Από ισχυρό χαρτί έγινε αδύναμος κρίκος

Η ραγδαία κατάρρευση της κυβερνητικής και κυρίως της πρωθυπουργικής δημοτικότητας στη βάση της Ν.Δ.- η οποία οδήγησε στη μετακίνηση 11% των ψηφοφόρων της του 2007 στο ΠΑΣΟΚ-, η άριστη προεκλογική στρατηγική Παπανδρέου, αλλά και ο φόβος της ακυβερνησίας ήταν, σύμφωνα με ειδικούς και αναλυτές, ο βασικός λόγος του «κραχ» της Ν.Δ. και της μεγάλης νίκης του ΠΑΣΟΚ.

Όπως εξηγεί ο γνωστός εκλογολόγος και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Ηλίας Νικολακόπουλος, «ήδη από τον περασμένο Δεκέμβριο η συνολική και η μονοκομματική ταύτιση με τη Ν.Δ., δύο μεγέθη τα οποία παρέμεναν διαχρονικά σταθερά, είχαν υποχωρήσει παραπάνω από πέντε ποσοστιαίες μονάδες, γεγονός που αντανακλά ένα σημαντικό πλήγμα στον καθαυτό πυρήνα της παράταξης». Πιο συγκεκριμένα, ωστόσο, ήταν η κατάρρευση της δημοτικότητας του Κ. Καραμανλή που οδήγησε στο «κραχ» της Ν.Δ. «Από το 85%-90% δημοτικότητας που είχε στον εκλογικό πληθυσμό που ψήφισε τη Ν.Δ. το 2007, η δημοτικότητά του είχε φθάσει τώρα το 72% στους ψηφοφόρους της Ν.Δ. Δεν μπορείς να επικεντρώνεις μια προεκλογική καμπάνια σε ένα ΄΄τραυματισμένο΄΄ πρόσωπο, γιατί έτσι δεν συσπειρώνεις τους ψηφοφόρους» λέει χαρακτηριστικά ο Ηλ. Νικολακόπουλος.

Μαζί του φαίνεται να συμφωνεί και ο επικοινωνιολόγος Γιώργος Σεφερτζής. «Έχοντας καταχραστεί το κεφάλαιο μιας πρωτοφανούς κοινωνικής ανοχής, η Ν.Δ. εμφανίστηκε στην αφετηρία της προεκλογικής περιόδου χωρίς τα στρατηγικά πλεονεκτήματα που την είχαν συντηρήσει στην εξουσία. Το ηθικό το είχε ήδη χάσει οριστικά με την υπόθεση του Βατοπεδίου. Το πολιτικό, που αφορούσε την κυβερνησιμότητά της, το έχασε με τις δημόσιες αντιπαραθέσεις των υπουργών της για τον χρόνο προσφυγής στις κάλπες. Το τελευταίο όπλο που διέθετε, απλώς το έστρεψε εναντίον της. Από ισχυρό χαρτί της παράταξής του, ο Κώστας Καραμανλής μεταβλήθηκε σε αδύνατο κρίκο της με επιλογές και εμφανίσεις που αποδομούσαν την εικόνα του» σημειώνει. Ο πολιτικός αναλυτής πιστεύει ακόμη ότι η αδράνεια του Κ. Καραμανλή την επομένη των ευρωεκλογών, καθώς και η παρουσία του στη ΔΕΘ, όπου «παρουσιάστηκε για να ζητήσει δύο χρόνια παράταση σ΄ ένα παιχνίδι με την οικονομική αντοχή και την πολιτική υπομονή των Ελλήνων που είχε ήδη χαθεί» συνέβαλαν στη συντριβή του. Όσα έπραξε στη συνέχεια, προσθέτει, «μάλλον εξόργιζαν τους ήδη απογοητευμένους οπαδούς του, παρά τους δημιουργούσαν την προσδοκία για κάτι καλύτερο από το χειρότερο που είχαν ήδη δει και βιώσει. Υπ΄ αυτές τις συνθήκες, τον μόνο που μπορούσε να εξυπηρετήσει η “προσωποποίηση του διακυβεύματος” των εκλογών ήταν τον ανθυποψήφιό του πρωθυπουργό».

Για τον Χριστόφορο Βερναρδάκη, επίκουρο καθηγητή στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και επιστημονικό σύμβουλο της VΡRC, «η βασική τάση που καταγράφηκε είναι η μετακίνηση από τη Ν.Δ. στο ΠΑΣΟΚ». Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τις μετρήσεις της VΡRC, περίπου 11% των εκλογέων που ψήφισαν Ν.Δ. το 2007 μετατοπίστηκαν απευθείας στο ΠΑΣΟΚ, δίνοντάς του 4 ποσοστιαίες μονάδες. Το δεύτερο στοιχείο που συνέβαλε στην ευρεία νίκη του ΠΑΣΟΚ, ήταν ότι «υπήρξε μετατόπιση ενδοπαραταξιακή από τα κόμματα της Αριστεράς, το ΚΚΕ και τον ΣΥΡΙΖΑ προς το ΠΑΣΟΚ. Συγκεκριμένα, το 12% όσων ψήφισαν ΚΚΕ του 2007 και το 25% όσων ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ, μετακινήθηκαν στο ΠΑΣΟΚ». Και, τρίτον, «το ΠΑΣΟΚ έλαβε το 42% των ψηφοφόρων που προσήλθαν στις κάλπες για πρώτη φορά. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι έλαβε 4 μονάδες από τη Ν.Δ., μία από το ΚΚΕ και περίπου μία από τον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς και 1,5 μονάδα από τους νέους. Με δεδομένη και τη μεγάλη συσπείρωση, πέτυχε μεγάλο ποσοστό», υπογραμμίζει ο Χ. Βερναρδάκης.

ΦΟΒΟΣ ΤΗΣ ΑΚΥΒΕΡΝΗΣΙΑΣ

Η άριστη στρατηγική Παπανδρέου και ο φόβος της ακυβερνησίας ήταν, ο λόγος της νίκης του ΠΑΣΟΚ

Το πλεονέκτημα της πρώτης ευκαιρίας

ΟΥΤΩΣ Ή ΑΛΛΩΣ ο Γ. Παπανδρέου είχε το πλεονέκτημα του δικαιούχου της πρώτης ευκαιρίας. Έτσι, προσθέτει ο Γ. Σεφερτζής, «πυροδότησε την αναπτυσσόμενη δυναμική υπέρ της αυτοδυναμίας του προπορευόμενου κόμματός του κερδίζοντας από το βήμα της ΔΕΘ τη “μάχη του συγκεκριμένου” που χρειαζόταν να ακούσει η κοινή γνώμη για να πειστεί ότι διέθετε εναλλακτικό και περισσότερο ελπιδοφόρο σχέδιο εξόδου από την κρίση. Εντέλει έκανε κάτι παραπάνω: εξουδετέρωσε το επικοινωνιακό πλεονέκτημα του απερχόμενου πρωθυπουργού στη μάχη των εντυπώσεων στα debates και, την κατάλληλη στιγμή κέρδισε το πεδίο του μεσαίου χώρου με τις δεσμεύσεις του αναφορικά με το πνεύμα, το σχήμα και την πολυσυλλεκτικότητα του μοντέλου εξουσίας που επαγγέλθηκε». Μεγάλο ρόλο έπαιξε, συμπληρώνει και «η πάνδημη ανησυχία μπροστά στον κίνδυνο της ακυβερνησίας. Ακόμα και με το ρίσκο να αποδειχθεί κατώτερη των προσδοκιών, η ανατέλλουσα εποχή Παπανδρέου φάνταζε στη σκέψη της κοινωνικής πλειοψηφίας λυτρωτική από το άγος της εποχής του μηδενισμού της πολιτικής αποτελεσματικότητας».

Η Ν.Δ. χάνει κατά κράτος στους δημοσίους υπαλλήλους και τους εμπόρους

ΤΗ ΣΥΜΠΙΕΣΗ των εισοδημάτων, την υψηλή ανεργία, τις χαμηλές συντάξεις, αλλά και τη δυσφορία των «δικών της» ψηφοφόρων πλήρωσε η Ν.Δ., «επιτυγχάνοντας» το ιστορικά χαμηλό ποσοστό της στις φετινές εκλογές.

Όπως αποκαλύπτουν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του exit poll, τα δύο μεγάλα κόμματα σημείωσαν τα καλύτερα ποσοστά τους στις μεγαλύτερες ηλικίες. Η Ν.Δ. ιδίως στους άνω των 65 ετών, όπου έφθασε το 42,5%, ενώ το ΠΑΣΟΚ στους 55- 64 ετών με 48,5% και στην ομάδα 45- 54 ετών με 45,4%. Σε αυτή την τελευταία ηλικιακή ομάδα σημειώνει το καλύτερο ποσοστό του το ΚΚΕ, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ έχει το ρεκόρ του στους ψηφοφόρους ηλικίας 25- 34 ετών, όπως άλλωστε και ο ΛΑΟΣ.

Δεύτερο κοινό στοιχείο που έχουν Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ είναι πως αμφότερα επιτυγχάνουν το ρεκόρ του ποσοστού τους στους αποφοίτους δημοτικού- 37,1% η πρώτη και 50,3% το δεύτερο. Το ΚΚΕ είναι ισχυρότερο στους αποφοίτους Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, ο ΣΥΡΙΖΑ σε όσους έχουν πτυχίο πανεπιστημίου και ο ΛΑΟΣ στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Με βάση την επαγγελματική και οικονομική κατάσταση του εκλογικού σώματος, τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικότατα. Για παράδειγμα, ενώ η Ν.Δ. «κρατιέται» στους αγρότες με 40,6%, έναντι 44,3% του ΠΑΣΟΚ, χάνει κατά κράτος στους ελεύθερους επαγγελματίες και τους εμπόρους, κάτι που θα πρέπει να αποδοθεί ευθέως στην κρίση και την χρηματοπιστωτική ασφυξία. Στην κατηγορία αυτή η Ν.Δ. παίρνει μόλις 30%, έναντι 42,5% του ΠΑΣΟΚ.

Η Ν.Δ. χάνει κατά κράτος και στους δημοσίους υπαλλήλους- κάτι που είχε φανεί και στις προεκλογικές δημοσκοπήσειςπροφανώς λόγω του παγώματος μισθών που «υποσχέθηκε» ο κ. Καραμανλής. Μάλιστα, στους χαμηλόμισθους δημοσίους υπαλλήλους το ΠΑΣΟΚ φθάνει να παίρνει 48,8%. Συντριβή υφίσταται η Ν.Δ. και στην κατηγορία των ανέργων, όπου λαμβάνει μόλις 29,6%, έναντι 43,3%.

Η εικόνα δεν μεταβάλλεται και πολύ στην κατηγορία των συνταξιούχων, αφού οι «ευνοημένοι»- πλην ολίγοι- συνταξιούχοι σπεύδουν να ψηφίσουν Ν.Δ. σε ποσοστό 48,7%, αλλά οι αδικημένοι- και πολλοίψηφίζουν ΠΑΣΟΚ σε ποσοστό 47,7%.