Αγάπησαν την Ελλάδα των θεών και του Καζαντζάκη

Είναι νέοι φιλόλογοι από όλες τις γωνιές του κόσμου και αγαπούν την Ελλάδα, κλασική και νέα. Οι δρόμοι τους διασταυρώθηκαν κυρίως στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη
«Στην Ελλάδα με τράβηξαν οι θεοί, οι αρχαίοι εννοώ, αυτοί της μυθολογίας και της λογοτεχνίας που κάναμε στο λύκειο», λέει στα «ΝΕΑ» η 27χρονη Ισπανίδα Έλενα Γκονθάλεθ Βακερίζο. «Τελευταία στιγμή αποφάσισα να ακολουθήσω την καρδιά μου και να σπουδάσω Κλασική Φιλολογία, αντί για κάτι πιο “χρήσιμο”. Δεν το μετάνιωσα ποτέ μου», προσθέτει. Σήμερα κάνει διατριβή με θέμα τα ομηρικά και κλασικά στοιχεία στην «Οδύσσεια» του Καζαντζάκη.

Η νεαρή ελληνίστρια ανήκει σε μια νέα φουρνιά ξένων φιλολόγων που για διάφορους λόγους, με συχνότερη αφορμή τη γοητεία που άσκησε πάνω τους η αρχαία Ελλάδα κατά τη διάρκεια της σχολικής εκπαίδευσής τους, αγάπησαν τη χώρα μας και αποφάσισαν να αφιερώσουν τον επιστημονικό βίο τους σε αυτή. Κάποιοι μάλιστα έγιναν μέλη της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, της μοναδικής Εταιρείας Φίλων Έλληνα συγγραφέα με τόσο μεγάλο διεθνές δίκτυο, και καθοδηγούν τα παραρτήματά της στις χώρες τους. Μόνο τα δύο τελευταία χρόνια, η Εταιρεία- ιδρύθηκε το 1988- δημιούργησε τριάντα νέα παραρτήματα. Στα μάτια των νεαρών ελληνιστών ο Καζαντζάκης αποτελεί πρώτης τάξεως σύνδεση ανάμεσα στην αρχαία και τη νεώτερη Ελλάδα.

«Έμαθα πρώτα τη γλώσσα της Σαπφούς και του Ομήρου στο πανεπιστήμιο και μόνο ύστερα τα νέα ελληνικά», λέει η Έλενα Γκονθάλεθ. «Μάθαινα απ΄ έξω ποιήματα του Καβάφη την εποχή που πρωτοήρθα στην Ελλάδα. Και το ταξίδι που θα διαρκούσε ένα καλοκαίρι, κατέληξε σε ολόκληρο χρόνο. Και πώς να μη γινόταν κάτι τέτοιο! Καθεμιά εμπειρία, πιστεύω, έχει την αξία που εμείς είμαστε ικανοί να της δώσουμε. Έτσι εμένα, που την είχα ονειρευτεί για τόσα χρόνια, η Ελλάδα είχε πολλά να μου προσφέρει». Τώρα η Έλενα Γκονθάλεθ μένει στην Ισπανία, αλλά εξακολουθεί να έρχεται συχνά στην Ελλάδα. «Μάλλον αυτή τη συνήθεια δεν θα την κόψω ποτέ μου», καταλήγει.

«Η σχέση μου με την Ελλάδα είναι παλιά», λέει ο 33χρονος Ουκρανός πανεπιστημιακός, κλασικός φιλόλογος Αντρέι Σαβένκο. «Περίπου στην ηλικία των 5- 6 χρόνων ερωτεύτηκα τη χώρα του Οδυσσέα και του Ηρακλή από ένα βιβλίο με τους μύθους και τους θρύλους της αρχαίας Ελλάδας. Το διάβαζα μέρα- νύχτα και μετά τα εξιστορούσα όλα στα παιδιά της γειτονιάς. Μετά, στο δημοτικό άρχισα να διαβάζω για την ιστορία της χώρας (κυρίως την αρχαία) και έτσι μπήκα στον κόσμο των Περσικών Πολέμων, της μακεδονικής εκστρατείας, των διαδόχων κ.τ.λ. Από μια άποψη φαίνεται πως έτσι λείπει εντελώς η επαφή με τον πραγματικό κόσμο, αυτό όμως- κατά τη γνώμη μου- με βοήθησε πολύ να βρω στη σημερινή Ελλάδα το νήμα των καιρών και μια συνοχή του χρόνου πολύ σημαντική για τη συνταύτιση ενός κοινωνικού συνόλου, των Ελλήνων δηλαδή που, όπως έλεγε ο Καβάφης, δεν είναι ούτε Έλληνες ούτε ελληνίζοντες αλλά ελληνικοί».

Για τον Αντρέι Σαβένκο,
αναπληρωτή καθηγητή σήμερα, αλλά και διευθυντή της Έδρας Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου «Ταράς Σεβτσένκο» στο Κίεβο, «πολλά στην ιστορική πορεία της Ελλάδας δημιουργούν μια αόρατη σχέση αντιπαραβολής με την Ιστορία της Ουκρανίας».

Ο Καζαντζάκης ήταν ο πρώτος Νεοέλληνας συγγραφέας με τον οποίο ήλθε σε επαφή. «Η καθηγήτριά μου, για να δοκιμάσει τις επιστημονικές μου ικανότητες, μου πρότεινε ένα θέμα που είχε σχέση με τα αρχαία μοτίβα στα έργα του και εγώ στάθηκα στη λειτουργία των εικονισμάτων ως δείγμα σύμπλεξης από τον συγγραφέα του παλαιού και του καινούργιου, ως έκφραση των θεολογικών αναζητήσεών του. Ο Καζαντζάκης όπως και οι μύθοι μού άνοιξε την πόρτα σε έναν εντελώς άγνωστο κόσμο, που ταλαντεύεται εξίσου από την κίνηση και την ακινησία, που μάχεται, που γεννιέται και πεθαίνει, που κάνει λάθη και τα διορθώνει, έναν κόσμο αντιθετικό στη σφαιρικότητά του.

Το άλλο στοιχείο που διαμορφώνει την αξία του Καζαντζάκη για μένα είναι το πώς αντιλαμβάνεται την Οκτωβριανή Επανάσταση, τόσο διαφορετικά από όλα όσα άκουγα τότε γύρω μου στα χρόνια της κατάρρευσης της ΕΣΣΔ. Πολλά από αυτά που λέει έχουν, κατά τη γνώμη μου, περισσότερη αντικειμενικότητα από όσα ακούγονται τόσο από την πλευρά των αριστερών οπαδών της όσο και από τους αντιπάλους της».

Το ουκρανικό παράρτημα της Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη απαρτίζεται από 30 μέλη (φοιτητές, δημοσιογράφοι, φιλόλογοι, κριτικοί τέχνης, διπλωμάτες). «Οργανώσαμε πολλές εκδηλώσεις στο Κίεβο, το Χάρκοβο, την Οδησσό, στο Λβιβ και τη Συμφερούπολη – στρογγυλά τραπέζια, λογοτεχνικές βραδιές, διαγωνισμούς λογοτεχνικής μετάφρασης, βιντεοπροβολές».

Σε επαφή με την Εταιρεία τον έφερε ο πρόεδρός της Γιώργος Στασινάκης όταν διοργάνωσε, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Κιέβου, συνέδριο με το θέμα: «Ο Καζαντζάκης και η Ουκρανία». «Το θέμα θέλει πολλή έρευνα ακόμη αφού, κατά τη γνώμη μου, στις εντυπώσεις του κατά το ταξίδι στην ΕΣΣΔ μπορούμε να βρούμε αρκετές ενδιαφέρουσες μαρτυρίες για τις “κρυφές πλευρές” της πρώιμης σταλινικής περιόδου εκ μέρους ενός στοχαστή και όχι ιστορικού ή προπαγανδιστή (παρότι με κάποιο τρόπο ήταν)».

Έλενα Γκονθάλεθ:
«Ο κόσμος των Περσικών Πολέμων και της μακεδονικής εκστρατείας με βοήθησε να βρω στη σημερινή Ελλάδα το νήμα των καιρών και μια συνοχή του χρόνου»

«Η καλοπέραση είναι το κοινό Ελλήνων και Κινέζων»

«Δεν έχουμε τις επαφές που θα έπρεπε, ωστόσο υπάρχει φιλία και οι Έλληνες συγγραφείς που ταξίδεψαν στην Κίνα έγραψαν γι΄ αυτήν πολύ καλά πράγματα»», είπε στα «ΝΕΑ» η Γιου Γιουέ. Η 28χρονη Κινέζα σπούδασε Ευρωπαϊκή Ιστορία στο Πεκίνο και εκεί λάτρεψε τον ελληνικό πολιτισμό.

Έμαθε ελληνικά, βαφτίστηκε και χριστιανή! Εκτός από Γιου Γιουέ τη λένε πλέον και Κατερίνα και ήρθε στην Αθήνα προκειμένου να κάνει διδακτορικό Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο.

«Μια ομοιότητα ανάμεσα στους Έλληνες και τους Κινέζους είναι ότι τους αρέσει η καλοπέραση και η ωραία ζωή. Μια διαφορά είναι ότι οι Κινέζοι βιάζονται, δουλεύουν πάρα πολύ, θέλουν να αναρριχηθούν κοινωνικά και να είναι πάντα πρώτοι. Οι Έλληνες είναι πιο χαλαροί» λέει.


«Η Πόντια γιαγιά μου θα ήταν περήφανη»

«Στα παιδικά μου χρόνια οι γονείς μου πολύ συχνά με έστελναν στο χωριό όπου ζούσε η γιαγιά μου στα βουνά της Γεωργίας. Ήταν ιδιαίτερα γραφικός τόπος, είναι δύσκολο να περιγραφεί με λόγια η ομορφιά του», λέει η 30χρονη επίκουρη καθηγήτρια Σβετλάνα Μπέρικ, που είχε και ιδιαίτερους λόγους να αγαπήσει την Ελλάδα.

«Φανταστείτε ένα μικρό χωριό, με όμορφα σπιτάκια, γύρω γύρω τα βουνά, πυκνά δάση, ένα ποταμάκι και ένα εκκλησάκι πάνω στον λόφο με μεγάλες καμπάνες. Για μένα ήταν μεγάλη χαρά να βρίσκομαι εκεί.

Εκεί άκουσα πρώτη φορά να μιλάει η γιαγιά μου με τους γείτονες σε μια γλώσσα διαφορετική από αυτές που ήξερα. Στην αρχή δεν καταλάβαινα τίποτα, σιγά σιγά όμως άρχισα να μαθαίνω κάποιες λέξεις, αλλά βέβαια δεν μπορούσα να τη μιλήσω ακόμη. Θυμάμαι που με ρωτούσε η γιαγιά: “Ρωμαίικα εξέρτς;”. Μιλούσε στην ποντιακή διάλεκτο. Το μεγαλύτερο όνειρό της ήταν να μάθω ελληνικά και να μιλήσω τη μητρική της γλώσσα. Πώς θα ήταν τώρα περήφανη αν με έβλεπε να μιλώ και να διαβάζω ελληνικά!

Εκεί γεννήθηκε η αγάπη μου για την ελληνική γλώσσα. Μετά άρχισα να σπουδάζω στο Πανεπιστήμιο της Τιφλίδας, στο Ινστιτούτο Κλασικών, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών στο Τμήμα της Νεοελληνικής Φιλολογίας, όπου είχα εξαίρετους καθηγητές που ενθάρρυναν πάντα τη δίψα μου για γνώση και χάρη σε αυτούς έμαθα πολλά. Το Ινστιτούτο ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του καθηγητή Ρισμάγκ Γκορντεζιάνι, ο οποίος είναι διευθυντής του και κάνει πολύ σημαντική δουλειά για την προώθηση του ελληνικού πολιτισμού στη Γεωργία.

Εδώ, στο πανεπιστήμιο, γεννιέται λοιπόν η αγάπη μου για τη Νεοελληνική Λογοτεχνία, την οποία ιδιαίτερα οφείλω και στην καθηγήτριά μου Σοφία Σιαμανίδου. Το 2000 διοργανώθηκε στο Ινστιτούτο το διεθνές συνέδριο: “Ελληνικές σπουδές στο μεταίχμιο των αιώνων”. Τότε ήμουν φοιτήτρια στο δεύτερο έτος. Προετοιμάζοντας το συνέδριο είχαμε να μεταφράσουμε τις ανακοινώσεις των εισηγητών. Μου έτυχε να μεταφράσω την ανακοίνωση του Γιώργου Σταματίου”Ο Καζαντζάκης και οι αρχαίοι”. Κάνοντας τη μετάφραση εντυπωσιάστηκα πολύ, τόσο από τα ζητήματα που ανέφερε ο μελετητής όσο και από την προσωπικότητα του συγγραφέα και το έργο του. Το 2001 στην Τιφλίδα διοργανώθηκε ημερίδα αφιερωμένη στο έργο του Καζαντζάκη, στην οποία συμμετείχε ο πρόεδρος της Εταιρείας Γιώργος Στασινάκης, οπότε και ιδρύθηκε το παράρτημά της στη Γεωργία. Πρόεδρος του παραρτήματος τότε ήταν ο Ζουράμπ Βατσεϊσβίλι, ο οποίος είχε συμβάλει ουσιαστικά στην προώθηση του έργου του μεγάλου συγγραφέα. Τώρα το παράρτημα της Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη στη Γεωργία απαρτίζεται από 54 μέλη και διοργανώνει ποικίλες εκδηλώσεις, στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Τιφλίδας και αλλού.