμένουν σταθερά τα καρδιαγγειακά νοσήματα εδώ και πολλές δεκαετίες. Παρά τις μεγάλες εξελίξεις στο χώρο της ιατρικής επιστήμης τα νοσήματα της καρδιάς αποδεικνύονται «ρυθμιστές» της υγείας των ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο, αφού ευθύνονται για περίπου 4 στους 10 θανάτους που καταγράφονται παγκοσμίως.

Η σταδιακή αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, αλλά και η συνεχιζόμενη επιστημονική έρευνα στην καρδιολογία ρίχνουν διαρκώς βάρος στην πρόληψη των καρδιοπαθειών, η οποία φαίνεται ότι αποτελεί και την πλέον αποτελεσματική ασπίδα προστασίας του πληθυσμού. Το γεγονός αυτό καταδεικνύεται και από τις πολλές επιπλοκές που προκαλούνται στην υγεία του ανθρώπου από το συνδυασμό καρδιαγγειακών νοσημάτων με άλλες παθήσεις.

Η πρόληψη της Καρδιαγγειακής νόσου (ΚΑΝ) είναι σημαντική διότι η ΚΑΝ είναι η κύρια αιτία θανάτου τόσο στις γυναίκες (54% του συνόλου των θανάτων) όσο και στους άνδρες (43%).

Αυτό τόνισαν σήμερα σε συνέντευξη τύπου ο Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Γ. Γεννηματάς» κ. Β. Πυργάκης, ο Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας και Καθηγητής Καρδιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Γ. Παρχαρίδης και o τ. Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας και Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Δ. Θ. Κρεμαστινός. Η συνέντευξη τύπου πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία του 30^ου Πανελλήνιου Καρδιολογικού Συνεδρίου της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, που πραγματοποιείται από 29 έως 31 Οκτωβρίου 2009, στην Αθήνα(ξενοδοχείο Hilton).

Συγκεκριμένα, όπως ανέφερε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας κ. Β. Πυργάκης η Καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) είναι επίσης η κύρια αιτία πρώιμου θανάτου (< 65 ετών), σημαντική αιτία αναπηρίας και επιβαρύνει σημαντικά τα οικονομικά των συστημάτων υγείας των διαφόρων χωρών. Στην Ελλάδα το 2003 η επιβάρυνση του ΕΣΥ για αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών ανήλθε στο ιλιγγιώδες ποσό των 2.372.000.000 €.

Η υποκείμενη αιτία των ΚΑΝ, η Αθηροσκλήρυνση, οφείλεται στην βλαπτική επίδραση συνδυασμού πολλών παραγόντων μερικοί των οποίων είναι τροποποιήσιμοι. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς είναι: Αρτηριακή Υπέρταση, Υπερλιπιδαιμία, Κάπνισμα, Παχυσαρκία, Μη Υγιεινή Διατροφή, Σακχαρώδης Διαβήτης, Έλλειψη Σωματικής Άσκησης.

Ο κ. Πυργάκης υπογραμμίζει επίσης ότι μεγάλες μελέτες έχουν αποδείξει ότι η τροποποίηση των παραγόντων αυτών μπορεί να προλάβει σε μεγάλο βαθμό την πρώτη κλινική εκδήλωση της Καρδιαγγειακής Νόσου, ενώ στους ασθενείς που η Νόσος έχει ήδη εμφανισθεί, να μειώσει την θνητότητα ή την ανάγκη επεμβατικής θεραπείας και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής τους.

Ποια είναι κατάσταση από πλευράς Πρόληψης στην πατρίδα μας;

Την δεκαετία του 1970 η Ελλάδα βρισκόταν στην 2-η θέση από πλευράς προσδόκιμου επιβίωσης μεταξύ όλων των Ευρωπαϊκών κρατών. Το 2009υποχώρησε (79,66 έτη) στην 8-η θέση μετά την Γαλλία, Σουηδία, Ελβετία, Ισλανδία, Ιταλία, Ισπανία και Νορβηγία. Εκτίμησή μας είναι ότι αυτό οφείλεται κυρίως στην σχετική αύξηση της Καρδιαγγειακής θνητότητας σε σχέση με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Συγκεκριμένα: την δεκαετία του 1960 η Ελλάδα είχε την μικρότερη θνητότητα από Καρδιαγγειακά στην Ευρώπη (μελέτη 7 χωρών). Μάλιστα αυτό είχε αποδοθεί στην Μεσογειακή διατροφή. Το 1979 ήταν στην 4-η θέση. Το 1989 στην 7-η θέση, το 1999 στην 16-η και το 2005 στην 18-η.

Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι αυτό δεν οφείλεται σε αύξηση της καρδιαγγειακής θνητότητας στην πατρίδα μας – αφού παρέμεινε σταθερή επί 35 χρόνια (53-50 θάνατοι σε άνδρες 0-64 ετών / 100.000 πληθυσμού) – αλλά στο γεγονός ότι τα προληπτικά μέτρα που εφάρμοσαν άλλες Ευρωπαϊκές χώρες είχαν σαν αποτέλεσμα σημαντική μείωση της καρδιαγγειακής θνητότητας στις χώρες αυτές, σε επίπεδαπολύ χαμηλότερα της Ελλάδας.

Από την πλευρά του ο Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας κ. Γ. Παρχαρίδης τόνισε ότι η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια είναι η συχνότερη των μυοκαρδιοπαθειών, καθώς προσβάλλει 1 ανά 500 άτομα του γενικού πληθυσμού. Μορφολογικό της χαρακτηριστικό είναι η υπερτροφία του μυοκαρδίου χωρίς εμφανή αιτιολογία. Η νόσος έχει ποικίλη πορεία από τελείως ασυμπτωματική έως έντονα συμπτωματική.

Πράγματι, η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών ζει όσο και ο υπόλοιπος γενικός πληθυσμός. Υπάρχει όμως μικρό ποσοστό ασθενών (<1% ετησίως) που η νόσος εκδηλώνεται με αιφνίδιο θάνατο. Ειδικά στις μικρές ηλικίες (<35 χρόνων) η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια είναι το συχνότερο αίτιο αιφνιδίου θανάτου συμπεριλαμβανομένων και των αθλητών. Καθίσταται επομένως σαφής η σημασία του προληπτικού ελέγχου των νέων ατόμων για αποκάλυψη της νόσου. Ποια άτομα όμως πρέπει να ελεγχθούν; Ο έλεγχος πρέπει να διενεργείται στα νέα άτομα που:

1. έχουν συγγενή πρώτου βαθμού που πάσχει από υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια.
2. έχουν στην οικογένεια συγγενή πρώτου βαθμού που πέθανε αιφνίδια σε μικρή ηλικία (<45)
3. παρουσίασαν επεισόδιο ανεξήγητης συγκοπής, δύσπνοιας ή πόνου στο στήθος
4. έχουν καρδιακό φύσημα ή παθολογικό ηλεκτροκαρδιογράφημα

Αν εφαρμοσθούν τα ανωτέρω, θα μπορέσουμε να προλάβουμε πολλά αιφνίδια συμβάματα. Να τονίσουμε ιδιαίτερα ότι οι αθλητές λόγω της συστηματικής άσκησης μπορεί να έχουν κάποια «φυσιολογική» υπερτροφία της καρδιάς που να μοιάζει με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια. Ευτυχώς σήμερα διαθέτουμε πολλές τεχνικές για να διακρίνουμε τις δύο καταστάσεις.

Βάσει των ανωτέρω καθίσταται σαφής η επιτακτική ανάγκη δημιουργίας κέντρων αναφοράς για τις μυοκαρδιοπάθειες. Στην Α’ Καρδιολογική Κλινική του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ, λειτουργεί την τελευταία δεκαετία ειδικό ιατρείο μυοκαρδιοπαθειών, όπου παρακολουθούνται πολλοί ασθενείς με διάφορες μυοκαρδιοπάθειες.

Τέλος, ο καθηγητής κ. Κρεμαστινός αναφέρθηκε στις νεότερες απεικονιστικές μεθόδους και συγκεκριμένα στην αξονική στεφανιογραφία. Όπως τόνισε, «η αξονική στεφανιογραφία είναι μία αναίμακτη μέθοδος που απεικονίζει όπως και η κλασική στεφανιογραφία τις στεφανιαίες αρτηρίες με τη διαφορά ότι απεικονίζει όχι μόνον τη στένωση της αρτηρίας αλλά και την κατάσταση του τοιχώματός της. Είναι μία μέθοδος που μπορεί να αντικαταστήσει την κλασική στεφανιογραφία, όσον αφορά τη διάγνωση. Όταν όμως πρόκειται να γίνει αγγειοπλαστική (μπαλονάκι) τότε είναι απαραίτητη η κλασική στεφανιογραφία».